Μετά από επανειλημμένες καθυστερήσεις λόγω έντονων εσωτερικών διαφωνιών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τελικά το Industrial Accelerator Act (IAA), μια πρωτοβουλία που στοχεύει να αξιοποιήσει την Ενιαία Αγορά της ΕΕ για να ενισχύσει τη ζήτηση για χαμηλών εκπομπών προϊόντα και τεχνολογίες μηδενικού άνθρακα “Made in Europe”.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τη ευρωπαϊκή βιομηχανία, η οποία αντιμετωπίζει ένα σύνθετο μίγμα πιέσεων: υψηλές τιμές ενέργειας, παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα, ευάλωτες εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξανόμενη γεωπολιτική χρήση του εμπορίου ως εργαλείου πίεσης.
Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις καλούνται να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες και καθαρές παραγωγικές μονάδες, ενώ οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αστάθεια στις ενεργειακές αγορές επιτείνουν την αβεβαιότητα, αναδεικνύοντας τις στρατηγικές εξαρτήσεις της Ευρώπης.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ανάγκη για εξοικονόμηση ενέργειας και ηλεκτροποίηση της βιομηχανίας γίνεται ακόμη πιο επιτακτική.
Το Industrial Accelerator Act αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής της ΕΕ να συνδυάσει βιομηχανική πολιτική, εμπορική στρατηγική και κλιματική δράση, ώστε να ενισχύσει την ευρωπαϊκή παραγωγή καθαρών τεχνολογιών.
Ο στόχος είναι να αντιμετωπιστούν οι ολοένα και πιο συντονισμένες βιομηχανικές στρατηγικές άλλων μεγάλων οικονομιών – ιδιαίτερα της Κίνας, η οποία επιδιώκει να κυριαρχήσει στις τεχνολογίες της πράσινης μετάβασης.
Η Ευρώπη προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην στήριξη της δικής της βιομηχανίας και στη διατήρηση ενός ανοιχτού εμπορικού συστήματος με διεθνείς συνεργασίες.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η τελική μορφή της πρότασης υπολείπεται των αρχικών προσδοκιών, ειδικά σε τομείς όπως η δημιουργία αγορών για καθαρά βιομηχανικά προϊόντα.
Την ίδια στιγμή, οι πρόσφατες πιέσεις στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (EU ETS) έχουν δημιουργήσει αβεβαιότητα στους επενδυτές.
Το σύστημα αυτό θεωρείται βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής για το κλίμα, καθώς μέσω της τιμολόγησης των εκπομπών άνθρακα δημιουργεί τα οικονομικά κίνητρα για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες.
Η αποδυνάμωσή του, σύμφωνα με ειδικούς, θα μπορούσε να υπονομεύσει την προσπάθεια της Ευρώπης να μετασχηματίσει την οικονομία της σε μια ανθεκτική, ανταγωνιστική και απανθρακοποιημένη βιομηχανική βάση.
Η Manon Dufour, Εκτελεστική Διευθύντρια στις Βρυξέλλες της δεξαμενής σκέψης E3G, σημειώνει ότι το νέο πλαίσιο θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τη βιομηχανική στρατηγική της Ευρώπης.
«Το Industrial Accelerator Act θα είναι μια καθοριστική δοκιμασία για το αν η Ευρώπη μπορεί να παραμείνει ασφαλής, ανταγωνιστική και στρατηγικά αυτόνομη — και υπάρχει ήδη ο κίνδυνος να αποδειχθεί λιγότερο φιλόδοξο από όσο απαιτούν οι περιστάσεις», σημειώνει.
Η ίδια υπενθυμίζει ότι μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία η Ευρώπη αντέδρασε γρήγορα, επιταχύνοντας τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τις νέες ενεργειακές συνεργασίες.
«Αυτό απέδειξε ότι η Ευρώπη μπορεί να κινηθεί αποφασιστικά όταν διακυβεύονται τα στρατηγικά της συμφέροντα. Τώρα πρέπει να δείξει την ίδια αποφασιστικότητα και για τη βιομηχανία».
Ο Domien Vangenechten, υπεύθυνος προγράμματος για τη βιομηχανία της ΕΕ στο E3G, επισημαίνει ότι η αστάθεια στις ενεργειακές αγορές αυξάνει την ανάγκη για προβλέψιμο επενδυτικό περιβάλλον.
«Με τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή να αυξάνουν τις τιμές ενέργειας και να αναδεικνύουν ξανά την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, οι βιομηχανίες χρειάζονται σταθερούς κανόνες για να προχωρήσουν σε επενδύσεις απανθρακοποίησης».
Ωστόσο, όπως σημειώνει, το νέο πλαίσιο ενδέχεται να μην παρέχει την απαραίτητη ασφάλεια ζήτησης για καθαρά προϊόντα, ενώ οι πιέσεις στο ETS υπονομεύουν την εμπιστοσύνη της αγοράς.
Η Elina Pihlajamäki, σύμβουλος πολιτικής για τη βιομηχανία της ΕΕ στο E3G, εκτιμά ότι το σχέδιο αποτελεί μεν πρόοδο, αλλά δεν δημιουργεί ακόμη επαρκή ζήτηση για χαμηλών εκπομπών προϊόντα.
«Χωρίς συστηματικές απαιτήσεις για χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα και ισχυρότερα κίνητρα από την αγορά, η βιομηχανία δεν θα λάβει το επενδυτικό σήμα που χρειάζεται για να κλιμακώσει την παραγωγή».
Η Eva Pander Maat, σύμβουλος εμπορικής πολιτικής στο E3G, υπογραμμίζει ότι η επιτυχία της πράσινης μετάβασης εξαρτάται και από τη διεθνή συνεργασία.
«Η ΕΕ πρέπει να ισορροπήσει την βιομηχανική της στρατηγική με μια συνεργατική προσέγγιση στην εφαρμογή του Industrial Accelerator Act. Αυτό θα είναι κρίσιμο για τη διατήρηση των εμπορικών και επενδυτικών συνεργασιών της Ένωσης».
Ο Mark Hagen, σύμβουλος πολιτικής για τη μετάβαση της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας, επισημαίνει ότι από την πρόταση αφαιρέθηκε η ιδέα σήμανσης για χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
«Έτσι χάθηκε πολύτιμος χρόνος και δεν υπάρχει πλέον σαφές χρονοδιάγραμμα για την εισαγωγή του χαμηλών εκπομπών χάλυβα στην αγορά», σημειώνει.
Κατά τον ίδιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει πλέον να επιταχύνει τη διαδικασία, ώστε να δοθούν σαφή κίνητρα σε παραγωγούς και καταναλωτές να επενδύσουν στην απανθρακοποίηση της χαλυβουργίας.
Περισσότερες ειδήσεις
Το μυστικό σχέδιο – έκπληξη Τσάφου και η υπομονή της βιομηχανίας που πάει… περίπατο!
Αποτυχία Τσάφου και «επιστράτευση» Θεοδωρικάκου για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας
