Την ενίσχυση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, την ανάπτυξη νέων οδεύσεων για LNG, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, τις επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, αλλά και την περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου συζήτησαν Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία στη δεύτερη Τετραμερή Υπουργική Συνάντηση για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου στο Βελιγράδι, με τη συμμετοχή του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, της υπουργού Ενέργειας της Σερβίας Dubravka Handanović, της υπουργού Ενέργειας, Μεταλλείων και Ορυκτών Πόρων της Βόρειας Μακεδονίας Sanja Božinovska και της υπουργού Ενέργειας της Βουλγαρίας Iva Petrova, καθώς και των επικεφαλής των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και Ηλεκτρικής Ενέργειας των τεσσάρων χωρών.
Η τετραμερής αποτέλεσε συνέχεια της πρώτης συνάντησης που είχε πραγματοποιηθεί στην Αθήνα τον περασμένο Μάιο, με βασικούς άξονες την ενεργειακή ασφάλεια, τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων εφοδιασμού, την ανάπτυξη των ενεργειακών διασυνδέσεων και την ενοποίηση των περιφερειακών αγορών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην περαιτέρω ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου και στην ενίσχυση του ρόλου του ως ενεργειακής πύλης προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη και τα Δυτικά Βαλκάνια.
Οι υπουργοί χαιρέτισαν τη συμμετοχή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στον Κάθετο Διάδρομο μέσω των αντίστοιχων Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς, καθώς και την επικείμενη έναρξη κατασκευής της διασύνδεσης φυσικού αερίου μεταξύ των δύο χωρών.
Η συγκεκριμένη υποδομή πρόκειται να συνδεθεί με τη διασύνδεση Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, η οποία βρίσκεται υπό κατασκευή. Το ελληνικό τμήμα αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026, ενώ το τμήμα της Βόρειας Μακεδονίας το 2027.
Παράλληλα, οι πρώτοι αγωγοί για το σερβικό τμήμα της διασύνδεσης Σερβίας–Βόρειας Μακεδονίας έχουν ήδη παραδοθεί και οι εργασίες τοποθέτησής τους αναμένεται να ξεκινήσουν σύντομα.
Με την ολοκλήρωση των έργων θα δημιουργηθεί μία ακόμη οδός εφοδιασμού με LNG από τον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης, συμπληρωματικά προς τις υφιστάμενες οδεύσεις μέσω Βουλγαρίας.
Μέσω της ανάπτυξης του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου, των διασυνδέσεων με Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία και των υποδομών LNG, η Ελλάδα αυξάνει τη δυνατότητα διοχέτευσης διαφοροποιημένων ποσοτήτων φυσικού αερίου προς τον βορρά.
Η δυναμικότητα εξαγωγών αναμένεται να φτάσει τα 9,5 δισ. κυβικά μέτρα έως το 2027, με στόχο τη διευκόλυνση των ροών προς τις γειτονικές αγορές και τη σταδιακή απεξάρτηση των κρατών-μελών της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο στο πλαίσιο του REPowerEU.
Σύμφωνα με τον Σταύρο Παπασταύρου, η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου αποκτά πρόσθετη σημασία καθώς, μετά την απόφαση της ΕΕ για απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, εκτιμάται ότι στην Κεντρική Ευρώπη θα πρέπει να αντικατασταθούν περίπου 20 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.
Όπως ανέφερε, στις 4 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, 11 Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς από εννέα χώρες της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης συμφώνησαν στην επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου με τη συμμετοχή της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας.
Στην ατζέντα βρέθηκε επίσης η ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των δικτύων μεταφοράς, όπως και η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, αντλησιοταμίευσης και μπαταριών.
Οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν στην ανάγκη μεγαλύτερης ευελιξίας των ενεργειακών συστημάτων, συνέχισης των επενδύσεων στα δίκτυα μεταφοράς και στις υποδομές φυσικού αερίου και πετρελαίου, καθώς και στενότερου συντονισμού μεταξύ των Διαχειριστών.
