Η έλλειψη ενιαίου σχεδιασμού, η απουσία μακροχρόνιας εθνικής στρατηγικής, ο κατακερματισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ φορέων, αλλά και η υστέρηση των παρόχων ύδατος στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας συνθέτουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο τοπίο για τον τομέα του νερού στην Ελλάδα. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο σε μια περίοδο κατά την οποία οι υδάτινοι πόροι παρουσιάζουν διαρκή μείωση, ενώ οι πιέσεις από την κλιματική κρίση, την τουριστική ανάπτυξη και την άνιση κατανομή ζήτησης εντείνονται σε όλη τη χώρα, αλλά κυρίως στην Αθήνα όπου κατοικεί και περίπου ο μισός πληθυσμός.
Και όλα αυτά τη στιγμή που όπως επεσήμανε ο καθηγητής του ΕΜΠ, Χρήστος Μακρόπουλος από το βήμα του 2ου Greek Water Summit, το οποίο διοργανώθηκε από την ethos events ενόψει του σημερινού (22/3) εορτασμού της Παγκόσμια Ημέρας Νερού, παρατηρείται ανισοκατανομή των υδάτινων πόρων και αυξανόμενη ευαλωτότητα του υδρολογικού συστήματος της χώρας. Όπως τόνισε, η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο, όπου η φαινομενική επάρκεια ορισμένων περιοχών ύστερα και από τις φετινές βροχοπτώσεις δεν πρέπει να οδηγεί σε εφησυχασμό, καθώς οι κλιματικές μεταβολές και η αυξημένη ζήτηση ανατρέπουν σταθερές δεκαετιών.
Ο κ. Μακρόπουλος υπογράμμισε ότι ένα από τα μεγαλύτερα διαρθρωτικά προβλήματα δεν είναι μόνο η ανάπτυξη νέων έργων, αλλά κυρίως η συντήρηση και η αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις παρουσιάζουν σημαντικές απώλειες και λειτουργικές αδυναμίες. Παράλληλα, σημείωσε ότι η ορθολογική διαχείριση του νερού απαιτεί συνεχή επιστημονική παρακολούθηση και αξιοποίηση δεδομένων, προκειμένου να λαμβάνονται τεκμηριωμένες αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, ανέδειξε με έμφαση την απουσία ενός πραγματικά συνεκτικού και λειτουργικού σχεδίου για το νερό. Όπως σημείωσε, παρά το γεγονός ότι ο όρος «σχεδιασμός» χρησιμοποιείται ευρέως, στην πράξη δεν υπάρχει ένα ενιαίο πλαίσιο που να συντονίζει όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και να εξασφαλίζει κοινή στρατηγική κατεύθυνση. Τόνισε ότι το υδατικό ζήτημα αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, με επιμέρους παρεμβάσεις που δεν εντάσσονται σε μια ενιαία εθνική πολιτική, ενώ υπογράμμισε πως απαιτείται μετάβαση από τη λογική της διαχείρισης κρίσεων σε μια μακροπρόθεσμη, προληπτική στρατηγική.
Για τον λόγο αυτό προανήγγειλε την ανάληψη πρωτοβουλιών από το ΤΕΕ το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.
Ο Πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων και Ενέργειας (ΡΑΑΕΥ), Κωνσταντίνος Τσιμάρας τόνισε ότι η μείωση των υδατικών πόρων δεν αποτελεί πλέον ένα μελλοντικό ενδεχόμενο αλλά μια εξελισσόμενη πραγματικότητα, η οποία επηρεάζει ήδη έντονα τη νότια Ευρώπη και τη Μεσόγειο βάσει των διεθνών στατιστικών στοιχείων. Όπως υπογράμμισε, το νερό εξελίσσεται σε ολοένα και πιο σπάνιο και στρατηγικής σημασίας πόρο, γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον επανασχεδιασμό των πολιτικών διαχείρισής του. Παράλληλα, σημείωσε ότι η τιμολόγηση από μόνη της δεν επαρκεί για τη ρύθμιση της ζήτησης, καθώς απαιτείται συνδυασμός εργαλείων πολιτικής, θεσμικών παρεμβάσεων και τεχνολογικών λύσεων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου.
Την ανάγκη ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων και φορέων, ώστε τα έργα να υλοποιούνται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, υπογράμμισε ο Λουκάς Γεωργαλάς, Προϊστάμενος Δ/νσης Σχεδιασμού & Διαχείρισης Υπηρεσιών Ύδατος του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας. Αναφέρθηκε στο εθνικό επιχειρησιακό σχέδιο για το πόσιμο νερό, το οποίο περιλαμβάνει 2.127 έργα συνολικού προϋπολογισμού 5,8 δισ. ευρώ συμπληρώνοντας ότι το σχέδιο βρίσκεται σε φάση αναθεώρησης με ορίζοντα το 2030, με στόχο την καλύτερη ιεράρχηση και επιτάχυνση των παρεμβάσεων βάσει των νέων δεδομένων.
