Ενώ η διεθνής προσοχή έχει στραφεί κυρίως στο ενδεχόμενο διαταραχής των πετρελαϊκών ροών, η κλιμάκωση της έντασης στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να δημιουργήσει πολύ ευρύτερες επιπτώσεις, ακόμη και στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων.
Από τις 28 Φεβρουαρίου, τουλάχιστον δέκα πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις στην περιοχή, ενώ η τελευταία επίθεση σε ρυμουλκό με σημαία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που είχε σταλεί να βοηθήσει ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, προκάλεσε φόβους για νεκρούς ναυτικούς.
Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ προσφέρουν ναυτικές συνοδείες και πρόγραμμα ασφάλισης ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων για δεξαμενόπλοια, στοιχεία από πλατφόρμες ναυτιλιακών δεδομένων δείχνουν εκατοντάδες πλοία να παραμένουν ακινητοποιημένα εκατέρωθεν των στενών Τα ασφάλιστρα και οι ναύλοι έχουν εκτοξευθεί, με αποτέλεσμα αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες να παγώσουν τις μεταφορές τους.
Η περιοχή του Ορμούζ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη.
Από εκεί διέρχεται περίπου:
Τα λιπάσματα αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την αγροτική παραγωγή και την παγκόσμια διατροφική ασφάλεια.
Σύμφωνα με το International Food Policy Research Institute, χώρες του Κόλπου όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν και το Ομάν παράγουν περίπου 15 εκατομμύρια τόνους ετησίως ουρίας, φωσφορικών λιπασμάτων (DAP) και άνυδρης αμμωνίας.
Μεγάλες αγροτικές οικονομίες — όπως η Ινδία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία και η Αυστραλία — βασίζονται σε αυτές τις εξαγωγές για να διατηρούν υψηλές αποδόσεις στις καλλιέργειες.
Η ένταση στην περιοχή φαίνεται ήδη να μεταφέρεται στις αγορές. Η τιμή της ουρίας, ενός από τα πιο διαδεδομένα λιπάσματα, εκτινάχθηκε πάνω από τα 600 δολάρια τον τόνο, από περίπου 450 δολάρια μόλις την προηγούμενη εβδομάδα.
Ο γενικός γραμματέας της International Gas Union, Menelaos Ydreos, τόνισε ότι οι επιπτώσεις της κρίσης δεν περιορίζονται μόνο στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
«Μεγάλος όγκος τροφίμων εισάγεται στην περιοχή μέσω αυτού του θαλάσσιου διαδρόμου και στη συνέχεια επανεξάγεται σε άλλες αγορές. Οι διαταραχές επηρεάζουν ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού», σημείωσε.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι πολλές ακόμη βιομηχανίες εξαρτώνται από τα πετροχημικά προϊόντα. «Τα πετροχημικά χρησιμοποιούνται στα φαρμακευτικά προϊόντα, στα πλαστικά και σε δεκάδες άλλες βιομηχανίες. Η διαταραχή πρέπει να εξεταστεί συνολικά και όχι μόνο ως ζήτημα πετρελαίου ή φυσικού αερίου», είπε.
Η σχέση ενέργειας και γεωργίας είναι στενότερη από όσο φαίνεται. Το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύει περίπου το 70% του κόστους παραγωγής των αζωτούχων λιπασμάτων. Αυτό σημαίνει ότι μια άνοδος στις τιμές ενέργειας μπορεί να μεταφερθεί σχεδόν άμεσα στις τιμές των αγροτικών εισροών.
Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, όπου υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα που μπορούν να απορροφήσουν βραχυπρόθεσμα σοκ, η αγορά λιπασμάτων διαθέτει μικρότερα περιθώρια ασφαλείας.
Ο οικονομολόγος Joseph Glauber εξηγεί ότι, παρότι τα λιπάσματα μπορούν να αποθηκευτούν σχετικά εύκολα, οι υψηλές αξίες τους σε σχέση με την πρώτη ύλη — το φυσικό αέριο — καθιστούν το κόστος αποθήκευσης υψηλό.
Για τον λόγο αυτό, οι περισσότερες αγορές λειτουργούν με παραγγελίες που γίνονται κοντά στην περίοδο φύτευσης.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, οι παραγωγοί συχνά αγοράζουν λιπάσματα το φθινόπωρο ώστε να διασφαλίσουν επάρκεια για την περίοδο των ανοιξιάτικων καλλιεργειών.
Εάν οι εντάσεις στα στενά του Ορμούζ παραταθούν, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να φτάσουν μέχρι τα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Μεταξύ των προϊόντων που ενδέχεται να δεχθούν πιέσεις στις τιμές περιλαμβάνονται βασικά τρόφιμα όπως:
Παράλληλα, ευπαθή προϊόντα όπως τα γαλακτοκομικά και τα θαλασσινά θα μπορούσαν επίσης να επηρεαστούν, ενώ πιθανή αύξηση στις τιμές των ζωοτροφών και του σογιέλαιου θα μπορούσε να αναγκάσει τους αγρότες να αναθεωρήσουν τα παραγωγικά τους σχέδια.
Παρά τις ανησυχίες, οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι άμεσες επιπτώσεις θα είναι περιορισμένες. Ο Glauber σημειώνει ότι ο καθοριστικός παράγοντας παραμένει η πορεία των τιμών της ενέργειας.
«Οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και ενέργειας γενικότερα μπορούν να αυξήσουν το κόστος μεταφοράς και επεξεργασίας τροφίμων μετά την παραγωγή. Αυτό θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό τροφίμων με την πάροδο του χρόνου», ανέφερε.
Για την ώρα, εκτός της περιοχής του Περσικού Κόλπου, οι ανησυχίες για διατροφική ανασφάλεια παραμένουν περιορισμένες. Ωστόσο, εάν η κρίση στο Ορμούζ διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα, η παγκόσμια αγορά τροφίμων θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με νέες πιέσεις.
Περισσότερες ειδήσεις
Κ. Πιερρακάκης για τιμές ενέργειας: Σαφής πρόκληση και ανησυχία – Ανταποκρίνεται στην πίεση η Ευρώπη
