Όλο και μικρότερα περιθώρια για να αντιμετωπίσουν μια νέα αναταραχή στην αγορά πετρελαίου έχουν οι ΗΠΑ, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν συνεχίζεται και το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου (SPR) έχει υποχωρήσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες, σύμφωνα με το Reuters.
Το αμερικανικό απόθεμα διαθέτει σήμερα περίπου 289,7 εκατ. βαρέλια αργού, τη μικρότερη ποσότητα από το 1982, έπειτα από σειρά μεγάλων αποδεσμεύσεων τα τελευταία πέντε χρόνια από τις κυβερνήσεις Τζο Μπάιντεν και Ντόναλντ Τραμπ.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα του διαθέσιμου πετρελαίου. Η γήρανση των εγκαταστάσεων, οι εργασίες συντήρησης και οι τεχνικοί περιορισμοί στην άντληση σημαίνουν ότι όσο χαμηλότερα πέφτουν τα αποθέματα τόσο δυσκολότερο γίνεται για την Ουάσιγκτον να χρησιμοποιήσει το SPR ως γρήγορο «φρένο» σε μια νέα εκτίναξη των διεθνών τιμών.
Το SPR δημιουργήθηκε μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 και αποθηκεύει αργό σε 60 υπόγειες σπηλαιώσεις αλατιού στις ακτές του Τέξας και της Λουιζιάνα.
Η ποσότητα ενδέχεται να μειωθεί ακόμη περισσότερο, στα περίπου 243 εκατ. βαρέλια, εφόσον η κυβέρνηση Τραμπ διαθέσει και την τελευταία παρτίδα των 39 εκατ. βαρελιών που προβλέπει η συμφωνία του Μαρτίου με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Περισσότερες από 30 χώρες είχαν συμφωνήσει τότε στην απελευθέρωση συνολικά 400 εκατ. βαρελιών, τη μεγαλύτερη συντονισμένη παρέμβαση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ, μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Η αμερικανική συμμετοχή ανήλθε σε 172 εκατ. βαρέλια.
Η κυβέρνηση Τραμπ διέθεσε τις ποσότητες αυτές με τη μορφή δανεισμού προς τις πετρελαϊκές εταιρείες, οι οποίες θα πρέπει να επιστρέψουν το αργό μαζί με περίπου 40 εκατ. επιπλέον βαρέλια ως «τόκο».
Ωστόσο, οι επιστροφές αναμένεται να αρχίσουν αργότερα μέσα στο 2026 και δεν προβλέπεται να ολοκληρωθούν πριν από τα τέλη του 2028.
Τυπικά, το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας θεωρεί ότι το SPR μπορεί να λειτουργήσει μέχρι και με περίπου 70 εκατ. βαρέλια.
Στην πράξη όμως οι περιορισμοί είναι πολύ αυστηρότεροι.
Ο Siddharth Misra, καθηγητής μηχανικής πετρελαίου στο Texas A&M University, εκτιμά ότι το πρακτικό κατώτατο επίπεδο για ασφαλή λειτουργία βρίσκεται κοντά στα 250 εκατ. βαρέλια.
Κάτω από αυτό το σημείο, όπως προειδοποιεί, οι εγκαταστάσεις εισέρχονται σε μια περισσότερο επικίνδυνη λειτουργική ζώνη.
Το αργό στις υπόγειες σπηλαιώσεις βρίσκεται πάνω από νερό. Καθώς αφαιρείται πετρέλαιο, η στάθμη του νερού ανεβαίνει, αυξάνοντας την πίεση στα τοιχώματα και δημιουργώντας κινδύνους για τις σωληνώσεις και τις αντλίες.
Παράλληλα, η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει στον πρόεδρο να διατάσσει τις συνήθεις μικρές αποδεσμεύσεις πετρελαίου όταν το SPR πέφτει κάτω από τα 252,4 εκατ. βαρέλια. Παραμένει πάντως η δυνατότητα έκτακτης παρέμβασης σε περίπτωση μεγάλης ενεργειακής κρίσης.
Στην εξίσωση προστίθεται και η κατάσταση των ίδιων των εγκαταστάσεων.
Έκθεση του αμερικανικού Government Accountability Office τον Μάιο ανέφερε ότι, παρότι οι υπόγειες σπηλαιώσεις βρίσκονται γενικά σε καλή κατάσταση, υπάρχουν ανησυχίες για την ακεραιότητα των γεωτρήσεων και σημαντικές εκκρεμότητες στη συντήρηση.
