Με στόχο την πιλοτική επαναλειτουργία του Οδοντωτού σιδηροδρόμου ακόμα και από το καλοκαίρι, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ασφαλή επανεκκίνησή του, το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών με τη σύμφωνη γνώμη όλων των συναρμόδιων φορέων κατέληξε σε έναν οδικό χάρτη προκειμένου να πάρει ξανά μπρος το τρενάκι των Καλαβρύτων που διέκοψε τη λειτουργία του στις αρχές του μήνα.
Για το σκοπό αυτό σε ευρεία σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα (30/3) υπό τον αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη, διαμορφώθηκε ένα νέο πλαίσιο που βασίζεται στην επιστημονική αποτύπωση του κινδύνου και στη συνεχή παρακολούθηση των φαινομένων στο φαράγγι του Βουραϊκού.
Στη σύσκεψη ήταν παρόντες εκπρόσωποι του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και των Δασικών Υπηρεσιών, τοπικοί βουλευτές και αιρετοί των τοπικών αρχών. Ωστόσο από την πολυπληθή σύσκεψη έλειπε η Hellenic Train, η οποία φαίνεται πως δεν είχε προσκληθεί αν και σχετίζεται άμεσα με το θέμα δεδομένου ότι αποτελεί τον μοναδικό ενεργό φορέα λειτουργίας του επιβατικού σιδηροδρόμου στη χώρα.
Στη σύσκεψη επισημάνθηκε ότι η επαναλειτουργία της γραμμής Διακοπτού – Καλαβρύτων συνδέεται άμεσα με την κατανόηση ενός σύνθετου γεωλογικού περιβάλλοντος, το οποίο έχει οδηγήσει σε πτώσεις βράχων και κατολισθήσεις την ώρα μάλιστα που οι πυρκαγιές του 2023 έχουν επιδεινώσει την αστάθεια των πρανών, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολη την πρόβλεψη των φαινομένων.
Μέχρι σήμερα, η εκτίμηση του κινδύνου βασιζόταν κυρίως σε εμπειρικές παρατηρήσεις. Πλέον, επιχειρείται μια διαφορετική προσέγγιση που βασίζεται σε καταγραφή της πραγματικής κατάστασης με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια ώστε να τεκμηριωθεί επιστημονικά η πιθανότητα πτώσης βράχων και το επίπεδο επικινδυνότητας κάθε σημείου της γραμμής.
Για το σκοπό αυτό στη… μάχη της καταγραφής θα ριχτούν και drones με τεχνολογία LiDAR, τα οποία θα πραγματοποιούν πτήσεις υψηλής ακρίβειας πάνω από τη γραμμή και τις πλαγιές του φαραγγιού. Τα συστήματα αυτά «σαρώνουν» το περιβάλλον με λέιζερ και δημιουργούν τρισδιάστατες απεικονίσεις του εδάφους, επιτρέποντας τον εντοπισμό ρωγμών σε βράχους, μετατοπίσεων και άλλων ενδείξεων αστάθειας.
Οι καταγραφές θα συγκεντρώνονται σε μια ενιαία βάση δεδομένων, όπου θα γίνεται σύγκριση με προηγούμενες μελέτες και ιστορικά στοιχεία. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι μηχανικοί θα μπορούν να παρακολουθούν την εξέλιξη των φαινομένων στον χρόνο και να εντοπίζουν κρίσιμες μεταβολές. Η ανάλυση των δεδομένων θα οδηγεί σε εκτίμηση κινδύνου με τη χρήση μαθηματικών μοντέλων, επιτρέποντας πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Το σύνολο του σχεδιασμού θα στηριχτεί στην ολοκληρωμένη μελέτη που θα εκπονήσει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) και ανέλαβε να χρηματοδοτήσει η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Η μελέτη θα καταγράψει την υφιστάμενη κατάσταση της γραμμής, θα εντοπίσει τα σημεία που απαιτούν παρεμβάσεις και θα αξιολογήσει τις προϋποθέσεις ασφαλούς επαναλειτουργίας.
Στη βάση των ευρημάτων θα διαμορφωθεί ένα σύστημα κατηγοριοποίησης της γραμμής, με διαχωρισμό των τμημάτων σε επίπεδα επικινδυνότητας. Η κατηγοριοποίηση αυτή θα αποτελέσει τη βάση για στοχευμένες παρεμβάσεις, αλλά και για τον καθορισμό των όρων λειτουργίας.
Παράλληλα, θα θεσπιστεί ένα νέο ενιαίο σαφές πρωτόκολλο ασφαλείας, το οποίο θα συνδέει τα δεδομένα παρακολούθησης με συγκεκριμένες επιχειρησιακές αποφάσεις. Το πρωτόκολλο θα προβλέπει διαφορετικά επίπεδα αντίδρασης ανάλογα με την εξέλιξη των φαινομένων συμπεριλαμβανομένης της αυτόματης αναστολής λειτουργίας του οδοντωτού σε περίπτωση εφόσον διαπιστωθεί αυξημένος κίνδυνος. Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις παρατεταμένων βροχοπτώσεων ή αυξημένης σεισμικής δραστηριότητας, θα ενεργοποιούνται συγκεκριμένα μέτρα.
