Η προκαταρκτική εξέταση για την τήρηση αδειών, τεχνικών προδιαγραφών και κανόνων λειτουργίας σε αιολικά πάρκα είναι μια θεσμικά ορθή αντίδραση σε ένα σοβαρό περιστατικό. Όταν υπάρχει υποψία ότι μια ενεργειακή υποδομή συνδέεται με την έναρξη ή την εξάπλωση μιας φωτιάς, η διερεύνηση δεν είναι «αντιαναπτυξιακή» ούτε εχθρική προς τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας.
Το ίδιο καθαρά πρέπει να ειπωθεί και το αντίστροφο: μια εισαγγελική παραγγελία και μια έρευνα σε εξέλιξη δεν ισοδυναμούν με τελεσίδικη απόδειξη αιτίας, ποινικής ευθύνης ή γενικού συμπεράσματος για όλα τα αιολικά πάρκα. Η δημόσια συζήτηση οφείλει να αφήσει χώρο στα πραγματογνωμοσυνικά ευρήματα και να μην υποκαταστήσει τη διερεύνηση με πολιτικές ή ιδεολογικές βεβαιότητες.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν «φταίνε τα αιολικά». Είναι αν κάθε έργο παραγωγής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας έχει σχεδιαστεί, κατασκευαστεί, συντηρείται και ελέγχεται με βάση τον πραγματικό κίνδυνο πυρκαγιάς της περιοχής όπου βρίσκεται.
Ένα αιολικό πάρκο είναι ένα σύνολο υποδομών: ανεμογεννήτριες, καλωδιώσεις, υποσταθμοί, πίνακες, μετασχηματιστές, δρόμοι πρόσβασης και έργα σύνδεσης με το δίκτυο μεταφοράς ή διανομής.
Η διάκριση αυτή έχει ουσία. Μια πυρκαγιά μπορεί να σχετίζεται με ηλεκτρικό τόξο, πτώση ή επαφή αγωγών, αστοχία εξοπλισμού, ανεπαρκή συντήρηση, κεραυνό ή εργασία στο πεδίο. Αυτοί οι κίνδυνοι δεν είναι αποκλειστικό χαρακτηριστικό της αιολικής ενέργειας. Αφορούν συνολικά την ηλεκτρική υποδομή, από τις γραμμές διανομής έως τους υποσταθμούς.
Η διεθνής βιβλιογραφία αναγνωρίζει ότι οι γραμμές ηλεκτρισμού μπορούν, σε συνθήκες ισχυρού ανέμου, ξηρής βλάστησης και τεχνικών αστοχιών, να λειτουργήσουν ως πιθανή πηγή ανάφλεξης. Αντίστοιχα, οι μελέτες για πυρκαγιές σε ανεμογεννήτριες αναφέρουν ως πιθανούς μηχανισμούς κεραυνούς, ηλεκτρικές ή μηχανικές βλάβες και ζητήματα συντήρησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αιολικό πάρκο είναι πυρογενές. Σημαίνει ότι η πρόληψη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως τυπικό έγγραφο αδειοδότησης.
Η σωστή απάντηση σε περιστατικά πυρκαγιάς δεν είναι μια γενική αναστολή της αιολικής ανάπτυξης, ούτε μια εξίσου γενική διαβεβαίωση ότι «όλα λειτουργούν σωστά». Είναι ένα αυστηρό, διαφανές και επαναλαμβανόμενο σύστημα ελέγχου.
Οι άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας, η περιβαλλοντική αδειοδότηση και η οριστική προσφορά σύνδεσης αποτελούν ήδη τμήματα της προβλεπόμενης διαδικασίας για έργα ΑΠΕ, όπως περιγράφει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η αξία του συστήματος, ωστόσο, κρίνεται μετά την έκδοση των αδειών: στους ελέγχους πεδίου, στις καταγραφές συντήρησης, στις επιθεωρήσεις των γραμμών και στην ταχύτητα με την οποία αποκαθίστανται τυχόν ελλείψεις.
Τα αιολικά είναι αναγκαίο τμήμα της ενεργειακής μετάβασης. Η συμβολή των ΑΠΕ στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν ακυρώνει την ανάγκη για αυστηρούς κανόνες χωροθέτησης, τεχνικής ασφάλειας και λογοδοσίας. Αντίθετα, την κάνει ακόμη πιο επιτακτική.
Η κοινωνική αποδοχή των αιολικών δεν θα ενισχυθεί με επικοινωνιακές διαβεβαιώσεις. Θα ενισχυθεί όταν οι τοπικές κοινωνίες γνωρίζουν ποιος ελέγχει τις εγκαταστάσεις, με ποια κριτήρια, τι συμβαίνει όταν εντοπίζονται ελλείψεις και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν ένας κανόνας παραβιάζεται.
Η ασφάλεια των πολιτών και των δασικών οικοσυστημάτων απαιτεί λιγότερα συνθήματα, περισσότερα δεδομένα και ελέγχους που δεν σταματούν με την έκδοση μιας άδειας.
*Δικηγόρος παρ’ Εφεταις, Χαριλάου Τρικούπη 31, Αθήνα, [email protected]
Περισσότερες ειδήσεις
Πλημμύρες, ασφάλιση και ευθύνη: Ποιος πληρώνει και ποιος τελικά φταίει;
Νέα μελέτη αποκαλύπτει: Αυτή είναι η καλύτερη ώρα για ύπνο όσο μεγαλώνουμε