Σύμφωνα με την έκθεση, η δυνατότητα του SPR να αποθηκεύει και να αποδεσμεύει γρήγορα πετρέλαιο βρίσκεται ήδη υπό πίεση εξαιτίας της παλαιότητας των υποδομών, των εργασιών κατασκευής και των διακοπών λειτουργίας που αυτές συνεπάγονται.
Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς περιορίζεται παράλληλα και η δυνατότητα του OPEC να αυξήσει γρήγορα την παραγωγή σε περίπτωση μεγάλης διαταραχής των διεθνών ροών.
Ο Clayton Seigle, του Center for Strategic and International Studies, χαρακτήρισε πρόσφατα το επίπεδο των αμερικανικών αποθεμάτων «επικίνδυνα χαμηλό», επισημαίνοντας ότι η συρρίκνωση τόσο του SPR όσο και της διαθέσιμης εφεδρικής παραγωγικής δυναμικότητας αφήνει λιγότερη ευελιξία στις κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση μιας επόμενης κρίσης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Κυριακή ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να αναπληρώσουν το στρατηγικό απόθεμα χρησιμοποιώντας πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα.
Η Ουάσιγκτον αναμένεται να επιδιώξει συμφωνία με το Καράκας για την αναζωογόνηση της βαριά πληγείσας πετρελαϊκής βιομηχανίας της χώρας.
Παραμένει όμως ασαφές πόσο γρήγορα θα μπορούσε μια τέτοια συμφωνία να μεταφραστεί σε πραγματικές ποσότητες για το SPR ή σε χαμηλότερες τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ.
Ο αναλυτής Kevin Book της ClearView Energy Partners εκτιμά ότι είτε το βενεζουελάνικο πετρέλαιο οδηγηθεί απευθείας στο SPR είτε πωληθεί ώστε να χρηματοδοτηθούν αγορές αμερικανικού αργού, η πλήρης αναπλήρωση των αποθεμάτων θα μπορούσε να διαρκέσει χρόνια.
Η σημερινή κατάσταση δεν δημιουργήθηκε μέσα σε λίγους μήνες.
Από το 2021, η κυβέρνηση Μπάιντεν απελευθέρωσε περίπου 230 εκατ. βαρέλια, μεγάλο μέρος των οποίων σε συντονισμό με άλλες χώρες, με στόχο τον περιορισμό των τιμών του πετρελαίου.
Σε αυτά περιλαμβάνεται και η ιστορική πώληση 180 εκατ. βαρελιών το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η Ουάσιγκτον είχε αρχίσει σταδιακά να ξαναγεμίζει το απόθεμα, όμως ο πόλεμος με το Ιράν ανέκοψε την προσπάθεια.
Υπάρχει και το κόστος. Το Κογκρέσο διέθεσε πέρυσι μόλις 171 εκατ. δολάρια για την αναπλήρωση του SPR, ενώ προηγούμενες εκτιμήσεις ανέβαζαν το ποσό που θα απαιτούνταν για πλήρη αποκατάσταση των αποθεμάτων κοντά στα 20 δισ. δολάρια.
Για τις αγορές το ζήτημα είναι πλέον απλό: όσο λιγότερα βαρέλια διαθέτει η Ουάσιγκτον, τόσο μικρότερη είναι η δύναμη της απειλής ότι μπορεί να ανοίξει τις στρόφιγγες σε μια νέα κρίση.
Όπως προειδοποιούν αναλυτές της αγοράς, εάν τα στρατηγικά αποθέματα εξαντληθούν στην πράξη, το βάρος της προσαρμογής περνά πλέον στην ίδια τη ζήτηση — δηλαδή σε υψηλότερες τιμές που αναγκάζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις να καταναλώνουν λιγότερο πετρέλαιο.
Περισσότερες ειδήσεις
Πετρέλαιο χωρίς διαφάνεια: Οι γκρίζες ζώνες της συμφωνίας ΗΠΑ–Βενεζουέλας
Ουάσινγκτον: Απειλεί με «οικονομική ασφυξία» το Ιράν και όσους το στηρίζουν
Nέα απειλή του Trump στο Ομάν «αν σταθεί εμπόδιο σε μια συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ»
