Ένα προσχέδιο συμφωνίας δημοσίευσαν σήμερα (17/11) οι διαπραγματευτές στις συνομιλίες COP31 που διεξάγεται στην Τουρκία, για να προωθήσουν τη συζήτηση και να προσπαθήσουν να μειώσουν τα χάσματα μεταξύ των χωρών σχετικά με τα ορυκτά καύσιμα και τη χρηματοδότηση για το κλίμα, ενόψει της προθεσμίας στο τέλος της εβδομάδας για τη διαμόρφωση τελικής συμφωνίας.
Τα στοιχήματα είναι υψηλά μετά από έναν χρόνο παγκόσμιας θέρμανσης που προκάλεσε πυρκαγιές στην Ευρώπη και θανατηφόρο λιώσιμο παγετώνων στο Νεπάλ, ενώ η πολιτική βούληση για δράση υπονομεύεται από άλλες κρίσεις, όπως οι πόλεμοι και το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Ο Chris Bowen της Αυστραλίας, που ηγείται των διαπραγματεύσεων υπό μια διασπασμένη προεδρία με την Τουρκία, δήλωσε ότι το 18σέλιδο προσχέδιο της Δευτέρας περιείχε ρήτρες που ορισμένες χώρες έχουν ήδη απορρίψει. «Ειλικρινά, αν μιλάμε μόνο για όσα συμφωνούμε όλοι σε αυτό το σημείο, τόσο νωρίς στη διαδικασία, θα ήταν ένα αρκετά σύντομο έγγραφο», είπε ο Bowen σε συνέντευξη Τύπου.
«Πρέπει να μετακινήσουμε το καντράν, που σημαίνει να κάνουμε τη συζήτηση για θέματα όπου τα μέρη αυτή τη στιγμή δεν συμφωνούν ακριβώς, ώστε να τα φέρουμε πιο κοντά σε συμφωνία τις επόμενες μέρες», είπε.
Οι ετήσιες συνομιλίες του ΟΗΕ για το κλίμα, που φέτος πραγματοποιούνται στην μεσογειακή πόλη Αττάλεια και ξεκίνησαν στις 9 Νοεμβρίου, αναζητούν συναίνεση από σχεδόν 200 χώρες σε θέματα όπως το μέλλον των ορυκτών καυσίμων, η χρηματοδότηση για τις αναπτυσσόμενες χώρες και ο τρόπος ανταπόκρισης στις επιστημονικές προειδοποιήσεις για την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Η επίσημη προθεσμία για μια συμφωνία είναι η Παρασκευή, αλλά οι προηγούμενες διασκέψεις του ΟΗΕ έχουν τακτικά ξεπεράσει την προθεσμία, μερικές φορές κατά ημέρες.
Στην πρώτη εκδοχή της απόφασης προτείνεται η δημιουργία δύο νέων προγραμμάτων εργασίας: ένα για τα βουνά και ένα για τις περιοχές που συνδέονται με τους παγετώνες. Η πρόταση παρουσιάζεται ως απάντηση στην καταστροφή στο Νεπάλ.
Παράλληλα, τονίζεται ο ρόλος των δασών ως απορροφητών και δεξαμενών άνθρακα, ενώ αναφέρεται ότι η απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα θα είναι αναγκαία για να επανέλθει η υπερθέρμανση κάτω από το όριο του 1,5°C.
Το προσχέδιο χαιρετίζει προσπάθειες για την ταχεία ανάπτυξη και εφαρμογή τεχνολογιών δέσμευσης, χρήσης και αποθήκευσης άνθρακα, καθώς και απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα. Στην COP31 καταγράφεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σημαντική παρουσία λομπιστών που προωθούν τεχνολογίες δέσμευσης CO2.
Ένας ακόμη άξονας αφορά την αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση ενέργειας στο 35% έως το 2035. Η ηλεκτροδότηση εμφανίζεται ως βασική προτεραιότητα της τουρκικής προεδρίας της COP, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η χρηματοδότηση για το κλίμα παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια. Το προσχέδιο διαχωρίζει έντονα τις ευθύνες των ανεπτυγμένων χωρών από εκείνες των αναπτυσσόμενων, τόσο ως προς τη μείωση των εκπομπών όσο και ως προς την τήρηση των οικονομικών δεσμεύσεων.