Η λειτουργία της γραμμής θα εξελιχθεί σε δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση προβλέπεται πιλοτική λειτουργία, με συνεχή αξιολόγηση των συνθηκών και επικαιροποίηση των δεδομένων πριν από την πλήρη επαναφορά των δρομολογίων.
Τα απαραίτητα μόνιμα έργα θα προκύψουν τόσο από τη νέα μελέτη που θα εκπονηθεί όσο και από την επικαιροποίηση της μελέτης που είχαν κάνει καθηγητές Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών για λογαριασμό του ΟΣΕ. Από τα συμπεράσματα των μελετών θα προκύψουν οι παρεμβάσεις στα πρανή του φαραγγιού και αν αυτές θα περιλαμβάνουν για παράδειγμα απομάκρυνση βράχων που θα θεωρηθούν επικίνδυνοι, τοποθέτηση αγκυρώσεων για τη σταθεροποίηση των βραχωδών σχηματισμών, εγκατάσταση μεταλλικών διχτυών συγκράτησης, κλπ. Τα έργα αυτά απαιτούν χρόνο, ενώ δεν αποκλείεται κατά την πραγματοποίησή τους να χρειαστεί να διακοπεί εκ νέου η λειτουργία του οδοντωτού.
Την ίδια στιγμή και δεδομένης της αναστολής λειτουργίας του οδοντωτού, ο ΟΣΕ ως διαχειριστής της υποδομής και υπεύθυνος για τη συντήρηση και την καλή λειτουργία της γραμμής, προκήρυξε έργο για την προμήθεια των απαραίτητων υλικών για τη συντήρηση της γραμμής.
Όπως επισημαίνεται στο σχετικό αίτημα, το τμήμα Διακοπτού – Καλαβρύτων παρουσιάζει ιδιαιτερότητες, καθώς λόγω της μεγάλης κλίσης της χάραξης διαθέτει μηχανισμούς οδόντωσης (κρεμαγιέρες) που επιτρέπουν την κίνηση των ειδικών αμαξοστοιχιών. Οι μηχανισμοί αυτοί είναι κρίσιμοι για την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα της γραμμής.
Ωστόσο παρά τις εργασίες ανακαίνισης που πραγματοποιήθηκαν πριν περίπου 15 χρόνια και τις συμπληρωματικές παρεμβάσεις συντήρησης το 2020, πρόσφατη επιθεώρηση ανέδειξε προοδευτική φθορά σε επιμέρους στοιχεία των μηχανισμών εμπλοκής της οδόντωσης. Η φθορά αυτή αποδίδεται τόσο στη συνεχή χρήση όσο και στην έκθεση των εξαρτημάτων σε καιρικά φαινόμενα και περιβαλλοντικές επιδράσεις.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, έχει κριθεί αναγκαία η προμήθεια ανταλλακτικών, τα οποία δεν υπάρχουν σε απόθεμα. Ο προϋπολογισμός της προμήθειας εκτιμάται σε 29.868 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ενώ η διάρκεια της σύμβασης ορίζεται σε 15 ημέρες, γεγονός που δείχνει ότι πρόκειται για παρέμβαση άμεσης προτεραιότητας.
Παράλληλα με τις τεχνικές παρεμβάσεις, έχει ήδη αναπτυχθεί από τον Οργανισμό ένα πλέγμα επιχειρησιακών μέτρων για τη διαχείριση του κινδύνου. Σε αυτά περιλαμβάνονται τακτικοί καθαρισμοί της γραμμής, εγκατάσταση συστημάτων παρακολούθησης σε κρίσιμα σημεία, λειτουργία μετεωρολογικών και σεισμολογικών σταθμών και αναβάθμιση των επικοινωνιών με χρήση δορυφορικών μέσων.
Τα δεδομένα από τα συστήματα αυτά καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο και αξιοποιούνται για τη λήψη αποφάσεων, ενισχύοντας την επιχειρησιακή εικόνα της γραμμής με τους αρμόδιους, πάντως, να επισημαίνουν ότι, λόγω της φύσης του φαινομένου, δεν είναι δυνατή η πλήρης εξάλειψη του κινδύνου.
Περισσότερες ειδήσεις
Κ. Κυρανάκης για Οδοντωτό: Δεν θα παίξουμε με ανθρώπινες ζωές – Ο λόγος του «φρένου»
Οδοντωτός: Αναστολή λειτουργίας για λόγους ασφάλειας ή λόγω αδράνειας;
Σε βράχο «βρήκε» ο Οδοντωτός — Τι συνέβη στη διαδρομή Διακοπτό – Καλάβρυτα
