Ισχυρό πλήγμα δέχθηκαν οι ακτές της Πορτογαλίας από τις καταιγίδες των αρχών του έτους, με σημαντική υποχώρηση των παραλιών και εκτεταμένες ζημιές σε υποδομές, οδηγώντας την κυβέρνηση σε ένα ευρύ πρόγραμμα αποκατάστασης και θωράκισης της παράκτιας ζώνης ύψους 111 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με την Πορτογαλική Υπηρεσία Περιβάλλοντος (APA), καταγράφηκαν συνολικά 749 περιστατικά κατά μήκος των ακτών, με την υποχώρηση της ακτογραμμής να φτάνει σε πολλές περιοχές τα 10 έως 20 μέτρα, σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Euronews.

Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, σχεδόν όλες οι παραλίες της ηπειρωτικής χώρας παρουσίασαν σημαντική απώλεια ιζημάτων, ενώ καταγράφηκαν επίσης προβλήματα αστάθειας σε βράχους και ζημιές σε προστατευτικές κατασκευές.

Παραλίες που… εξαφανίζονται μέσα σε εβδομάδες

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της παραλίας São João da Caparica, όπου μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα η ακτογραμμή υποχώρησε έως και 14 μέτρα.

Ωστόσο, όπου είχαν υλοποιηθεί παρεμβάσεις ενίσχυσης των φυσικών αμμοθινών, όπως στο έργο Reduna, η εικόνα ήταν σαφώς καλύτερη.

Η δήμαρχος της Almada, Inês de Medeiros, σημειώνει ότι οι τεχνητές αμμοθίνες λειτούργησαν ως φυσικό φράγμα, αποτρέποντας τη θάλασσα από το να εισχωρήσει προς τον αστικό ιστό.

Σε αντίθετες περιπτώσεις, όπου δεν υπήρχαν αντίστοιχα έργα, η απώλεια άμμου ήταν δραματική, με τοπικές υποδομές να πλήττονται άμεσα.

Λύση η τεχνητή αναπλήρωση άμμου

Κεντρικό ρόλο στο σχέδιο αντιμετώπισης έχει η τεχνητή αναπλήρωση άμμου (sand nourishment), μια πρακτική που συχνά παρεξηγείται.

Όπως εξηγεί η δήμαρχος, οι επαναλαμβανόμενες προσχώσεις:

• ενισχύουν τη συσσώρευση ιζημάτων στον πυθμένα
• λειτουργούν ως «ασπίδα» για τις ακτές
• προστατεύουν τόσο τις παραλίες όσο και τις κατοικημένες περιοχές

Η APA έχει ήδη δεσμεύσει 15 εκατ. ευρώ έως τον Μάιο για επείγουσες παρεμβάσεις πριν την έναρξη της τουριστικής περιόδου και 12 εκατ. ευρώ έως το τέλος του έτους για συμπληρωματικά έργα.

Τα ποσά αυτά εντάσσονται στο συνολικό πακέτο των 111 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση και ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ακτών.

Γιατί υποχωρούν οι ακτές – Δεν φταίνε μόνο οι καταιγίδες

Η διάβρωση των ακτών δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, ούτε οφείλεται αποκλειστικά σε ακραία καιρικά γεγονότα.

Ο καθηγητής και ειδικός στον χωροταξικό σχεδιασμό João Joanaz de Melo εξηγεί ότι πρόκειται για μια διαχρονική διαδικασία, που επιταχύνεται από πολλαπλούς παράγοντες:

• άνοδος της στάθμης της θάλασσας
• συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα
• ανθρώπινες παρεμβάσεις

Ιδιαίτερα κρίσιμος είναι ο ρόλος των φραγμάτων, τα οποία συγκρατούν ιζήματα που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα κατέληγαν στις ακτές.

Παράλληλα, η εξόρυξη άμμου και η υποβάθμιση των αμμοθινών μειώνουν την «ανθεκτικότητα» των παραλιών, ενώ οι σκληρές κατασκευές, όπως οι κυματοθραύστες, συχνά επιδεινώνουν το πρόβλημα σε γειτονικές περιοχές.

Χωρίς «μαγικές λύσεις» – Το στοίχημα της προσαρμογής

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν υπάρχει μία λύση που να εφαρμόζεται παντού.

Η αποτελεσματική προστασία των ακτών απαιτεί:

• σωστό χωροταξικό σχεδιασμό
• αποφυγή δόμησης σε ευάλωτες ζώνες
• ενίσχυση φυσικών συστημάτων, όπως οι αμμοθίνες
• στοχευμένες τεχνικές παρεμβάσεις όπου χρειάζεται

Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: η διάβρωση των ακτών δεν μπορεί να σταματήσει πλήρως, αλλά μπορεί να ελεγχθεί και να περιοριστεί, εφόσον υπάρξει συνδυασμός επιστημονικής γνώσης και πολιτικής βούλησης.

Περισσότερες ειδήσεις

Βαρύ πρόστιμο 10 εκατ. ευρώ της ΕΕ στην Πορτογαλία για τη βιοποικιλότητα

Η Kristin «σάρωσε» την Πορτογαλία – Τουλάχιστον 5 νεκροί, 850.000 χωρίς ρεύμα

Επενδύσεις «μαμούθ» από κορυφαίο προορισμό για καθαρισμό των ακτών