Στόχος είναι η καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών, αλλά και η αντιμετώπιση των ρυθμιστικών εμποδίων και των σημείων συμφόρησης που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Οι υπουργοί συμφώνησαν επίσης να ενισχύσουν την ανταλλαγή πληροφοριών ενόψει της χειμερινής περιόδου, ιδιαίτερα σε σχέση με την ετοιμότητα των συστημάτων μεταφοράς και τις δυνατότητες ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας.
Συζητήθηκε ακόμη η σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη μέσω των διασυνοριακών διασυνδέσεων και της ενοποίησης των περιφερειακών αγορών, ενώ η Βουλγαρία παρουσίασε την πρόοδο του διαδρόμου ηλεκτρικής ενέργειας Ανατολής–Δύσης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας των χωρών της Ενεργειακής Κοινότητας με την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τους υπουργούς να εκτιμούν ότι η βαθύτερη ενοποίηση μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της περιοχής.
Στις συζητήσεις τέθηκε και η δυνατότητα οι νέες ή αναβαθμισμένες υποδομές φυσικού αερίου να μπορούν μελλοντικά να αξιοποιηθούν και για τη μεταφορά υδρογόνου.
Παράλληλα, εξετάστηκαν έργα ΑΠΕ, αντλησιοταμίευσης και συστημάτων μπαταριών, με στόχο την αύξηση της δυναμικότητας αποθήκευσης και της ευελιξίας των ηλεκτρικών συστημάτων.
Ξεχωριστό μέρος της συζήτησης αφορούσε τη δυνητική ανάπτυξη ενός νοτιοανατολικού κόμβου του εθνικού συστήματος αγωγών πετρελαϊκών προϊόντων κατά μήκος της διαδρομής Θεσσαλονίκη–Σκόπια–Νις.
Μία τέτοια υποδομή θα μπορούσε να συνδέσει περαιτέρω τη Σερβία, μέσω της Βόρειας Μακεδονίας, με τις ενεργειακές υποδομές και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Οι υπουργοί αντάλλαξαν ακόμη απόψεις για τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και την απανθρακοποίηση των Δυτικών Βαλκανίων, υπογραμμίζοντας τη σημασία του συντονισμού αλλά και της επαρκούς χρηματοδοτικής στήριξης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Συζητήθηκαν επίσης οι αλλαγές στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, μεταξύ των οποίων ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), καθώς και η ανάγκη στήριξης των χωρών της περιοχής ώστε να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις.
Μετά τη συνάντηση, ο Σταύρος Παπασταύρου ανέφερε ότι κοινή πρόκληση των τεσσάρων χωρών είναι η εξασφάλιση οικονομικά προσιτής και αξιόπιστης ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, επισημαίνοντας τον ρόλο της περιφερειακής διασύνδεσης και συνεργασίας.
Όπως σημείωσε, πέρα από τον Κάθετο Διάδρομο βρίσκονται σε εξέλιξη συγκεκριμένα έργα στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και των πετρελαϊκών προϊόντων, προτείνοντας οι τέσσερις χώρες να συναντώνται τακτικά, ενδεχομένως ανά έξι μήνες, για την παρακολούθηση της υλοποίησής τους.
Η επόμενη τετραμερής συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στη Σόφια.
Ο υπουργός πρόσθεσε ότι η Ελλάδα στηρίζει την ενσωμάτωση της Σερβίας στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα και ότι Αθήνα και Σόφια θα υποστηρίξουν αυτή την προσπάθεια στις συνεδριάσεις των υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με την ολοκλήρωση της συνάντησης, οι τέσσερις χώρες επανέλαβαν τη δέσμευσή τους για συνέχιση της περιφερειακής συνεργασίας, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, της διασυνδεσιμότητας και της ανθεκτικότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Περισσότερες ειδήσεις
Ουκρανία: Νέα οικονομική ενίσχυση από την ΕΕ ύψους 6,1 δισ. ευρώ – Στο επίκεντρο η άμυνα
Ανάσα 16,4 δισ. ευρώ για την Ουγγαρία – Η ΕΕ αποδεσμεύει τα «παγωμένα» κονδύλια
