Σε πλήρη ανάπτυξη τίθεται το ελληνικό σχέδιο αξιοποίησης του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, με πακέτο παρεμβάσεων ύψους 5,3 δισ. ευρώ, που στοχεύει στη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στο αυξανόμενο κόστος ενέργειας και μεταφορών.
Το σχέδιο παρουσιάστηκε από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, ενώ έχει ήδη κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το σχέδιο παρουσιάστηκε από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου και τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, ενώ κατατέθηκε ήδη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι πρώτες δράσεις αναμένεται να ξεκινήσουν εντός του 2026.
Η κυβερνητική πρόταση αφορά την περίοδο 2026-2032 και συνδυάζει μέτρα για ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, κοινωνική στέγαση, εκσυγχρονισμό δημόσιων μεταφορών, ηλεκτροκίνηση και άμεσες επιδοτήσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από την ενεργειακή και μεταφορική επιβάρυνση.
Ο Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο μια παρέμβαση με πολλαπλούς στόχους, καθώς συνδυάζει τη στήριξη οικογενειών και μικρών επιχειρήσεων με την ενίσχυση της οικοδομής, τη βελτίωση του κτιριακού αποθέματος, την προστασία του περιβάλλοντος και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων μεταφορών.
Όπως υπογράμμισε, το Ταμείο αποτελεί «σημαντικό αναπτυξιακό πυλώνα της οικονομίας», δίπλα στο ΕΣΠΑ, τις αγροτικές επιδοτήσεις και το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας που θα ακολουθήσει μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Σταύρος Παπασταύρου έδωσε έμφαση στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, σημειώνοντας ότι η χώρα αξιοποιεί την εμπειρία που απέκτησε από το Ταμείο Ανάκαμψης, με στόχο έναν πιο ευέλικτο και φιλικό σχεδιασμό για τους πολίτες, μέσω απλούστερων διαδικασιών, άμεσων επιδοτήσεων και νέων φιλικών προς το περιβάλλον υποδομών.
Από την πλευρά του, ο Νίκος Παπαθανάσης υπογράμμισε ότι η ενιαία δομή διακυβέρνησης του σχεδίου αποσκοπεί στον καλύτερο συντονισμό, την έγκαιρη υλοποίηση και τη μέγιστη αξιοποίηση των πόρων, με στόχο μια δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς πράσινη μετάβαση.
Δικαιούχοι των προγραμμάτων είναι περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η στόχευση γίνεται με βάση εισοδηματικά, κοινωνικά και γεωγραφικά κριτήρια, με ειδική μέριμνα για:
Ενδεικτικά, τα εισοδηματικά όρια για τα νοικοκυριά διαμορφώνονται ως εξής:
Τα όρια αυτά θα επικαιροποιούνται ετησίως βάσει των φορολογικών δηλώσεων, ενώ οι τελικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν στις εφαρμοστικές πράξεις.
Το μεγαλύτερο βάρος του πακέτου πέφτει στις παρεμβάσεις που μειώνουν το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις.
Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ» για νοικοκυριά, με προϋπολογισμό 1,2 δισ. ευρώ, προβλέπει την ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών μέσα από ένα νέο, απλούστερο μοντέλο. Οι δικαιούχοι θα μπορούν να επιλέγουν παρεμβάσεις όπως μονώσεις, θερμοπροσόψεις, συστήματα σκίασης και αλλαγή κουφωμάτων, με ποσοστά επιδότησης που μπορεί να ξεπερνούν το 80%, καλύπτοντας ακόμη και τον ΦΠΑ.
Παράλληλα, το μέτρο αλλαγής συστήματος θέρμανσης και θερμοσίφωνα, ύψους 930 εκατ. ευρώ, στοχεύει σε τουλάχιστον 170.000 νοικοκυριά για εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και σε 110.000 νοικοκυριά για εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων, αντικαθιστώντας συστήματα που λειτουργούν με πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Και εδώ, τα ποσοστά ενίσχυσης μπορούν να φθάσουν έως και 80%, ενώ καλύπτεται και το κόστος των εργασιών εγκατάστασης.
Στο ίδιο πεδίο, περίπου 780.000 δικαιούχοι του επιδόματος θέρμανσης θα λάβουν επιπλέον ενίσχυση έως 100 ευρώ ετησίως κατά την περίοδο 2027-2032, ώστε να απορροφάται μέρος της επιβάρυνσης από πετρέλαιο, φυσικό αέριο και υγραέριο.
