MENU

Εθνική στρατηγική για προστασία μνημείων από την κλιματική αλλαγή – Σχέδιο έως το 2050

Το Υπουργείο Πολιτισμου παρουσίασε πρόγραμμα προσαρμογής στις νέες συνθήκες και ψηφιακά εργαλεία για 19 αρχαιολογικούς χώρους

Την πρώτη ολοκληρωμένη Εθνική Στρατηγική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από την κλιματική αλλαγή παρουσίασε το Υπουργείο Πολιτισμού από το Μουσείο Ακρόπολης, θέτοντας για πρώτη φορά ένα οργανωμένο πλαίσιο διαχείρισης κλιματικών κινδύνων για αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία σε ολόκληρη τη χώρα.

Η στρατηγική, που χρηματοδοτείται με 22 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, αποτελεί μέρος του έργου «Προστασία Εμβληματικών Τόπων και Μνημείων Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την Κλιματική Αλλαγή» και φιλοδοξεί να ενσωματώσει τη διάσταση του κλίματος στον σχεδιασμό διαχείρισης των μνημείων.

Σύμφωνα με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, πρόκειται για μία από τις λίγες στρατηγικές διεθνώς που συνδυάζουν επιστημονική γνώση, διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές και πρακτικές παρεμβάσεις προστασίας.

Η στρατηγική σχεδιάστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, ενώ στην εφαρμογή της συμμετέχουν το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Μακροχρόνιος σχεδιασμός έως το 2050 με ενδιάμεσους στόχους

Η νέα στρατηγική υιοθετεί ορίζοντα έως το 2050, με ενδιάμεσους στόχους ανά πενταετία και ενσωματώνει μηχανισμούς περιοδικής αναθεώρησης, ώστε να προσαρμόζεται στις εξελίξεις της επιστημονικής γνώσης και των κλιματικών δεδομένων.

Όπως σημείωσε η Λίνα Μενδώνη:

«Η στρατηγική αποτελεί ένα συνεκτικό πλαίσιο προσαρμογής που αναδεικνύει τη διασύνδεση πολιτισμού, περιβάλλοντος και κλίματος και λειτουργεί ως πλαίσιο αναφοράς για όλους τους θεσμικούς φορείς που εμπλέκονται στην προστασία των μνημείων».

Η δομή της βασίζεται σε τέσσερις άξονες διαχείρισης κινδύνου:

  • Διάγνωση
  • Εποπτεία
  • Πρόληψη
  • Θεραπεία

Οι άξονες αυτοί λειτουργούν ως ενιαίος κύκλος διαχείρισης κινδύνου, ξεκινώντας από την επιστημονική εκτίμηση των απειλών και καταλήγοντας σε στοχευμένες παρεμβάσεις πεδίου.

Γ. Κεφαλογιάννης: Η προστασία των μνημείων περνά πλέον από την πρόληψη

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη φυσικών καταστροφών, με τον υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννη Κεφαλογιάννη να υπογραμμίζει ότι η προστασία των μνημείων δεν μπορεί πλέον να βασίζεται μόνο στην αποκατάσταση μετά από ζημιές.

Συστήματα πυρόσβεσης, Μυστράς

Όπως δήλωσε:

«Η προστασία των μνημείων οφείλει να στηρίζεται στην πρόληψη, την ετοιμότητα και τον συστηματικό σχεδιασμό».

Στο πλαίσιο αυτό προωθείται ειδικός Κανονισμός Πυροπροστασίας για αρχαιολογικούς χώρους, ο οποίος θα καλύψει ένα σημαντικό θεσμικό κενό, καθώς μέχρι σήμερα η προστασία πολλών υπαίθριων μνημείων βασιζόταν σε αποσπασματικές πρακτικές.

Το νέο πλαίσιο θα εισάγει:

  • ενιαίες προδιαγραφές αξιολόγησης κινδύνου
  • συστηματική διαχείριση της βλάστησης
  • καλύτερη πρόσβαση για πυροσβεστικά μέσα
  • σχεδιασμό διαδρομών διαφυγής για επισκέπτες και προσωπικό

Τα βασικά μέτρα της στρατηγικής

Η στρατηγική περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων που καλύπτουν τόσο την επιστημονική παρακολούθηση όσο και έργα υποδομών.

Μεταξύ αυτών:

  • εκτίμηση κλιματικής διακινδύνευσης για το σύνολο της επικράτειας
  • έργα πυροπροστασίας, αντιπλημμυρικής προστασίας και αντιμετώπισης βραχοπτώσεων
  • ανάπτυξη ψηφιακής πλατφόρμας εκτίμησης κλιματικών κινδύνων
  • σύστημα παρακολούθησης με δείκτες που υιοθετήθηκαν στην COP30
  • σχέδια προσαρμογής για αρχαιολογικούς χώρους υψηλής διακινδύνευσης
  • πρόγραμμα εκπαίδευσης προσωπικού του Υπουργείου Πολιτισμού

Παράλληλα, προβλέπεται σχέδιο οργανωμένης απομάκρυνσης επισκεπτών σε περίπτωση πυρκαγιάς σε 80 αρχαιολογικούς χώρους.

Οι βασικοί κλιματικοί κίνδυνοι για τους αρχαιολογικούς χώρους

Η μεθοδολογία της στρατηγικής βασίζεται σε πολυδιάστατη αξιολόγηση κινδύνων, με πιλοτική εφαρμογή σε 19 αρχαιολογικούς χώρους της χώρας.

Οι βασικοί κλιματικοί κίνδυνοι που εξετάζονται είναι:

  • δασικές πυρκαγιές
  • πλημμύρες
  • ξηρασία
  • ακραίες θερμοκρασίες
  • άνοδος της στάθμης της θάλασσας

Οι κίνδυνοι αυτοί θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμοι για υπαίθριους αρχαιολογικούς χώρους, όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ήδη αισθητές.

Στο πλαίσιο του έργου έχουν ήδη υλοποιηθεί παρεμβάσεις σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους.

Μεταξύ αυτών:

  • αντιπλημμυρικά έργα στο Δίον και τα Μάλια
  • εγκατάσταση συστημάτων πυρασφάλειας στους Φιλίππους και τον Μυστρά
  • παρεμβάσεις αντιμετώπισης κατολισθήσεων στους Δελφούς

Οι παρεμβάσεις αυτές σηματοδοτούν τη μετάβαση από τη θεωρητική προσέγγιση της κλιματικής προσαρμογής σε πρακτικές πολιτικές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Περισσότερες ειδήσεις

Ατμοσφαιρική ασφυξία «κλειδώνει» τα παιδιά μέσα στα σχολεία στην καρδιά των Βαλκανίων

Επικίνδυνο όζον «πνίγει» τη Βόρεια Πορτογαλία – Κίνδυνος για παιδιά και ηλικιωμένους

Εισπνέουμε 68.000 μικροπλαστικά σωματίδια κάθε μέρα – Τι κρύβει ο αέρας του σπιτιού μας

Σχετικά Άρθρα