Την ώρα που ο κόσμος τιμά την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου, μια εξέλιξη από τη NASA δείχνει πόσο έχουν αλλάξει – έστω και σταδιακά – οι ισορροπίες σε έναν από τους πιο απαιτητικούς επιστημονικούς τομείς.
Στη νεότερη τάξη υποψήφιων αστροναυτών της NASA, το 60% είναι αστροναύτισσες: έξι γυναίκες και τέσσερις άνδρες αποτελούν τη νέα γενιά εξερευνητών που προετοιμάζεται για τις επόμενες διαστημικές αποστολές.
Σύμφωνα με πληροφορίες του WEF, οι υποψήφιοι επιλέχθηκαν ανάμεσα σε περισσότερους από 8.000 αιτούντες, ενώ θα περάσουν δύο χρόνια εντατικής εκπαίδευσης πριν μπορέσουν να συμμετάσχουν σε αποστολές.
Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί από το 1969, όταν ο Neil Armstrong περπάτησε πρώτος στη Σελήνη. Τότε, η παρουσία γυναικών στο διαστημικό πρόγραμμα ήταν σχεδόν ανύπαρκτη.
Χρειάστηκαν ακόμη εννέα χρόνια μέχρι η NASA να επιλέξει τις πρώτες αστροναύτισσες, το 1978.
Ο υπηρεσιακός διοικητής της NASA, Sean Duffy, δήλωσε κατά την ανακοίνωση της νέας ομάδας:
«Οι δέκα άνθρωποι που βρίσκονται εδώ σήμερα αποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει όριο σε όσα μπορεί να πετύχει ένας αποφασισμένος ονειροπόλος – ακόμη και να ταξιδέψει στο διάστημα».
Παρά τη σημαντική πρόοδο, οι γυναίκες εξακολουθούν να αποτελούν μειονότητα μεταξύ όσων έχουν ταξιδέψει στο διάστημα.
Σήμερα, 15 από τους 38 ενεργούς αστροναύτες της NASA είναι γυναίκες.
Παρόλα αυτά, σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται σε μεγάλα διαστημικά προγράμματα. Το πρόγραμμα Artemis της NASA στοχεύει να επιστρέψει ανθρώπους στη Σελήνη για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες.
Στην επόμενη φάση του προγράμματος, Artemis II, προβλέπεται επανδρωμένη πτήση γύρω από τη Σελήνη, με τη συμμετοχή της αστροναύτισσας Christina Koch.
Παράλληλα, ακόμη και ο εξοπλισμός των αποστολών αλλάζει. Οι νέες διαστημικές στολές σχεδιάστηκαν με περισσότερα μεγέθη και δυνατότητες προσαρμογής, ώστε να ταιριάζουν σε μεγαλύτερη ποικιλία σωματότυπων.
Η ανάγκη για τέτοιες αλλαγές έγινε εμφανής το 2019, όταν η πρώτη αποκλειστικά γυναικεία διαστημική έξοδος από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό αναβλήθηκε επειδή υπήρχε διαθέσιμη μόνο μία στολή κατάλληλου μεγέθους.
Η πρόοδος δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Φεβρουάριο του 2026, η αστροναύτισσα της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA), Sophie Adenot, εντάχθηκε στο πλήρωμα του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού.
Σήμερα, τρεις από τους έντεκα ενεργούς αστροναύτες της ESA είναι αστροναύτισσες, ενώ στη νεότερη ομάδα εφεδρικών αστροναυτών που ανακοινώθηκε το 2022 συμμετείχαν έξι αστροναύτισσες σε σύνολο δώδεκα υποψηφίων.
Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται επίσης η αναγνώριση της συμβολής των γυναικών στην ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν οι Katherine Johnson και Margaret Hamilton, οι οποίες συνέβαλαν καθοριστικά στους υπολογισμούς και στο λογισμικό των αποστολών Apollo.
Η αστροναύτισσα της ESA Samantha Cristoforetti, η πρώτη Ευρωπαία που διοίκησε τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, επισημαίνει ότι η μεγαλύτερη αλλαγή προέρχεται από την ίδια την επιστημονική κοινότητα.
«Όταν έγινα αστροναύτισσα πριν από 15 χρόνια, οι γυναίκες ήταν σαφώς μειοψηφία. Σήμερα όμως οι τελευταίες επιλογές της NASA και της ESA είναι σχεδόν 50-50», ανέφερε.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με την αυξανόμενη παρουσία γυναικών στους κλάδους STEM – επιστήμη, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά – από τους οποίους προέρχονται οι περισσότεροι αστροναύτες.
Η Mishaal Ashemimry, επικεφαλής του Centre for Space Futures, σημειώνει ότι όλο και περισσότερες γυναίκες επιλέγουν να σπουδάσουν αεροδιαστημική μηχανική, ένδειξη ότι η τάση κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Ωστόσο, επισημαίνει ότι παραμένει πρόβλημα η διατήρηση των γυναικών στον κλάδο, καθώς πολλές εγκαταλείπουν την αεροδιαστημική βιομηχανία λόγω της πίεσης του επαγγέλματος ή της δυσκολίας να συνδυάσουν καριέρα και οικογένεια.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση Global Gender Gap του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, το παγκόσμιο χάσμα ισότητας των φύλων έχει καλυφθεί κατά 68,8%.
Με τους σημερινούς ρυθμούς, η πλήρης ισότητα θα μπορούσε να επιτευχθεί σε περίπου 123 χρόνια.
Η εκπαίδευση παρουσιάζει τη μεγαλύτερη πρόοδο, καθώς το χάσμα έχει καλυφθεί κατά 95,1%.
Παράλληλα όμως, οι γυναίκες εξακολουθούν να αποτελούν μόλις 35% των αποφοίτων STEM παγκοσμίως, ποσοστό που παραμένει σχεδόν αμετάβλητο εδώ και μία δεκαετία.
Έκθεση του ΟΗΕ το 2025 διαπίστωσε ότι οι εταιρείες του διαστημικού κλάδου που έχουν επιτύχει μεγαλύτερη ισότητα εφαρμόζουν κοινές πρακτικές:
Οι τάσεις δείχνουν ότι η παρουσία των αστροναυτισσών στις διαστημικές αποστολές αυξάνεται.
Αν μια αστροναύτισσα θα είναι μεταξύ εκείνων που θα περπατήσουν στη Σελήνη στην αποστολή Artemis III, που προγραμματίζεται έως το 2028, μένει να φανεί.
Το βέβαιο είναι ότι η ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης αλλάζει. Ίσως όχι με «γιγάντια άλματα», αλλά με σταθερά βήματα προς μεγαλύτερη ισότητα.
Περισσότερες ειδήσεις
Υβριδική εργασία: Γιατί οι γυναίκες την θεωρούν πλέον απαραίτητη
Selfies στο φεγγάρι; Η NASA δίνει για πρώτη φορά smartphones στους αστροναύτες
GENDEX: Σοκαριστικά αποτελέσματα για την εκπροσώπηση των γυναικών στην τεχνολογία στην ΕΕ