Το σχέδιο συμπληρώνεται από τη δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης για Νοικοκυριά, μέσω του οποίου τα ευάλωτα νοικοκυριά θα εγγράφονται ηλεκτρονικά και θα αποκτούν ειδική κάρτα ευάλωτου, ώστε να έχουν ταχύτερη και απλούστερη πρόσβαση στις διαθέσιμες δράσεις. Παράλληλα, σε κάθε Περιφέρεια θα λειτουργήσει one-stop shop δωρεάν υποστήριξης για νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ιδίως για πολίτες που δεν διαθέτουν τις απαραίτητες ψηφιακές δεξιότητες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για δωρεάν έκδοση 200.000 Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης, που μηδενίζει το σχετικό κόστος για ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά και δίνει, για πρώτη φορά αυτόνομα, τη δυνατότητα αποτύπωσης της πραγματικής ενεργειακής εικόνας μιας κατοικίας χωρίς να απαιτείται ταυτόχρονη ένταξη σε πρόγραμμα ανακαίνισης.
Το στεγαστικό σκέλος του σχεδίου αποκτά ξεχωριστή βαρύτητα, καθώς προβλέπεται η ανέγερση 2.350 κοινωνικών κατοικιών για περίπου 7.000 ευάλωτους πολίτες, με συνολικό προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ.
Οι κατοικίες θα κατασκευαστούν σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, δύο στην Αττική, ένα στη Θεσσαλονίκη και ένα στην Πάτρα, και θα είναι ενεργειακής κλάσης Α+, με πολύ χαμηλό μίσθωμα για τους δικαιούχους. Προτεραιότητα θα δοθεί σε νέα ζευγάρια, πολύτεκνες οικογένειες, μονογονεϊκά νοικοκυριά και οικογένειες με μέλη με αναπηρία.
Το σχέδιο προβλέπει συνολική επιφάνεια κατοικιών 232.000 τ.μ., με μέση επιφάνεια ανά διαμέρισμα 83,75 τ.μ., καθώς και έργα διαμόρφωσης περιβάλλοντος χώρου, χώρων στάθμευσης και συνοδευτικών δικτύων. Παράλληλα, δρομολογείται η σύσταση νέας Εθνικής Αρχής Στέγασης υπό την εποπτεία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Στο ίδιο πεδίο εντάσσεται και ο εκσυγχρονισμός 15 κτιρίων φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή, με προϋπολογισμό 226 εκατ. ευρώ, εξασφαλίζοντας καλύτερες συνθήκες διαβίωσης για περίπου 5.600 φοιτητές και αυξάνοντας τη δυναμικότητα κατά 36,5% σε σχέση με σήμερα.
Το τρίτο μεγάλο σκέλος του σχεδίου αφορά τις δημόσιες και ιδιωτικές μεταφορές, με έμφαση στην ηλεκτροκίνηση, την προσβασιμότητα και την κάλυψη περιοχών ή κοινωνικών ομάδων που εμφανίζουν αυξημένη μεταφορική ευαλωτότητα.
Στο πρόγραμμα κοινωνικού leasing, ύψους 174 εκατ. ευρώ, ευάλωτα νοικοκυριά θα επιδοτούνται για να μισθώνουν ηλεκτρικά οχήματα με χαμηλό μίσθωμα, έως 150 ευρώ τον μήνα. Η μέση επιδότηση φθάνει τα 13.000 ευρώ ανά δικαιούχο για τετραετή μίσθωση, με επιπλέον 500 ευρώ για οικιακό φορτιστή και πρόσθετη προσαύξηση για άτομα με αναπηρία.
Παράλληλα, προβλέπεται 100% επιδότηση για την απόκτηση ατομικών μέσων μετακίνησης ατόμων με αναπηρία, όπως ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes, καλύπτοντας περίπου 13.200 δικαιούχους μέσω ΟΠΕΚΑ και ΕΟΠΥΥ.
Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, το μέτρο απόκτησης επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων, ύψους 289 εκατ. ευρώ, επιδοτεί με 40% την αγορά ή μίσθωση ΙΧ, ελαφρών van και μεσαίων van, και με 30% την αγορά βαρέων οχημάτων, ενώ προβλέπεται και επιδότηση εγκατάστασης ιδιωτικών φορτιστών. Αντίστοιχα, προβλέπεται ειδική επιδότηση 20.000 ευρώ για την αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά, με αυξημένη ενίσχυση 29.000 ευρώ για προσβάσιμα ταξί ατόμων με αναπηρία.
Ιδιαίτερα ισχυρό είναι το αποτύπωμα του σχεδίου στις δημόσιες συγκοινωνίες, κυρίως στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Προβλέπεται η ενίσχυση του στόλου των ΟΑΣΑ και ΟΑΣΘ με 210 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία, συνολικού προϋπολογισμού 129 εκατ. ευρώ, που θα κατευθυνθούν κατά προτεραιότητα σε περιοχές με χαμηλότερα εισοδήματα και αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η προσθήκη τους θα μειώσει κατά 15% τον χρόνο αναμονής στις στάσεις, ενώ θα περιορίσει και το λειτουργικό κόστος των αστικών συγκοινωνιών κατά 35 εκατ. ευρώ.
