MENU

PFAS: Το αόρατο δηλητήριο στο νερό που δεν φεύγει ποτέ – «Μισά» τα σχέδια ΕΕ και Λονδίνου

Καμία ουσιαστική απαγόρευση, μόνο μετρήσεις και διαβουλεύσεις - Οργανώσεις μιλούν για καθυστερήσεις που βάζουν τη γραφειοκρατία πάνω από τη δημόσια υγεία

Το Ηνωμένο Βασίλειο έγινε η πιο πρόσφατη χώρα που παρουσίασε σχέδιο αντιμετώπισης των λεγόμενων παντοτινών χημικών (forever chemicals), χαρακτηρίζοντάς τα ως μία από τις «πιο πιεστικές περιβαλλοντικές προκλήσεις της εποχής μας».

Την περασμένη Τρίτη (3/2), το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Τροφίμων και Αγροτικών Υποθέσεων (DEFRA) δημοσίευσε το πρώτο ολοκληρωμένο πλαίσιο δράσης για την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος από τα διάχυτα αυτά χημικά.

Το σχέδιο προβλέπει δημόσια διαβούλευση εντός του έτους για την καθιέρωση νομικά δεσμευτικού ορίου PFAS στο πόσιμο νερό στην Αγγλία. Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν υπάρχουν επίπεδα πάνω από τα «ασφαλή όρια», ωστόσο θεωρεί ότι το νέο πλαίσιο θα διευκολύνει την απόδοση ευθυνών σε ρυπογόνες εταιρείες.

Η ανακοίνωση έρχεται λίγες εβδομάδες αφότου η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε σε υποχρεωτικούς ελέγχους για PFAS στο πόσιμο νερό σε όλη την Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, και οι δύο παρεμβάσεις θεωρούνται ανεπαρκείς, με ειδικούς να μιλούν για σχέδια «στα χαρτιά» και μισοτελειωμένους οδικούς χάρτες που καθυστερούν αντί να λύνουν το πρόβλημα.

Τι είναι τα «παντοτινά χημικά» και γιατί χρησιμοποιούνται

Οι PFAS (υπερ- και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες) αποτελούν οικογένεια άνω των 10.000 συνθετικών χημικών, που έχουν εντοπιστεί σχεδόν παντού στη Γη — κυρίως στο νερό.

Ονομάζονται «παντοτινά» ή «αιώνια» επειδή χρειάζονται πάνω από 1.000 χρόνια για να αποδομηθούν φυσικά. Έχουν ανιχνευθεί από την κορυφή του Έβερεστ έως και στο ανθρώπινο αίμα.

Η χρήση τους εκτοξεύθηκε από τη δεκαετία του 1940, χάρη στις αδιάβροχες και αντικολλητικές ιδιότητές τους. Σήμερα βρίσκονται σε:

  • αντικολλητικά σκεύη
  • αδιάβροχα υφάσματα
  • συσκευασίες τροφίμων

Ωστόσο, η χρόνια έκθεση συνδέεται με:

  • αυξημένο κίνδυνο καρκίνου
  • μειωμένη γονιμότητα
  • ορμονικές διαταραχές

Στην Ευρώπη, 12,5 εκατ. άνθρωποι ζουν σε περιοχές με μολυσμένο πόσιμο νερό από PFAS.

Το σχέδιο του Ηνωμένου Βασιλείου

Η βρετανική στρατηγική βασίζεται σε τρεις άξονες: κατανόηση των πηγών, περιορισμός της διασποράς και μείωση της έκθεσης.

Προβλέπονται για πρώτη φορά έλεγχοι σε εκβολές ποταμών και παράκτια ύδατα, καθώς και τεστ σε καθημερινά προϊόντα, όπως οι συσκευασίες τροφίμων.

Παραμένουν όμως τρια βασικά προβλήματα, καθώς δεν υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα, επενδυτικό σχέδιο και γενική απαγόρευση PFAS. Σε αντίθεση με τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν απαγορεύει την παραγωγή, ενώ περιορίζεται μόνο στη συζήτηση για αφρούς πυρόσβεσης.

Η Sian Sutherland, συνιδρύτρια της A Plastic Planet, σχολιάζει:

«Δεν είναι ασπίδα προστασίας, αλλά μια αναβολή της ευθύνης. Μετά από δεκαετίες ρύπανσης, η κυβέρνηση ψάχνει έναν μισοψημένο οδικό χάρτη αφού το ατύχημα έχει ήδη συμβεί».

Κατά την ίδια, η απουσία πλήρους απαγόρευσης και δεσμευτικών προθεσμιών βάζει τη γραφειοκρατία πάνω από την υγεία.

Η στάση της ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση καθιέρωσε υποχρεωτικούς ελέγχους PFAS στο πόσιμο νερό σε όλα τα κράτη-μέλη.

Αν εντοπιστούν υπερβάσεις, οι χώρες πρέπει να λάβουν μέτρα:

  • κλείσιμο μολυσμένων γεωτρήσεων
  • επεξεργασία νερού
  • προσωρινούς περιορισμούς χρήσης

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, το σύστημα «μετρά το δηλητήριο, αλλά δεν σταματά την παραγωγή του».

Τι λείπει και από τα δύο σχέδια

Οι περιβαλλοντικές ομάδες ζητούν:

  • οριζόντια, καθολική απαγόρευση μη αναγκαίων PFAS
  • εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει»
  • οικονομική ευθύνη των εταιρειών για καθαρισμό και υγειονομικές συνέπειες

Περισσότερες ειδήσεις

Nurdles: Χιλιάδες «λευκές σταγόνες θανάτου» ξεβράζονται στις ακτές της Ευρώπης

Ρύπανση, μικροπλαστικά και παραπληροφόρηση — Το «εγχειρίδιο» των εταιρειών ύδρευσης

Τέλος το «κόλπο» του CO2: Η ΕΕ απαγορεύει σε 21 αεροπορικές να πωλούν το ψέμα της «ουδέτερης πτήσης»

Σχετικά Άρθρα