Η αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας περνά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής, καθώς τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προετοιμάζουν τα πρώτα Εθνικά Σχέδια Αποκατάστασης, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης.

Σε αυτή τη συγκυρία, η νέα έκθεση του έργου Interreg Euro-MED ARTEMIS παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων για τη μετάβαση από τη θεωρητική προστασία των θαλάσσιων λιβαδιών Ποσειδωνίας στη συστηματική εφαρμογή έργων αποκατάστασης τόσο στην Ελλάδα όσο και συνολικά στη Μεσόγειο.

Η έκθεση, με τίτλο «Επιτάχυνση της Αποκατάστασης των Θαλάσσιων Λιβαδιών στη Μεσόγειο μέσω Καινοτόμων Λύσεων που βασίζονται στις Οικοσυστημικές Υπηρεσίες: Προτάσεις Πολιτικής», αξιοποιεί τα συμπεράσματα πιλοτικών εφαρμογών στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία και καταλήγει σε 15 προτάσεις πολιτικής που αφορούν τη διακυβέρνηση, τη χρηματοδότηση και την υλοποίηση έργων αποκατάστασης.

Οι κοινές προκλήσεις στη Μεσόγειο

Σύμφωνα με την έκθεση, οι μεσογειακές χώρες αντιμετωπίζουν παρόμοια εμπόδια, παρά τις διαφορετικές διοικητικές δομές τους. Οι βασικές δυσκολίες εντοπίζονται:

• στον κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων,
• στην έλλειψη συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων,
• στην απουσία σταθερών μηχανισμών χρηματοδότησης,
• στην περιορισμένη εφαρμογή επιστημονικά τεκμηριωμένων πρακτικών αποκατάστασης.

Οι συντάκτες επισημαίνουν ότι η δημόσια χρηματοδότηση πρέπει να παραμείνει ο βασικός πυλώνας στήριξης των έργων αποκατάστασης, εξετάζοντας παράλληλα συμπληρωματικά εργαλεία, όπως τα Nature Credits και ειδικότερα τα Posidonia Credits, υπό αυστηρές προϋποθέσεις αξιοπιστίας και περιβαλλοντικής ακεραιότητας.

Όπως δήλωσε η Ιόλη Χριστοπούλου, Διευθύντρια Πολιτικής και συνιδρύτρια του Green Tank:

«Παρότι η αποκατάσταση της φύσης βρίσκεται πλέον σταθερά στην ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα, εξακολουθούν να απουσιάζουν οι κατάλληλες συνθήκες διακυβέρνησης και χρηματοδότησης που θα επιτρέψουν την υλοποίησή της σε μεγάλη κλίμακα. Οι προτάσεις πολιτικής του ARTEMIS προσφέρουν συγκεκριμένες κατευθύνσεις για τη μετάβαση από τη φιλοδοξία στην πράξη.»

Η ελληνική πρόταση για την Ποσειδωνία

Για την Ελλάδα εκπονήθηκε ειδική πρόταση πολιτικής με τίτλο «Αποκατάσταση Λιβαδιών Ποσειδωνίας: Πρόταση πολιτικής για εφαρμογή στην Πράξη», η οποία συντάχθηκε από το Green Tank σε συνεργασία με τους ερευνητές του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), Ευγενία Αποστολάκη, Βασίλη Γερακάρη και Μαρία Σαλωμίδη.

Η πρόταση καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο των έργων αποκατάστασης, από τον αρχικό σχεδιασμό μέχρι την υλοποίηση και την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.

Μεταξύ άλλων προτείνεται:

• αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων όλων των εμπλεκόμενων φορέων,
• καθορισμός Περιοχών Προς Αποκατάσταση (ΠΕΠΑ),
• εκπόνηση Σχεδίων Δράσης Αποκατάστασης,
• υιοθέτηση εξειδικευμένων τεχνικών προδιαγραφών με βάση επιστημονικά πρωτόκολλα,
• ενίσχυση των μηχανισμών παρακολούθησης, αξιολόγησης και προσαρμοστικής διαχείρισης,
• διοικητικές και κανονιστικές παρεμβάσεις για την αδειοδότηση έργων και την παραχώρηση θαλάσσιου βυθού.