Στο κείμενο αναγνωρίζεται ότι οι ανεπτυγμένες χώρες πρέπει να έχουν ηγετικό ρόλο. Περιλαμβάνεται μάλιστα αναφορά σε καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2030 και αρνητικές καθαρές εκπομπές έως το 2040, στόχοι που παρουσιάζονται ως εξαιρετικά δύσκολοι με τα σημερινά δεδομένα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσαρμογή των αναπτυσσόμενων χωρών στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Αναφέρεται ότι οι ανάγκες για προσαρμογή ανέρχονται περίπου σε 305 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035, ενώ η διεθνής δημόσια χρηματοδότηση κινείται περίπου στα 28-32 δισ. δολάρια το 2024.
Ακόμη και ο τριπλασιασμός των χρηματοδοτήσεων για την προσαρμογή έως το 2035, όπως σημειώνεται στο προσχέδιο, δεν θα κάλυπτε πάνω από το 29% των εκτιμώμενων αναγκών. Το κείμενο θέτει ως επίπεδο τριπλασιασμού τουλάχιστον τα 120 δισ. δολάρια και ζητά από τις ανεπτυγμένες χώρες να παρουσιάσουν οδικό χάρτη.
Οι αναπτυσσόμενες χώρες ζητούν να καθοριστεί τώρα η βάση από την οποία θα υπολογιστεί ο τριπλασιασμός των πόρων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Νορβηγία και η Ιαπωνία προτιμούν να μην υπάρξει σχετική διατύπωση στο κείμενο και να παραπεμφθεί το ζήτημα στις διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζεται ανοιχτό σε μια ενδιάμεση λύση.
Στο πεδίο της κλιματικής χρηματοδότησης επανέρχεται και η παλαιότερη δέσμευση των πλούσιων χωρών για κινητοποίηση 100 δισ. δολαρίων ετησίως έως το 2020 και στη συνέχεια έως το 2025. Με βάση στοιχεία του ΟΟΣΑ, ο στόχος επιτεύχθηκε το 2022, το 2023 και το 2024, δηλαδή με καθυστέρηση.
Ωστόσο, μεγάλο μέρος των ποσών αυτών δόθηκε υπό μορφή δανείων. Η Αφρικανική Ομάδα υπογράμμισε ότι το 70% ήταν δάνεια, κάτι που μειώνει σημαντικά την πραγματική αξία της μεταφοράς πόρων. Τα μικρά νησιωτικά κράτη λαμβάνουν μόλις το 3% των ροών για προσαρμογή.
Ο πρόεδρος της COP31, Murat Kurum, αναγνώρισε ότι μόνο το 8% της ιδιωτικής χρηματοδότησης που κινητοποιήθηκε μεταξύ 2021 και 2024 έφτασε στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο Simon Stiell, εκτελεστικός γραμματέας της Σύμβασης-Πλαισίου του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, μίλησε για καθοδική σπείρα χρέους, καταστροφών και κόστους κεφαλαίου.
Μετά την COP29 στο Μπακού, ο στόχος των 100 δισ. δολαρίων έχει αντικατασταθεί από νέα συμφωνία που θέτει κατώφλι τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων ετησίως έως το 2035 για τις αναπτυσσόμενες χώρες, μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο 1,3 τρισ. δολαρίων τον χρόνο.
Το προσχέδιο της COP31 αποτελεί, σε αυτή τη φάση, περισσότερο χάρτη των συγκρούσεων παρά τελικό συμβιβασμό. Τα επόμενα εικοσιτετράωρα θα κρίνουν ποιες από τις φιλόδοξες διατυπώσεις θα παραμείνουν και ποιες θα αποδυναμωθούν στο τελικό κείμενο.
Περισσότερες ειδήσεις
Δρόμοι από… πλαστικό! – Πώς η Ταϊλάνδη μετατρέπει τα απορρίμματα σε ανθεκτικές υποδομές
Ένα τούβλο μπορεί να «σώσει» τα χελιδόνια – Η Σκωτία αλλάζει τον τρόπο που χτίζονται οι πόλεις
Παραπληροφόρηση για το κλίμα: Πώς το λεξιλόγιο του ΟΗΕ μπορεί να… βοηθά στη διάδοσή της