Ριζικές αλλαγές στο καθεστώς ελέγχου κομίστρου και στα πρόστιμα για τη μετακίνηση χωρίς εισιτήριο φέρνει νομοθετική παρέμβαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, η οποία αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση το επόμενο διάστημα. Στόχος της ρύθμισης είναι η αντιμετώπιση της εισιτηριοδιαφυγής στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ενός προβλήματος που, παρά τη συστηματική εντατικοποίηση των ελέγχων τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να προκαλεί σημαντικές απώλειες εσόδων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το πρόστιμο για μετακίνηση χωρίς κανονικό εισιτήριο εξετάζεται να αυξηθεί στα 100 ευρώ, ενώ για το μειωμένο κόμιστρο να διαμορφωθεί στα 50 ευρώ. Μέχρι σήμερα, η χρηματική ποινή υπολογίζεται στο 60πλάσιο της τιμής του εισιτηρίου και αντιστοιχεί σε 72 ευρώ για το κανονικό και 30 ευρώ για το μειωμένο, γεγονός που σημαίνει ότι η νέα ρύθμιση επιφέρει αυξήσεις της τάξης του 39% και του 67% αντίστοιχα.
Η αυστηροποίηση των προστίμων έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αστικές συγκοινωνίες καταγράφουν αυξημένη επιβατική κίνηση, αλλά και αυξανόμενη πίεση για βελτίωση της οικονομικής τους βιωσιμότητας. Ιδίως στα λεωφορεία και τα τρόλεϊ, όπου δεν λειτουργεί σύστημα ελεγχόμενης εισόδου με πύλες, η εισιτηριοδιαφυγή παραμένει δύσκολο να αποτυπωθεί με ακρίβεια, γεγονός που δυσχεραίνει και τον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών.
Πέρα από την αύξηση των προστίμων, το σχέδιο νόμου εισάγει και έναν εναλλακτικό μηχανισμό συμμόρφωσης. Συγκεκριμένα, δίνεται η δυνατότητα στον επιβάτη που εντοπίζεται χωρίς εισιτήριο να μειώσει το πρόστιμο στο μισό, εφόσον προμηθευτεί κάρτα απεριορίστων διαδρομών διάρκειας τουλάχιστον 30 ημερών εντός συγκεκριμένης προθεσμίας.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι το πρόστιμο περιορίζεται στα 50 ευρώ για το κανονικό κόμιστρο ή στα 25 ευρώ για το μειωμένο, με τον επιβάτη να καταβάλλει επιπλέον το κόστος της μηνιαίας κάρτας, που ανέρχεται σε 27 ευρώ ή 13,5 ευρώ αντίστοιχα. Το μέτρο έχει διττό στόχο: Αφενός να λειτουργήσει ως κίνητρο για την πληρωμή κομίστρου στο μέλλον και αφετέρου να ενισχύσει τις πωλήσεις καρτών, που αποτελούν σταθερή πηγή εσόδων για τους φορείς δημιουργώντας παράλληλα μία διαφορετική κουλτούρα μετακίνησης.
Σε περίπτωση που το πρόστιμο δεν εξοφληθεί εμπρόθεσμα και βεβαιωθεί στη φορολογική διοίκηση, προβλέπεται ο τριπλασιασμός του ποσού, με το -ήμισυ να αποδίδεται στον αρμόδιο συγκοινωνιακό οργανισμό.
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στο οργανωτικό σκέλος των ελέγχων. Η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι, ειδικά για τις αστικές συγκοινωνίες της περιοχής ευθύνης του ΟΑΣΑ, ο οργανισμός θα μπορεί να αναθέτει τον έλεγχο κομίστρου όχι μόνο στις εταιρείες παροχής συγκοινωνιακού έργου (ΣΤΑΣΥ και ΟΣΥ), αλλά και σε ειδικά εξουσιοδοτημένους τρίτους ιδιώτες.
Μέχρι σήμερα, οι έλεγχοι πραγματοποιούνται κυρίως από προσωπικό των συγκοινωνιακών εταιρειών, καθώς και από εργαζομένους που προσλαμβάνονται μέσω προγραμμάτων της ΔΥΠΑ. Με το νέο πλαίσιο, διευρύνεται η «δεξαμενή» των ελεγκτών, στοχεύοντας στην αύξηση της παρουσίας στο πεδίο και στην ενίσχυση της αποτρεπτικής λειτουργίας των ελέγχων.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας, η οποία θα διαλειτουργεί με το gov.gr και θα συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία που αφορούν πρόστιμα, ενστάσεις, πληρωμές και εισπράξεις. Η πλατφόρμα φιλοδοξεί να βελτιώσει τη διαφάνεια, να μειώσει τη γραφειοκρατία και να επιτρέψει καλύτερη παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των ελέγχων.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ήδη σαφή εντατικοποίηση. Το 2024 πραγματοποιήθηκαν πάνω από 5,7 εκατ. έλεγχοι κομίστρου στα ΜΜΜ της Αθήνας, με περισσότερα από 150.000 πρόστιμα, έναντι 3,7 εκατ. ελέγχων και 95.000 προστίμων το 2023. Την ίδια περίοδο, τα έσοδα από εισιτήρια και κάρτες κατέγραψαν διψήφια αύξηση.
Ταυτόχρονα η ΣΤΑΣΥ σχεδιάζει την υιοθέτηση πρακτικών που εφαρμόζονται ήδη σε ευρωπαϊκά δίκτυα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η πιλοτική χρήση συστημάτων υπολογιστικής όρασης σε σταθμούς του μετρό, με στόχο την ανώνυμη καταγραφή περιστατικών εισιτηριοδιαφυγής, όπως το πέρασμα χωρίς επικύρωση ή η υπέρβαση των πυλών.
Η συλλογή ανωνυμοποιημένων δεδομένων αναμένεται να προσφέρει για πρώτη φορά ποσοτικά τεκμηριωμένη εικόνα του φαινομένου, ώστε οι παρεμβάσεις να βασίζονται σε μετρήσιμα στοιχεία και όχι σε εκτιμήσεις. Σε κάθε περίπτωση, το νέο πλαίσιο σηματοδοτεί μια πιο σκληρή αλλά και πιο οργανωμένη προσέγγιση στο ζήτημα της εισιτηριοδιαφυγής, με το βάρος να μετατοπίζεται από την ανοχή στον έλεγχο και τη συμμόρφωση.
Με την ίδια νομοθετική ρύθμιση αυστηρά θα αντιμετωπίζεται και η ζημιά σε υποδομές ή εξοπλισμό των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς. Οι δράστες που βανδαλίζουν προκαλώντας φθορές σε οχήματα, σταθμούς ή εγκαταστάσεις μπορούν να κληθούν να πληρώσουν πρόστιμο δεκάδων χιλιάδων ευρώ με το υπουργείο να εξετάζει και την προσφορά κοινωφελούς εργασίας στον φορέα του οποίου το όχημα βαδαλίστηκε. Στη λογική αυτή και εφόσον προχωρήσει το μέτρο, όσοι εντοπίζονται να κάνουν για παράδειγμα γκράφιτι σε συρμούς, θα καλούνται να καθαρίσουν τα βαγόνια, στα οποία προκάλεσαν τη φθορά.
Περισσότερες ειδήσεις
Άμεση επιδότηση έως 20.000 ευρώ για την απόκτηση ηλεκτρικού ταξί από επαγγελματίες οδηγούς
