Για όλο και περισσότερους νέους ανθρώπους, η ενασχόληση με τα κρυπτονομίσματα παύει να αποτελεί απλώς ένα επενδυτικό εργαλείο και προσομοιάζει περισσότερο με… εθισμό. Παρότι δεν αναγνωρίζεται ακόμη επίσημα ως ξεχωριστή διαταραχή, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η προβληματική ενασχόληση με τις αγορές crypto παρουσιάζει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τον εθισμό στα τυχερά παιχνίδια.
Σύμφωνα με τον Jamie Giles, διευθυντή υπηρεσιών πελατών του θεραπευτικού κέντρου Castle Craig στη Σκωτία, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο ίδιο το περιουσιακό στοιχείο, αλλά στη συμπεριφορά του επενδυτή. Όπως σημειώνει, πολλοί άνθρωποι επενδύουν υπεύθυνα σε κρυπτονομίσματα, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις η δραστηριότητα αυτή ξεφεύγει από τα όρια του ελέγχου.
Κατά τον Giles, η προβληματική ενασχόληση εμφανίζεται όταν κάποιος αφιερώνει ολοένα και περισσότερο χρόνο στις συναλλαγές, κυνηγά διαρκώς τις απώλειες, αποτυγχάνει να περιορίσει τη δραστηριότητά του και συνεχίζει παρά τις αρνητικές συνέπειες στην οικονομική του κατάσταση, στις σχέσεις του ή στην προσωπική του ευημερία.
Χαρακτηριστικές ενδείξεις αποτελούν:
Όπως εξηγεί ο ίδιος, τα κρυπτονομίσματα βρίσκονται σε μια ιδιαίτερα «γκρίζα ζώνη» μεταξύ της παραδοσιακής επένδυσης και της καταναγκαστικής συμπεριφοράς, καθώς οι αγορές λειτουργούν αδιάκοπα, 24 ώρες το 24ωρο και επτά ημέρες την εβδομάδα.
Παρότι δεν υπάρχει ακόμη επίσημη διάγνωση για τον «εθισμό στα κρυπτονομίσματα» στα διεθνή συστήματα ταξινόμησης ψυχικών διαταραχών, οι διαθέσιμες μελέτες καταγράφουν ισχυρή συσχέτιση με τις διαταραχές τζόγου.
Μάλιστα, έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες με περισσότερους από 4.000 συμμετέχοντες διαπίστωσε ότι περίπου τα δύο τρίτα των επενδυτών σε κρυπτονομίσματα εμφάνιζαν επικίνδυνες ή προβληματικές συμπεριφορές που παραπέμπουν στον τζόγο.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι περιπτώσεις προβληματικής χρήσης εντοπίζονται συχνότερα σε νεαρούς άνδρες, κάτι που αντανακλά και τη δημογραφική σύνθεση της αγοράς κρυπτονομισμάτων.
Ο Giles περιγράφει ως τυπικό παράδειγμα έναν εργαζόμενο περίπου 25 ετών, ο οποίος αντιμετωπίζει έντονη επαγγελματική πίεση και στρέφεται στις συναλλαγές crypto αναζητώντας γρήγορη οικονομική ανάκαμψη, καταλήγοντας όμως να αντικαθιστά έναν εθισμό με έναν άλλο.
Ένας από τους λόγους που ο συγκεκριμένος εθισμός περνά συχνά απαρατήρητος είναι ότι μπορεί να εκλαμβάνεται ως παραγωγικότητα ή επενδυτική δραστηριότητα. Σε αντίθεση με τις εξαρτήσεις από ουσίες, οι συνέπειες δεν είναι πάντα άμεσα ορατές, με αποτέλεσμα το περιβάλλον του ατόμου να μην αντιλαμβάνεται εγκαίρως το πρόβλημα.
Οι ειδικοί συνδέουν την ανεξέλεγκτη ενασχόληση με τα crypto με αυξημένα επίπεδα:
Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι μεγάλες οικονομικές απώλειες μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε οξείες ψυχολογικές κρίσεις ή αυτοκτονικό ιδεασμό. Παράλληλα, η ψυχική επιβάρυνση και η καταναγκαστική διαπραγμάτευση τροφοδοτούν συχνά η μία την άλλη, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.
Ο Giles εκφράζει επίσης ανησυχίες για τον τρόπο προώθησης των κρυπτονομισμάτων, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιούνται τεχνικές παρόμοιες με εκείνες της βιομηχανίας στοιχηματισμού, όπως οι διασημότητες, οι υποσχέσεις γρήγορου πλουτισμού και ο φόβος ότι κάποιος θα χάσει μια μεγάλη ευκαιρία.
Όπως επισημαίνει, περίπου το 70% των συλλόγων της αγγλικής Πρέμιερ Λιγκ διαθέτουν πλέον συνεργασία με εταιρείες κρυπτονομισμάτων ή πλατφόρμες συναλλαγών, την ώρα που οι ρυθμιστικές αρχές σε ορισμένες χώρες εντείνουν τον έλεγχο της σχετικής διαφημιστικής δραστηριότητας.
Η αναγνώριση του προβλήματος αποτελεί το πρώτο και σημαντικότερο βήμα, τονίζουν οι ειδικοί. Ο εθισμός δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας χαρακτήρα αλλά μια κατάσταση που μπορεί να αντιμετωπιστεί με την κατάλληλη υποστήριξη και θεραπεία.
Παράλληλα, οι οικογένειες καλούνται να δείχνουν κατανόηση χωρίς να αναλαμβάνουν οι ίδιες την ευθύνη για τη συμπεριφορά του ατόμου, θέτοντας ταυτόχρονα σαφή όρια και προστατεύοντας τη δική τους ψυχική υγεία.
Περισσότερες ειδήσεις
Gen Z: Γιατί οι 20άρηδες δεν πάνε σε τράπεζες, αλλά επενδύουν από… το κινητό τους
