Περισσότερα από 6 εκατ. ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα εξαρτήματά τους εξακολουθούν να καταλήγουν στα σκουπίδια κάθε εβδομάδα στο Ηνωμένο Βασίλειο, παρά την απαγόρευση των προϊόντων μίας χρήσης, με τις εταιρείες διαχείρισης αποβλήτων να προειδοποιούν ότι ο τεράστιος όγκος συνεχίζει να πιέζει ασφυκτικά τα συστήματα ανακύκλωσης.
Σύμφωνα με έρευνα της περιβαλλοντικής πρωτοβουλίας Material Focus, τα 6,3 εκατ. vapes (συσκευές ατμίσματος) και pods (ανταλλακτικές κάψουλες) που απορρίπτονται εβδομαδιαία το 2025 αντιστοιχούν σε μείωση 23% σε ετήσια βάση. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η απαγόρευση πώλησης των vapes μίας χρήσης, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2025, είχε κάποιο αποτέλεσμα, ενώ καταγράφηκε και πτώση 31% στις εβδομαδιαίες αγορές.
Ωστόσο, το πρόβλημα απέχει πολύ από τη λύση. Σε βάθος τετραετίας, περισσότερα από 1 δισ. vapes έχουν καταλήξει στα απορρίμματα, ενώ σχεδόν οι μισοί χρήστες (47%) δεν γνωρίζουν ότι οι συσκευές αυτές μπορούν να ανακυκλωθούν.
Η εικόνα αυτή μεταφράζεται πλέον και σε άμεσο επιχειρησιακό και περιβαλλοντικό ρίσκο. Η εταιρεία διαχείρισης αποβλήτων Veolia καταγράφει περίπου μία πυρκαγιά ημερησίως σε οχήματα και εγκαταστάσεις της, πιθανότατα λόγω μπαταριών ιόντων λιθίου που απορρίπτονται λανθασμένα. Την ίδια στιγμή, η Biffa λαμβάνει πάνω από 200.000 vapes κάθε μήνα σε ρεύματα απορριμμάτων όπου έχουν τοποθετηθεί εσφαλμένα.
Οι μπαταρίες αυτές, όταν καταλήγουν σε κοινούς κάδους και στη συνέχεια συμπιέζονται ή καταστρέφονται, μπορούν να προκαλέσουν επικίνδυνες αναφλέξεις σε απορριμματοφόρα και μονάδες ανακύκλωσης. Το ετήσιο κόστος των σχετικών περιστατικών εκτιμάται ότι ξεπερνά το 1 δισ. λίρες, ενώ έχουν καταγραφεί και τραυματισμοί εργαζομένων.
Στη Σκωτία, σύμφωνα με στοιχεία της πυροσβεστικής υπηρεσίας, καταγράφηκαν 69 πυρκαγιές που σχετίζονται με μπαταρίες λιθίου το 2025, έναντι 20 το 2019, με περιστατικά ακόμη και σε κατοικίες, νοσοκομεία και φυλακές, χωρίς ωστόσο να έχουν καταγραφεί θάνατοι. Παράλληλα, τέτοια συμβάντα προκαλούν και τοπικές εξάρσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης, που ξεπερνούν τα όρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Η μελέτη της Material Focus, που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Opinium, βασίστηκε σε δείγμα 1.000 ατόμων άνω των 16 ετών που είχαν αγοράσει vape μετά την 1η Ιουνίου 2025, με τα αποτελέσματα να έχουν σταθμιστεί ώστε να αντικατοπτρίζουν τον γενικό πληθυσμό του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο Scott Butler, εκτελεστικός διευθυντής της Material Focus, σημείωσε χαρακτηριστικά ότι η «vapocalypse συνεχίζεται» (vapocalypse: λογοπαίγνιο από το vape και το apocalypse – “αποκάλυψη”), καθώς αυξάνονται τα περιστατικά πυρκαγιών από μπαταρίες. Όπως ανέφερε, το νέο νομοσχέδιο για τον καπνό και τα vapes που εξετάζεται στο κοινοβούλιο αποτελεί ευκαιρία για ουσιαστικές αλλαγές, προτείνοντας μάλιστα η αδειοδότηση των πωλητών να συνοδεύεται από υποχρεωτική ανακύκλωση εντός καταστημάτων.
«Η ανακύκλωση ενός vape πρέπει να είναι εξίσου εύκολη με την αγορά του», τόνισε, προσθέτοντας ότι τα καταστήματα που αποκομίζουν κέρδη από τις πωλήσεις έχουν ήδη νομική υποχρέωση να παρέχουν σημεία ασφαλούς συλλογής και να καλύπτουν το σχετικό κόστος, το οποίο στη συνέχεια θα πρέπει να επιβαρύνει τους παραγωγούς και εισαγωγείς.
Παράλληλα, η αγορά δείχνει να μετασχηματίζεται χωρίς να μειώνει ουσιαστικά το αποτύπωμά της. Αν και η απαγόρευση των προϊόντων μίας χρήσης έχει στρέψει τη ζήτηση προς επαναφορτιζόμενα μοντέλα, εκτιμάται ότι 2,2 εκατ. vapes μίας χρήσης εξακολουθούν να αγοράζονται εβδομαδιαία.
Την ίδια στιγμή, οι πωλήσεις των τυπικών επαναφορτιζόμενων συσκευών μειώθηκαν κατά 28%, από 6,3 εκατ. την εβδομάδα το 2024 σε 4,5 εκατ. το 2025, εξέλιξη που φαίνεται να αντισταθμίζεται από τη δημοτικότητα των συσκευών υψηλής χωρητικότητας («big puff»), που προσφέρουν χιλιάδες εισπνοές, καθώς και από τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών καψουλών.
Η Material Focus ζητά την υιοθέτηση ενός ολοκληρωμένου και εύκολα προσβάσιμου συστήματος επιστροφής και ανακύκλωσης, σε συνδυασμό με ευρείας κλίμακας καμπάνια ενημέρωσης. Παράλληλα, προτείνει σαφέστερες οδηγίες ανακύκλωσης στις συσκευασίες και ορατά σημεία συλλογής εντός καταστημάτων, ως βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της αγοράς.
Από την πλευρά της κυβέρνησης, εκπρόσωπος του υπουργείου Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικών Υποθέσεων ανέφερε ότι:
«Τα vapes μίας χρήσης εθίζουν τα παιδιά στη νικοτίνη και υποβαθμίζουν τους δημόσιους χώρους – γι’ αυτό και τα απαγορεύσαμε».
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι παραβάτες θα αντιμετωπίζουν βαριές κυρώσεις, με απεριόριστα πρόστιμα ή ακόμη και ποινές φυλάκισης, ενώ υπογράμμισε ότι πλέον είναι υποχρεωτική η παροχή κάδων ανακύκλωσης από όλους τους πωλητές vapes.
Περισσότερες ειδήσεις
Οικολογική «βόμβα» — Πάνω από 1 εκατ. ηλεκτρονικά τσιγάρα πετιούνται καθημερινά στη Βρετανία
Νέα γενιά, νέοι εθισμοί: Τι επιλέγουν (και τι απορρίπτουν) οι έφηβοι στην Ευρώπη το 2025
