Παρά την άνευ προηγουμένου πρόσβαση σε ψηφιακά εργαλεία, τεχνητή νοημοσύνη και συστήματα παραγωγικότητας, στην αγορά εργασίας εμφανίζονται σημάδια «κόπωσης» που έχουν έρθει για να μείνουν: εργαζόμενοι πρώτης γραμμής δείχνουν αποστασιοποιημένοι, οι μάνατζερ κατακλύζονται από αποφάσεις, ενώ τα ανώτερα στελέχη διαπιστώνουν ότι οι ομάδες τους διαθέτουν αυτονομία, αλλά διστάζουν να αναλάβουν τολμηρές πρωτοβουλίες.
Για χρόνια, η συζήτηση για την αποδυνάμωση των ανθρώπινων δεξιοτήτων βασιζόταν σε προσωπικές εκτιμήσεις και εντυπώσεις στελεχών. Έλειπαν όμως τα σκληρά δεδομένα που θα μετέτρεπαν την ανησυχία σε τεκμηριωμένη ανάγκη αλλαγής.
Μεταξύ 2019 και 2025, η εταιρεία ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού BetterUp παρακολούθησε την εξέλιξη δεξιοτήτων σε περισσότερους από 351.000 εργαζομένους. Το εύρημα είναι σαφές: οι ανθρωποκεντρικές δεξιότητες —χωρίς εξαίρεση— κατέρρευσαν την περίοδο 2019–2021 και δεν έχουν επιστρέψει στα προ πανδημίας επίπεδα, σχεδόν πέντε χρόνια μετά.
Η πτώση δεν είναι θεωρητική. Παρατηρείται μείωση έως και 6% στην αποτελεσματικότητα εργασίας. Αν οι εργαζόμενοι του 2025 αξιολογούνταν με τα πρότυπα του 2019, περίπου το 75% θα κατατασσόταν σε χαμηλότερη κατηγορία από αυτή που θεωρείται σήμερα.
Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία. Η παρατεταμένη μεταπανδημική πίεση, η οικονομική αβεβαιότητα, οι γεωπολιτικές εντάσεις, η κατακερματισμένη υβριδική εργασία, η αυξημένη εξουθένωση, οι αλλαγές στις προσδοκίες των νεότερων γενεών και η υποχώρηση της εκπαίδευσης σε «ήπιες δεξιότητες» συνθέτουν ένα σύνθετο περιβάλλον. Παράλληλα, εντείνονται οι ανησυχίες ότι η υπερβολική εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη οδηγεί σε «γνωστική μεταβίβαση», δηλαδή σε απώλεια δεξιοτήτων μέσω ανάθεσης της σκέψης στην τεχνολογία.
Την ίδια στιγμή που υποχωρούν, οι δεξιότητες αυτές γίνονται πιο κρίσιμες από ποτέ. Δημιουργικότητα και επίλυση προβλημάτων αναδεικνύονται ως δεξιότητες υψηλής οικονομικής αξίας, ενώ η περιέργεια και η διαρκής μάθηση θεωρούνται βασικά χαρακτηριστικά επιβίωσης σε ένα ασταθές περιβάλλον.
Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αυτοματοποιεί ρουτίνες και μετασχηματίζει κλάδους, οι ανθρώπινες ικανότητες δεν αντικαθίστανται — αντιθέτως, ενισχύουν την αξία της ίδιας της τεχνολογίας.
Ωστόσο, οι οργανισμοί επενδύουν ελάχιστα σε αυτές. Εμφανίζονται μόλις στο 2% των αγγελιών εργασίας και καταγράφουν πτώση 4% την περίοδο της πανδημίας, χωρίς ουσιαστική ανάκαμψη.
Ιδιαίτερα η περιέργεια και η δια βίου μάθηση αξιολογούνται ως οι πιο αδύναμες δεξιότητες. Χρειάζονται κατά μέσο όρο οκτώ μήνες καθοδήγησης για να αποκτήσει το 50% βασική επάρκεια και έως δύο χρόνια για να φτάσει το 90% σε ουσιαστική κατάκτηση.
Η μεγαλύτερη επιδείνωση καταγράφεται στους εργαζόμενους χωρίς διοικητικές αρμοδιότητες. Δημιουργικότητα, ανθεκτικότητα, ευελιξία και κοινωνική επιρροή παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη κάμψη.
Το αποτέλεσμα δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: οι μάνατζερ αναγκάζονται να καλύπτουν κενά, να επιλύουν περισσότερα ζητήματα και να διαχειρίζονται μεγαλύτερες και γεωγραφικά διασκορπισμένες ομάδες — συχνά με εντολή ενσωμάτωσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
Ένα σύμπτωμα αυτής της κατάστασης είναι το φαινόμενο της επιφανειακής παραγωγής περιεχομένου μέσω τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο μεταθέτει το βάρος αξιολόγησης στον παραλήπτη. Σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία πολλαπλασιάζει τις επιδράσεις, η ατομική ικανότητα αποκτά εκθετική σημασία.
Βραχυπρόθεσμα σεμινάρια ή γενικές εκπαιδεύσεις σπάνια οδηγούν σε διατηρήσιμη αλλαγή συμπεριφοράς. Τα στοιχεία δείχνουν ότι απαιτείται μακροπρόθεσμη, εξατομικευμένη επένδυση και συστηματική παρακολούθηση επιδόσεων.
Έρευνα σε 391 άτομα κατέδειξε ότι η καθοδήγηση μπορεί να επιφέρει ουσιαστική βελτίωση, ενώ παρεμβάσεις σε πάνω από 90.000 εργαζόμενους συνέβαλαν όχι μόνο σε ανάκαμψη, αλλά και σε υπέρβαση των επιπέδων του 2019.
Οι προτεινόμενες στρατηγικές περιλαμβάνουν καθολική πρόσβαση σε προγράμματα ανάπτυξης, μακροχρόνια στήριξη, προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες κάθε οργανισμού και έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων πριν λάβουν διαστάσεις κρίσης.
Καθώς οι επιχειρήσεις λαμβάνουν αποφάσεις δισεκατομμυρίων για επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη και αναδιάρθρωση εργατικού δυναμικού, συχνά δεν διαθέτουν επαρκή κατανόηση της κατάστασης των ανθρώπινων δεξιοτήτων που βρίσκονται στον πυρήνα αυτών των μετασχηματισμών.
Η επόμενη φάση της τεχνολογικής μετάβασης δεν θα κριθεί μόνο από τα εργαλεία, αλλά από την ικανότητα των ανθρώπων να τα αξιοποιήσουν.
Περισσότερες ειδήσεις
Αγορά εργασίας 2026: Γιατί εργοδότες και εργαζόμενοι δεν «μιλούν την ίδια γλώσσα»
Ξεκίνα πριν νιώσεις έτοιμος — Πώς η επιτυχία «χτίζεται» πριν την αυτοπεποίθηση
Πώς να μην «λιμνάσεις» μετά την επιτυχία — Το manual του ανθρώπου που δεν επαναπαύεται
