Αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή ενεργειακή ανισορροπία βρίσκεται η Γη, η οποία οδηγεί σε άνευ προηγουμένου θέρμανση των ωκεανών, καθιστά τα καιρικά φαινόμενα πιο ακραία και απειλεί τη δημόσια υγεία και την επισιτιστική ασφάλεια, προειδοποιεί ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO).
Ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών επιβεβαιώνει ότι η περίοδος 2015–2025 ήταν τα 11 θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί ποτέ, ωστόσο το πιο ανησυχητικό εύρημα είναι ότι η αύξηση της θερμοκρασίας που βιώνουν οι άνθρωποι στην επιφάνεια αντιστοιχεί μόλις στο 1% της θερμότητας που συσσωρεύεται με ταχύτερους ρυθμούς στο ευρύτερο σύστημα της Γης.
Περισσότερο από το 90% αυτής της επιπλέον θερμότητας απορροφάται από τους ωκεανούς, οι οποίοι κατέγραψαν πέρυσι το υψηλότερο θερμικό περιεχόμενο στην ιστορία. Ο ρυθμός θέρμανσης των ωκεανών έχει υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία 20 χρόνια, σε σύγκριση με τον μέσο όρο των προηγούμενων 45 ετών.
Οι συντάκτες της ετήσιας έκθεσης State of the Global Climate τονίζουν ότι η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει την αυξανόμενη ευαλωτότητα ενός πλανήτη που απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την ισορροπία λόγω ανθρώπινης δραστηριότητας. Η καύση πετρελαίου, φυσικού αερίου, άνθρακα και η αποψίλωση των δασών απελευθερώνουν αέρια του θερμοκηπίου – όπως διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και υποξείδιο του αζώτου – τα οποία βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 800.000 ετών.
Αυτό διαταράσσει την ενεργειακή ισορροπία του πλανήτη. Σε ένα υγιές σύστημα, η ακτινοβολία που εισέρχεται και εξέρχεται από τη Γη είναι περίπου ισοσκελισμένη. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1960 συσσωρεύεται ένα πλεόνασμα θερμότητας, το οποίο έχει επιταχυνθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια.
Για πρώτη φορά, η νέα έκθεση καταγράφει συστηματικά αυτή την εξέλιξη, δείχνοντας ότι η ενεργειακή ανισορροπία της Γης αυξήθηκε κατά περίπου 11 ζετατζάουλ (zettajoules) ετησίως μεταξύ 2005 και 2025 — ποσότητα που ισοδυναμεί με περίπου 18 φορές τη συνολική ενεργειακή κατανάλωση της ανθρωπότητας. Μάλιστα, το τελευταίο έτος η αύξηση ήταν υπερδιπλάσια του μέσου όρου.
Σήμερα, οι άνθρωποι και οι υπόλοιπες μορφές ζωής στην επιφάνεια βιώνουν άμεσα μόνο ένα μικρό μέρος αυτής της συσσωρευμένης ενέργειας, καθώς το 91% απορροφάται από τους ωκεανούς, το 5% από την ξηρά, το 1% θερμαίνει την ατμόσφαιρα, ενώ το 3% οδηγεί στο λιώσιμο των πάγων στους πόλους και στα ορεινά.
Ωστόσο, ακόμη και αυτό το μικρό ποσοστό αρκεί για να εκτοξεύσει τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια της Γης, τον πιο διαδεδομένο δείκτη της παγκόσμιας θέρμανσης, σε ανησυχητικά επίπεδα. Το προηγούμενο έτος ήταν το δεύτερο ή τρίτο θερμότερο που έχει καταγραφεί, ανάλογα με το σύνολο δεδομένων.
Παγκόσμιοι ηγέτες εκτιμούν ότι είναι πλέον αναπόφευκτο ο πλανήτης να υπερβεί – έστω και προσωρινά – το όριο του 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, όπως ορίζεται στη Συμφωνία του Παρισιού. Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές: μειωμένες σοδειές, αύξηση κρουσμάτων δάγκειου πυρετού, εντονότεροι καύσωνες, πυρκαγιές και καταιγίδες.
«Η κατάσταση του παγκόσμιου κλίματος βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ο πλανήτης ωθείται πέρα από τα όριά του. Κάθε βασικός δείκτης του κλίματος είναι στο “κόκκινο”», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, António Guterres. «Η ανθρωπότητα έχει βιώσει τα 11 θερμότερα έτη που έχουν καταγραφεί. Όταν η ιστορία επαναλαμβάνεται 11 φορές, δεν είναι πλέον σύμπτωση. Είναι κάλεσμα για δράση».
Οι επιπτώσεις στους ωκεανούς δεν έχουν ακόμη πλήρως κατανοηθεί, ωστόσο αναμένεται να είναι ακόμη πιο βαθιές και μακροχρόνιες. Η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται με επιταχυνόμενο ρυθμό, ενώ οι θαλάσσιοι πάγοι βρίσκονται στο τρίτο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι όλο και περισσότερη θερμότητα μεταφέρεται στα βαθύτερα στρώματα των ωκεανών, επηρεάζοντας τα θαλάσσια ρεύματα και «κλειδώνοντας» τις επιπτώσεις για χιλιάδες χρόνια.
Κοντά στην επιφάνεια, τα θαλάσσια κύματα καύσωνα και η οξίνιση αποτελούν αυξανόμενη απειλή για τα κοράλλια και τη θαλάσσια ζωή, ενώ η τήξη των πάγων ενισχύει την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και μειώνει την ικανότητα της Γης να αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα — επιδεινώνοντας περαιτέρω την ενεργειακή ανισορροπία.
Και δεν διαφαίνεται άμεση αποκλιμάκωση. Ο Ειρηνικός Ωκεανός εξέρχεται από φάση La Niña, η οποία συνδέεται συνήθως με χαμηλότερες θερμοκρασίες. Μέχρι το τέλος του έτους, οι προβλέψεις δείχνουν πιθανή μετάβαση σε El Niño, που θα οδηγήσει σε νέα άνοδο της θερμοκρασίας.
Όπως δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης, Dr John Kennedy: «Αν περάσουμε σε φάση El Niño, θα δούμε εκ νέου αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας — πιθανώς σε επίπεδα ρεκόρ».
Περισσότερες ειδήσεις
Η κλιματική αλλαγή «παγώνει» τον χρόνο – Η Γη γυρίζει πιο αργά από ποτέ κι οι επιστήμονες ανησυχούν
Παραπληροφόρηση για το κλίμα: Πώς το λεξιλόγιο του ΟΗΕ μπορεί να… βοηθά στη διάδοσή της
