Το ενδεχόμενο ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα στην Ευρώπη επαναφέρει στο προσκήνιο η ενίσχυση του El Niño, καθώς οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το φαινόμενο μπορεί να επηρεάσει την πολική δίνη και να αυξήσει τις πιθανότητες για έντονες ψυχρές εισβολές και χιονοπτώσεις τους επόμενους μήνες.
Μετά από ένα καλοκαίρι ακραίων θερμοκρασιών, οι ανησυχίες στρέφονται πλέον στον χειμώνα 2026–2027, με τους ειδικούς να εξετάζουν κατά πόσο η εξασθένηση των ισχυρών ανέμων πάνω από την Αρκτική θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρατεταμένες περιόδους ψύχους στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Σύμφωνα με το Euronews, το φετινό El Niño ενδέχεται να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί, αυξάνοντας παράλληλα την πιθανότητα το 2027 να αποτελέσει το θερμότερο έτος στην ιστορία των μετρήσεων.
Οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό έχουν ήδη φτάσει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ενώ το φαινόμενο αναμένεται να κορυφωθεί στα τέλη του φθινοπώρου ή στις αρχές του χειμώνα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ακραία ζέστη που συνδέεται με το El Niño θα μπορούσε να συμβάλει σε 451.000 επιπλέον θανάτους παγκοσμίως κατά την περίοδο Ιουνίου 2026 – Φεβρουαρίου 2027. Παράλληλα, ενισχύονται οι κίνδυνοι για ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως πλημμύρες, ξηρασίες και δασικές πυρκαγιές.
Η επίδραση του El Niño στην Ευρώπη είναι συνήθως πιο έμμεση και λιγότερο έντονη σε σύγκριση με τις τροπικές περιοχές. Το φαινόμενο μπορεί να ευνοήσει ηπιότερες, υγρότερες και πιο ανεμώδεις συνθήκες κατά το φθινόπωρο και τις αρχές του χειμώνα.
Ωστόσο, οι επιστήμονες εξετάζουν έναν διαφορετικό μηχανισμό, ο οποίος θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική πτώση των θερμοκρασιών.
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ισχυροί δυτικοί άνεμοι κυκλοφορούν γύρω από τον Βόρειο Πόλο, σε ύψος περίπου 10 έως 50 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης. Πρόκειται για τη λεγόμενη στρατοσφαιρική πολική δίνη, η οποία συγκρατεί ψυχρές αέριες μάζες πάνω από την Αρκτική.
Μετά την κορύφωση ενός ισχυρού El Niño, η πολική δίνη ενδέχεται να εξασθενήσει, αυξάνοντας την πιθανότητα εκδήλωσης ενός φαινομένου που ονομάζεται αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η θερμοκρασία στη στρατόσφαιρα μπορεί να αυξηθεί ακόμη και κατά 50 βαθμούς Κελσίου μέσα σε λίγες ημέρες.
Η διαταραχή αυτή μπορεί να μεταβάλει τη συμπεριφορά του αεροχειμάρρου, δηλαδή του ισχυρού ρεύματος αέρα που επηρεάζει την εξέλιξη των καιρικών συστημάτων. Ως αποτέλεσμα, αυξάνεται η πιθανότητα ψυχρές αέριες μάζες από την Αρκτική να κινηθούν προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.
Σύμφωνα με τη βρετανική μετεωρολογική υπηρεσία Met Office, μια αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση μπορεί να οδηγήσει στον σχηματισμό εκτεταμένων περιοχών υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό και τη Σκανδιναβία.
Σε αυτό το σενάριο, η Βόρεια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με παρατεταμένες περιόδους ξηρού και ψυχρού καιρού.
Αντίθετα, στη Νότια Ευρώπη, όπου βρίσκεται και η Ελλάδα, είναι πιθανότερο να επικρατήσουν ηπιότερες θερμοκρασίες, περισσότερες βροχοπτώσεις και ισχυροί άνεμοι.
Στις ενδιάμεσες περιοχές, η ανάπτυξη ψυχρών ανατολικών ανέμων μπορεί να προκαλέσει σημαντική πτώση της θερμοκρασίας και, υπό κατάλληλες συνθήκες, χιονοπτώσεις.
Παρόμοιοι ατμοσφαιρικοί μηχανισμοί έχουν συνδεθεί με προηγούμενα επεισόδια έντονου ψύχους στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και ο ιδιαίτερα βαρύς χειμώνας του 2018.
Παρά τα δημοσιεύματα που προειδοποιούν για έναν χειμώνα ακραίου ψύχους, οι μετεωρολόγοι επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ακόμη ασφαλής πρόβλεψη για παρατεταμένο παγετό στην Ευρώπη.
Οι χειμερινές καιρικές συνθήκες επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων και η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή.
Μελέτη του Πανεπιστημίου του Newcastle, που δημοσιεύθηκε το 2025, διαπίστωσε ότι η καύση ορυκτών καυσίμων επιταχύνει τις μεταβολές στις χειμερινές βροχοπτώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη, σχεδόν 25 χρόνια νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν.
Επιπλέον, η πρόγνωση μεμονωμένων επεισοδίων αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης θεωρείται αξιόπιστη μόνο περίπου μία εβδομάδα πριν από την εκδήλωσή τους.
Ο Grahame Madge, εκπρόσωπος της Met Office για το κλίμα, επισημαίνει στο Euronews ότι, παρότι υπάρχει γνωστή σύνδεση μεταξύ του El Niño και της πιθανότητας ενός ψυχρότερου τέλους του χειμώνα στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εξέλιξη αυτή δεν είναι σε καμία περίπτωση εγγυημένη.
Όπως εξηγεί, η τελική εικόνα του χειμώνα καθορίζεται από την αλληλεπίδραση πολλών διαφορετικών κλιματικών παραγόντων και όχι αποκλειστικά από το El Niño.
Επομένως, παρότι το ισχυρό El Niño αυξάνει την προσοχή των επιστημόνων απέναντι στο ενδεχόμενο ψυχρών εισβολών, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να θεωρηθεί δεδομένος ένας χειμώνας ακραίου ψύχους στην Ευρώπη.
Περισσότερες ειδήσεις
Κλιματική αλλαγή: Μέχρι και τον Φεβρουάριο η κλιμάκωση του El Niño – «Ταβάνι» ο Δεκέμβριος
Ο καιρός… τρελάθηκε – Γιατί ανθίζουν τα αγριολούλουδα στην καρδιά του Γενάρη
Ξενοδοχεία από πάγο: Ύπνος στους -5°C με… πεντάστερη εμπειρία