Σημαντικό βάρος δίνεται και στο Μετρό της Αθήνας. Εκτός από την προμήθεια 12 νέων συρμών για τις Γραμμές 2 και 3, με επένδυση 210 εκατ. ευρώ, προβλέπεται και η αναβάθμιση 10 συρμών της Γραμμής 1 με προϋπολογισμό 60 εκατ. ευρώ, κάτι που αναμένεται να μειώσει τον χρόνο μεταξύ των δρομολογίων από 7,12 λεπτά σε 5,2 λεπτά.
Ταυτόχρονα, θα χρηματοδοτηθεί η αναβάθμιση των 24 σταθμών της Γραμμής 1 με στόχο την πλήρη προσβασιμότητα, ώστε οι ημερήσιες μετακινήσεις ατόμων με αναπηρία να αυξηθούν από περίπου 4.000 σε 10.000. Στις παρεμβάσεις περιλαμβάνονται βελτιώσεις σε αποβάθρες, φωτισμό, ράμπες, ανελκυστήρες, κυλιόμενες σκάλες, υπόγειες διαβάσεις, χώρους αναμονής και συστήματα πληροφόρησης.
Για τις Γραμμές 2 και 3, οι 12 νέοι συρμοί θα καλύψουν λειτουργικές ανάγκες, θα υποστηρίξουν την επέκταση προς το Ίλιον και αναμένεται να μειώσουν τον χρόνο μεταξύ των δρομολογίων στα 3 λεπτά και 45 δευτερόλεπτα. Η διαγωνιστική διαδικασία για την προμήθειά τους τοποθετείται εντός του επόμενου έτους.
Το σχέδιο δεν περιορίζεται σε κλασικές προμήθειες στόλου, αλλά εισάγει και πιο ευέλικτες υπηρεσίες μετακίνησης.
Προβλέπεται η ανάπτυξη υπηρεσιών Μεταφορών Κατά Παραγγελία σε Αττική και Θεσσαλονίκη, αλλά και σε 18 αγροτικές και ημιαστικές περιοχές, ώστε να καλυφθούν ανάγκες εκεί όπου η συμβατική συγκοινωνία δεν επαρκεί. Οι υπηρεσίες αυτές θα απευθύνονται κυρίως σε ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, μονογονεϊκές ή πολύτεκνες οικογένειες και ανέργους, με δυνατότητα κράτησης τηλεφωνικά ή μέσω εφαρμογής.
Παράλληλα, μέσω του προγράμματος ATHENS MOVE, ο Δήμος Αθηναίων θα δημιουργήσει 4 νέες γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας με 17 ηλεκτρικά λεωφορεία, για να καλύψει κενά μετακίνησης σε περιοχές με οικονομική και μεταφορική ευαλωτότητα.
Στο ίδιο πλαίσιο, το Ταμείο χρηματοδοτεί την κάλυψη περίπου 70% των εθνικών αναγκών μεταφοράς μαθητών με αναπηρία, με πρόβλεψη για περίπου 11.000 μαθητές, καθώς και την αναβάθμιση προσβασιμότητας σε 33 σταθμούς του ΟΣΕ, που εκτιμάται ότι θα εξασφαλίζει έως και 815.000 προσβάσιμες διαδρομές ετησίως.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανάπτυξη εφαρμογής ψηφιακής χαρτογράφησης και καθοδήγησης σε όλους τους σταθμούς Μετρό Αθήνας και Θεσσαλονίκης, με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και δυνατότητα προσαρμογής σε διαφορετικά προφίλ αναπηρίας.
Για να στηριχθεί η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, το σχέδιο προβλέπει και την εγκατάσταση 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, με προϋπολογισμό 135 εκατ. ευρώ, κυρίως σε περιοχές όπου η αγορά δεν αναπτύσσει επαρκείς σχετικές υποδομές.
Παράλληλα, προβλέπονται 12 έργα ποδηλατοδρόμων και πεζών συνολικού μήκους τουλάχιστον 76,8 χλμ. σε πόλεις της χώρας, μαζί με παρεμβάσεις μικροκινητικότητας γύρω από σταθμούς του Μετρό Θεσσαλονίκης. Οι παρεμβάσεις αυτές δεν αφορούν μόνο ποδηλατοδρόμους, αλλά και ασφαλέστερα πεζοδρόμια, καλύτερο φωτισμό, ασφαλείς διαβάσεις και θέσεις στάθμευσης ποδηλάτων.
Περισσότερες ειδήσεις