Η πρόταση στηρίζεται σε ανάλυση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, εκτεταμένη διαβούλευση με δημόσιους και επιστημονικούς φορείς, καθώς και στην υπάρχουσα επιστημονική τεκμηρίωση για τα θαλάσσια λιβάδια της χώρας.

Επιστημονική τεκμηρίωση και επόμενα βήματα

Η επιστημονική βάση της πρότασης προέρχεται από την πρόσφατη έκθεση του ΕΛΚΕΘΕ με τίτλο «Αποκατάσταση Λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica): Επιστημονικές Κατευθύνσεις και Προτάσεις Εφαρμογής», η οποία περιλαμβάνει τεχνικό οδηγό υλοποίησης και εργαλεία λήψης αποφάσεων για έργα αποκατάστασης.

Η διαδικασία διαβούλευσης περιλάμβανε:

• 17 εις βάθος συνεντεύξεις με θεσμικούς και επιστημονικούς φορείς,
• διαδραστικό εργαστήριο με περίπου 50 συμμετέχοντες στο Ηράκλειο,
• στοχευμένη διαβούλευση με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τον ΟΦΥΠΕΚΑ και άλλους αρμόδιους φορείς,
• συνάντηση εργασίας στο πλαίσιο του 1ου Ελληνικού Φόρουμ για τα Θαλάσσια Λιβάδια.

Η Δήμητρα Σύρου, Συνεργάτιδα Πολιτικής της Φύσης στο Green Tank, σημείωσε ότι η πρόταση στοχεύει να προετοιμάσει έγκαιρα τη χώρα για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων, ενώ μπορεί να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες μεσογειακές χώρες.

Από την πλευρά της, η κύρια ερευνήτρια του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ, Ευγενία Αποστολάκη, υπογράμμισε ότι η αποκατάσταση της Ποσειδωνίας προϋποθέτει τον συνδυασμό επιστημονικής γνώσης, θεσμικής ετοιμότητας και επαρκούς χρηματοδότησης, ώστε να ενισχυθούν η βιοποικιλότητα και η κλιματική ανθεκτικότητα.

Κρίσιμη προθεσμία για τα κράτη-μέλη

Η δημοσίευση της έκθεσης συμπίπτει με μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης, καθώς τα κράτη-μέλη καλούνται να υποβάλουν τα πρώτα σχέδια των Εθνικών Σχεδίων Αποκατάστασης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026.

Το έργο ARTEMIS (Accelerating the Restoration of Seagrass Meadows in the Mediterranean Area through Innovative Ecosystem-Service Based Solutions) υλοποιήθηκε από 10 εταίρους σε πέντε ευρωπαϊκές και μεσογειακές χώρες, με συντονιστή το Plan Bleu, την περίοδο Ιανουάριος 2024 – Ιούνιος 2026, με στόχο την ανάπτυξη καλύτερων τεχνικών αποκατάστασης, την αποτίμηση των οικοσυστημικών υπηρεσιών των λιβαδιών Ποσειδωνίας και την ενσωμάτωσή τους τόσο στη χάραξη πολιτικής όσο και στις επενδυτικές αποφάσεις.

Περισσότερες ειδήσεις

Πόσο καθαρές είναι οι ελληνικές παραλίες; Νέα ευρωπαϊκή έκθεση δίνει την απάντηση

Οι «άλλες» παραλίες της Κέρκυρας – Οι 5 κρυμμένοι θησαυροί για όσους αναζητούν την απόλυτη ελευθερία

Τουρκία ή ελληνικά νησιά; Η μεγάλη ανατροπή για φθηνότερες διακοπές το 2026