Η Ευρώπη βιώνει ήδη από τον Μάιο ακραίες θερμοκρασίες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν σχεδόν αδιανόητες για την εποχή, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι το φετινό καλοκαίρι μπορεί να εξελιχθεί σε ακόμη ένα τεστ αντοχής για τις πόλεις, τις υποδομές και τα συστήματα πολιτικής προστασίας, ιδιαίτερα στη Νότια Ευρώπη και τη Μεσόγειο, όπου περιλαμβάνεται και η χώρα μας.
Η Γαλλία κατέγραψε νέα ρεκόρ για την εποχή σε περισσότερους από 350 μετεωρολογικούς σταθμούς, ενώ η θερμοκρασία έφτασε τους 37,1 βαθμούς Κελσίου κοντά στο Μπιαρίτζ. Την ίδια στιγμή, το Ηνωμένο Βασίλειο «έσπασε» για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα το ιστορικό ρεκόρ υψηλότερης θερμοκρασίας Μαΐου, με το Λονδίνο να ξεπερνά τους 35 βαθμούς.
Σύμφωνα με μετεωρολογικά δεδομένα, πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες βρέθηκαν πολύ πάνω από τις φυσιολογικές θερμοκρασίες της εποχής. Το Λονδίνο εμφάνισε απόκλιση έως και 16 βαθμών πάνω από τον μέσο όρο Μαΐου, το Παρίσι 14 βαθμούς, το Βερολίνο 11 βαθμούς, ενώ Λισαβόνα και Μαδρίτη κινήθηκαν περίπου 10 βαθμούς πάνω από τα κανονικά επίπεδα.
Οι ειδικοί συνδέουν το παρατεταμένο κύμα ζέστης με το φαινόμενο του «θερμικού θόλου» (heat dome), δηλαδή ενός συστήματος υψηλών πιέσεων που παγιδεύει τη θερμότητα πάνω από μεγάλες περιοχές. Ωστόσο, τονίζουν ότι η κλιματική αλλαγή κάνει τέτοια φαινόμενα πιο συχνά, πιο έντονα και πιο μεγάλης διάρκειας.
Η καθηγήτρια Κλιματικής Επιστήμης του Imperial College London, Φρεντερίκε Ότο, υπογραμμίζει ότι η εμφάνιση θερμοκρασιών της τάξης των 35 βαθμών στη Βρετανία μέσα στην άνοιξη θα θεωρούνταν ακραίο σενάριο πριν από λίγα χρόνια. Όπως σημειώνει, «το κλίμα μέσα στο οποίο ζούμε σήμερα δεν είναι αυτό με το οποίο μεγαλώσαμε».
Παράλληλα, προειδοποιεί ότι οι ευρωπαϊκές υποδομές, από τα κτίρια μέχρι τα δίκτυα και τις πόλεις, παραμένουν ανεπαρκώς προετοιμασμένες για τις νέες συνθήκες θερμικής πίεσης.
Οι προβλέψεις της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus και του ECMWF δείχνουν ότι το καλοκαίρι του 2026 ενδέχεται να επηρεαστεί από αδύναμα ατμοσφαιρικά συστήματα, τα οποία περιορίζουν τους ανέμους και ευνοούν τη στασιμότητα θερμών αερίων μαζών.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι θερμοκρασίες θα κινηθούν πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη, με το ισχυρότερο σήμα να εντοπίζεται στη νοτιοανατολική πλευρά της ηπείρου. Παράλληλα, αναμένονται χαμηλότερες βροχοπτώσεις σε ανατολικές περιοχές της Ευρώπης.
Η ιδρύτρια της WFY24, Ιωάννα Βεργίνη, προειδοποιεί ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για έναν συνδυασμό παρατεταμένης ζέστης και ξηρασίας στον νότο, αυξημένου κινδύνου πυρκαγιών από την Πορτογαλία έως την Ελλάδα, αλλά και έντονων πλημμυρικών φαινομένων το φθινόπωρο.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές πόλεις μετατρέπονται σε «παγίδες θερμότητας», καθώς το τσιμέντο και η άσφαλτος απορροφούν και διατηρούν τη ζέστη, ανεβάζοντας αισθητά τη θερμοκρασία κυρίως τις βραδινές ώρες. Πρόκειται για το λεγόμενο φαινόμενο της «αστικής θερμικής νησίδας».
Οι ειδικοί μάλιστα προειδοποιούν για τις λεγόμενες «τροπικές νύχτες», όταν η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 25 βαθμούς Κελσίου, κάτι που πλέον γίνεται ολοένα συχνότερο στη Νότια Ευρώπη και επιβαρύνει σημαντικά τον ανθρώπινο οργανισμό.
Απέναντι στη νέα πραγματικότητα, αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις επιταχύνουν τα μέτρα προσαρμογής. Η Ισπανία έχει αναπτύξει ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα «κλιματικών καταφυγίων», δηλαδή δημόσιων χώρων με κλιματισμό, νερό και δυνατότητα φιλοξενίας πολιτών κατά τις ακραίες θερμοκρασίες.
Στη Βαρκελώνη λειτουργούν ήδη περίπου 400 τέτοιοι χώροι σε βιβλιοθήκες, αθλητικά κέντρα, εμπορικά κέντρα και δημόσια κτίρια.
Παράλληλα, το Παρίσι επιχειρεί να μειώσει τις θερμικές επιβαρύνσεις πρασινίζοντας δρόμους και αφαιρώντας επιφάνειες ασφάλτου. Από το 2020 έχουν απομακρυνθεί περισσότερες από 6.000 θέσεις στάθμευσης και μεγάλες εκτάσεις ασφάλτου ώστε να δημιουργηθούν περισσότεροι χώροι πρασίνου και σκίασης.
Οι ειδικοί καλούν πλέον τις κυβερνήσεις να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν τα κύματα καύσωνα ως «έκτακτα γεγονότα» και να περάσουν σε πιο οργανωμένο και μόνιμο σχεδιασμό πρόληψης και προσαρμογής.
Περισσότερες ειδήσεις
«Καιρικά φαινόμενα που δεν έχουμε ξαναδεί»: Πώς θα επηρεάσει την Ελλάδα το νέο El Niño
Mundial 2026: «Καμπανάκι» από τους ειδικούς για ισχυρή πιθανότητα επικίνδυνων θερμοκρασιών
Πώς η κλιματική κρίση «χτυπά» τον χώρο εργασίας και την ψυχική μας υγεία
