Όταν ο καιρός αγριεύει, δεν επηρεάζεται μόνο το περιβάλλον γύρω μας. Οι δυνατοί άνεμοι, η έντονη βροχή και οι ξαφνικές αλλαγές φωτός και ήχου ενεργοποιούν στον εγκέφαλο έναν αρχαίο μηχανισμό επιφυλακής. Σύμφωνα με ειδικούς ψυχικής υγείας, οι καταιγίδες μπορούν να εντείνουν το άγχος, ιδιαίτερα σε παιδιά, αλλά και σε ενήλικες που ήδη βρίσκονται σε κατάσταση ψυχικής κόπωσης ή υπερέντασης.
Δεν πρόκειται για αδυναμία χαρακτήρα, αλλά για φυσιολογική αντίδραση του νευρικού συστήματος σε ερεθίσματα που παραπέμπουν σε απώλεια ελέγχου. Το ζητούμενο δεν είναι να «αγνοήσουμε» τον φόβο, αλλά να τον βοηθήσουμε να καταλαγιάσει. Και αυτό, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, γίνεται μέσα από απλές, γήινες πρακτικές που επαναφέρουν την αίσθηση ασφάλειας, ρουτίνας και σύνδεσης.
Για μικρά παιδιά, αλλά και για αγχώδεις ενήλικες, η αίσθηση προστασίας ενισχύεται όταν ο χώρος μεταμορφώνεται. Ένα αυτοσχέδιο καταφύγιο από κουβέρτες, μαξιλάρια ή ακόμη και μια σκηνή μέσα στο σπίτι δεν είναι απλώς παιχνίδι, αλλά ένας τρόπος να δοθεί στο σώμα το μήνυμα ότι υπάρχει όριο ανάμεσα στον εξωτερικό θόρυβο και στον εσωτερικό κόσμο. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αλλαγή περιβάλλοντος, ακόμη και προσωρινή, βοηθά στη μείωση της έντασης, ιδιαίτερα στα παιδιά που δυσκολεύονται να εκφράσουν λεκτικά τον φόβο τους.
Το μάζεμα μιας ντουλάπας, η τακτοποίηση ενός συρταριού ή ακόμη και το δίπλωμα ρούχων βοηθούν τον εγκέφαλο να μετακινηθεί από το άγχος στη δράση. Η αίσθηση ότι «βάζω τάξη» γύρω μου συχνά φέρνει και εσωτερική τάξη.
Σε στιγμές έντασης, η εστίαση σε θετικά βιώματα λειτουργεί εξισορροπητικά. Η καταγραφή ή η συζήτηση πραγμάτων για τα οποία νιώθουμε ευγνωμοσύνη, όσο μικρά κι αν είναι, βοηθά στη μετατόπιση της σκέψης από τον φόβο στη σύνδεση. Ειδικά για τα παιδιά, η διαδικασία αυτή ενισχύει το αίσθημα συναισθηματικής ασφάλειας.
Η ξεκούραση είναι επίσης καθοριστική. Όταν οι εξωτερικές δραστηριότητες περιορίζονται, το σώμα βρίσκει την ευκαιρία να επιβραδύνει. Ένας υπνάκος ή απλώς λίγα λεπτά ηρεμίας χωρίς οθόνες επιτρέπουν στο νευρικό σύστημα να επανέλθει σε πιο σταθερούς ρυθμούς, κάτι που οι ειδικοί θεωρούν κρίσιμο για τη διαχείριση του άγχους.
Το παιχνίδι, είτε πρόκειται για επιτραπέζια είτε για κάρτες, δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Οι ενήλικες συχνά υποτιμούν τη σημασία του, όμως το παιχνίδι ενεργοποιεί μηχανισμούς χαλάρωσης και κοινωνικής σύνδεσης.
Ακόμη και η προετοιμασία ενός απλού, υγιεινού σνακ μπορεί να λειτουργήσει γειωτικά. Η ενασχόληση με κάτι απτό, με αρχή και τέλος, βοηθά το μυαλό να αποσπαστεί από την αγωνία.
Ένα βιβλίο, παιδικό ή για μεγάλους, λειτουργεί σαν άγκυρα. Αν δεν υπάρχει ρεύμα, ένας φακός ή ένα κερί (με προσοχή) προσθέτει μια αίσθηση ζεστασιάς και ασφάλειας.
Ιστορίες από παλιές διακοπές, αστεία περιστατικά ή απλές αναμνήσεις. Η αφήγηση δημιουργεί σύνδεση και υπενθυμίζει ότι οι δύσκολες στιγμές περνούν – αλλά οι κοινές αναμνήσεις μένουν.
Ένα γράμμα, μια κάρτα ή λίγες λέξεις σε χαρτί. Η γραφή βοηθά να εκφραστούν συναισθήματα που δύσκολα λέγονται δυνατά και δίνει αίσθηση σκοπού.
Για τα παιδιά, αλλά και για τους ενήλικες, αυτή η φράση είναι κλειδί. Οι καταιγίδες έχουν αρχή, μέση και τέλος. Όπως και το άγχος.
Ξηρές καταιγίδες — Τι είναι και πώς σχετίζονται με τις πυρκαγιές
