Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 24/6 τέθηκε το νέο χωροταξικό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), σύμφωνα με το οποίο τίθεται νέο ανώτατο όριο κάλυψης γης για τα φωτοβολταϊκά, ενώ μπαίνει και «κόφτης» στην εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων.

Επίσης, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ επιχειρεί να αναδιαμορφώσει συνολικά το τοπίο της ενεργειακής ανάπτυξης στη χώρα, με το ΥΠΕΝ να επιχειρεί για πρώτη φορά ένα ευρύτερο, αυστηρότερο πλαίσιο κανόνων για τη χωροθέτηση μεγάλων έργων ΑΠΕ, στοχεύοντας στον συνδυασμό της επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης, της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, της διασφάλισης της παραγωγικής γης και της ισορροπίας με τις τοπικές κοινωνίες.

Αναλυτικά η ανακοίνωση

«Στην κρίσιμη γεωπολιτικά συγκυρία που διανύουμε, η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί τμήμα της εθνικής ασφάλειας. Γι’ αυτό η ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της Πατρίδας μας συνιστά προτεραιότητα για την Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας του Κυριάκου Μητσοτάκη. 

Παράλληλα, η κλιματική κρίση και η επιτακτική ανάγκη για στροφή σε μία πιο βιώσιμη παραγωγή ενέργειας, ταυτόχρονα με την εξέλιξη της τεχνολογίας και τις νέες δυνατότητες για αξιοποίηση των ανεξάντλητων καθαρών πηγών, όπως ο ήλιος και ο άνεμος, και για αποθήκευση, καθιστούν τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) αναπόσπαστο εργαλείο ενεργειακής πολιτικής. Η Ελλάδα, επιπλέον, ανταποκρίνεται στις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της, με αυξημένο μερίδιο ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, επέκταση των επενδύσεων σε αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και διασυνδέσεις, μείωση εκπομπών.

Τα τελευταία 7 χρόνια, η Ελλάδα έχει ήδη διανύσει μια σημαντική, ανοδική πορεία. Σήμερα, περισσότερο από το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουμε προέρχεται από ΑΠΕ, ενώ η χώρα μας κατατάσσεται 3η παγκοσμίως στη διείσδυση ηλιακής ενέργειας και 9η στην αιολική. Έχουμε καταφέρει να μειώσουμε την ηλεκτροπαραγωγή από τον ακριβό και ρυπογόνο λιγνίτη πάνω από 90% σε σχέση με το 2005, ενώ σήμερα έχουμε 18 GW από ΑΠΕ, ενώ συνολικά μέχρι το 2019 η εγκατεστημένη ισχύς μας ήταν 6,3 GW – τρεις φορές πάνω μέσα σε μία επταετία. Από το 2024, η Ελλάδα έχει γίνει καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, αποδεικνύοντας ότι μπορεί να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας και ασφάλειας για τη ΝΑ Ευρώπη.

Η πρόοδος αυτή χρειάζεται κανόνες, σχεδιασμό και ισορροπία. Μία ρεαλιστική ενεργειακή μετάβαση οικοδομείται με συνοχή, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και την ανθρώπινη δραστηριότητα, ενώ στηρίζεται σε ένα χωρικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει την ορθολογική εγκατάσταση των ΑΠΕ, την προστασία του περιβάλλοντος και τη δίκαιη κατανομή των ωφελειών. Αυτό ακριβώς επιδιώκει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: να θέσει σαφείς κανόνες, κριτήρια και περιορισμούς για τη χωροθέτηση των έργων, λαμβάνοντας υπόψη τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, με ορίζοντα τις επόμενες δεκαετίες».

Αξίζει να σημειωθεί πως το ΕΧΠ για τις ΑΠΕ δεν εκπονείται μεμονωμένα, καθώς το ΥΠΕΝ προχωρά ταυτόχρονα στη θεσμοθέτηση τριών Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων: για τον τουρισμό, τη βιομηχανία και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι τα σχέδια αυτά δεν αλληλοσυγκρούονται, αλλά συνδέονται λειτουργικά και στρατηγικά. Αυτός ο συντονισμένος χωρικός σχεδιασμός αποτελεί ένα ολιστικό μοντέλο ανάπτυξης που πρώτη φορά υιοθετείται στη χώρα. Γιατί μόνο έτσι μπορούμε να αποφύγουμε τις αντιθέσεις του παρελθόντος: τις συγκρούσεις χρήσεων γης, την απουσία σχεδίου, την αβεβαιότητα.

Για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς

Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:

• Σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000
• Σε δάση και δασικές εκτάσεις
• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
• Σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση
• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους
• Σε κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α
• Σε περιοχές με προστατευόμενες ή/και εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες
• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
• Σε ακτές κολύμβησης

Τίθενται νέα κριτήρια και κανόνες χωροθέτησης, και ειδικότερα:

• Το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (που δεν έχουν αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά) δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα. 
• Προβλέπεται η τήρηση ελάχιστων αποστάσεων για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ. από οικιστικές δραστηριότητες) και συγκεκριμένα ποσοστά κάλυψης οπτικού ορίζοντα παρατηρητή.
• Προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης σε περίπτωση εγκατάστασης Φ/Β εντός ζώνης 1.500 μ. από εγγεγραμμένα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και άλλα μείζονος σημασίας μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, καθώς και εντός ζώνης 1.000 μ. από ζώνη απολύτου προστασίας (Ζώνη Α) των λοιπών αρχαιολογικών χώρων, κηρυγμένα πολιτιστικά μνημεία, ιστορικούς τόπους και παραδοσιακούς οικισμούς.

Για τους αιολικούς σταθμούς

Δεν επιτρέπονται εφεξής, οριζόντια:

• Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης
• Εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200m
• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, καθώς και στους πυρήνες των εθνικών δρυμών
• Εντός των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986
• Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τ.χλμ., εκτός αν αφορούν την κάλυψη αναγκών δημοσίου συμφέροντος του εκάστοτε νησιού (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης)
• Σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη, όπως αυτές ορίζονται στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό
• Σε εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής
• Σε τμήματα των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά
• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
• Σε ακτές κολύμβησης.

Ειδικότερα, εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), δηλαδή περιοχών προστασίας της ορνιθοπανίδας που αποτελούν μέρος του δικτύου NATURA 2000, επιτρέπονται αιολικοί σταθμοί μόνο κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση που συντρέχουν ταυτόχρονα 2 προϋποθέσεις:

• προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ).

Επιτρέπονται μόνο στις «Περιοχές Καταλληλότητας», δηλαδή σε Δημοτικές Ενότητες με αιολικό δυναμικό μεγαλύτερο από 4 m/s (σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που έχει στην ιστοσελίδα της η ΡΑΑΕΥ) – και μόνο υπό την προϋπόθεση ότι δεν ισχύει κάποιος από τους ανωτέρω (ειδικότερους) περιορισμούς, όπως υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, υγρότοποι Ραμσάρ κτλ., καθώς και λαμβάνοντας υπόψη την υπολειπόμενη έκταση της Δημοτικής Ενότητας, σύμφωνα τα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, όπως ισχύει έως σήμερα.

Επισημαίνεται ότι στο νησιωτικό χώρο το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους (φέρουσα ικανότητα) από αιολικούς σταθμούς δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% της έκτασης ανά Δημοτική Ενότητα.

Πρόσθετες, οριζόντιες ρυθμίσεις

Προβλέπονται ειδικά κριτήρια χωροθέτησης για την εγκατάσταση αιολικών και φωτοβολταϊκών σταθμών στον ηπειρωτικό και στον θαλάσσιο χώρο.

Δίνονται κατευθύνσεις, προβλέπονται περιοχές αποκλεισμού και καθορίζονται κριτήρια και κανόνες χωροθέτησης για τις λοιπές τεχνολογίες (μικροί υδροηλεκτρικοί σταθμοί, σταθμοί βιομάζας/βιοαερίου/βιορρευστών, γεωθερμία, συστήματα αποθήκευσης – μπαταρίες).

Δίνονται κατευθύνσεις για τη συνέργεια του πλαισίου με τα υπόλοιπα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και τον υποκείμενο χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό.

Σημειώνεται ότι στο νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν υπάγονται:

• τα έργα που είναι ήδη σε λειτουργία
• αυτά που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως την ημερομηνία θέσης του νέου ΕΧΠ σε δημόσια διαβούλευση
• οι Εξαιρούμενοι σταθμοί ΑΠΕ (σταθμοί  οι οποίοι εξαιρούνται από Βεβαίωση Παραγωγού/Άδεια Εγκατάστασης & Λειτουργίας), πλην των φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ. Βιομάζα/βιοαέριο <1MW,γεωθερμικοί σταθμοί <1MW, μικρές Α/Γ <60kW, μπαταρίες <1MW)
• οι σταθμοί αντλησιοταμίευσης και μεγάλοι υδροηλεκτρικοί σταθμοί >15MW
• οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί που εγκαθίστανται σε στέγες κτιρίων.

Περισσότερες ειδήσεις

Ελ. Χαρπαντίδου: Οι ΑΠΕ χρειάζονται ορατότητα και ετοιμότητα υποδομών

«Πόρτα» Παπασταύρου για φωτοβολταϊκά σε δάση και περιοχές Natura

Συγκροτούνται οι επιτροπές για την προώθηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα μέσω πυρηνικής τεχνολογίας