Κρίσιμο στρατηγικό πόρο χαρακτήρισε το νερό στην παρέμβασή του και ο Αντιπροέδρος της ΡΑΑΕΥ, Δημήτρης Ψυχογυιός, αποκαλύπτοντας ότι η Αρχή, η οποία αποτελεί μοναδικό παράδειγμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ρυθμιστή που εποπτεύει συνολικά το σύνολο των χρήσεων νερού ολοκληρώνει αυτήν την περίοδο την πρότασή της για την κοστολόγηση του αγροτικού νερού, την οποία θα παραδώσει στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Ο κ. Ψυχογυιός προσέθεσε ότι προετοιμάζεται και το νέο πλαίσιο τιμολόγησης για άλλες χρήσεις του νερού, όπως η ανακύκλωση και η αφαλάτωση. Επιπλέον, αναφέρθηκε στον διαγωνισμό για την ανάπτυξη ενιαίου πληροφοριακού συστήματος, το οποίο θα ενοποιήσει τα δεδομένα όλων των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), ενώ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ενίσχυσης της έρευνας και της καινοτομίας από την πλευρά των παρόχων, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση της σχετικής ευρωπαϊκής κατάταξης συμπεριλαμβανομένων και των βαλκανικών χωρών με σχεδόν μηδενικές επενδύσεις στον τομέα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα τελευταία δύο χρόνια έχει συντελεστεί σημαντική θεσμική πρόοδος, με τη θέσπιση ενιαίου πλαισίου λειτουργίας των παρόχων, την ολοκλήρωση αξιολόγησης των υπηρεσιών ύδρευσης και την ανάπτυξη νέου συστήματος κοστολόγησης και τιμολόγησης. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Αρχής, με στόχο την ενοποίηση των δεδομένων και την ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότερης εποπτείας.
Από την πλευρά του ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΥΔΑΠ Χάρης Σαχίνης παρουσίασε ένα εκτενές πλέγμα παρεμβάσεων και επενδύσεων που στοχεύουν στη μακροπρόθεσμη διασφάλιση της υδροδοτικής επάρκειας της πρωτεύουσας με αιχμή το στρατηγικό σχέδιο «Εύρυτος», για το οποίο αναμένεται σύντομα να δημοπρατηθούν οι μελέτες ώστε να προχωρήσει το έργο που θα θωρακίσει μακροπρόθεσμα την πρωτεύουσα.
Ο κ. Σαχίνης υπογράμμισε ότι η ΕΥΔΑΠ προχωρά σε επενδύσεις που έχουν ορίζοντα δεκαετιών, με στόχο όχι μόνο την κάλυψη των σημερινών αναγκών, αλλά και την πρόβλεψη μελλοντικών προκλήσεων που συνδέονται με την κλιματική αστάθεια. Παράλληλα, τόνισε τη σημασία της επιχειρησιακής ετοιμότητας και της χρήσης σύγχρονων εργαλείων παρακολούθησης και διαχείρισης δικτύων, τα οποία επιτρέπουν ταχύτερη αντίδραση σε περιπτώσεις κρίσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης στη σημασία της σταθερότητας του κόστους για τον καταναλωτή, επισημαίνοντας ότι η στρατηγική της εταιρείας επιδιώκει να συνδυάσει την επενδυτική ένταση με τη διατήρηση κοινωνικά αποδεκτών τιμολογίων, παρά το αυξημένο κόστος υλοποίησης των έργων.
Την ανάγκη διαμόρφωσης εθνικής στρατηγικής για το νερό υπογράμμισε και ο Α΄ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και δήμαρχος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος σημειώνοντας ότι οι δήμοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της διαχείρισης του προβλήματος, συχνά χωρίς τα απαραίτητα εργαλεία και υποδομές.
Όπως τόνισε, το πρόβλημα της λειψυδρίας δεν είναι θεωρητικό αλλά απολύτως πρακτικό, επηρεάζοντας καθημερινά τη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών και ιδιαίτερα των τουριστικών περιοχών. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται να διαχειριστεί αυξημένες απαιτήσεις με περιορισμένους πόρους, ενώ επισήμανε πως ειδικά σε ό,τι αφορά τον τουρισμό ακόμα και οι διακοπές υδροδότησης που παρατηρούνται έχουν άμεσο αντίκτυπο στην εικόνα και στην ανταγωνιστικότητα των τουριστικών προορισμών. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη καλύτερου συντονισμού με την κεντρική διοίκηση και πιο ευέλικτων μηχανισμών χρηματοδότησης για έργα ύδρευσης.
Μίλησε για την ανάγκη ενίσχυσης των υποδομών σε περιοχές με έντονη εποχική πίεση, υπογραμμίζοντας ότι πολλοί δήμοι βρίσκονται αντιμέτωποι με πολλαπλασιασμό της ζήτησης κατά τους θερινούς μήνες, χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των δικτύων. Όπως σημείωσε, η κατάσταση αυτή δημιουργεί συχνά έκτακτες ανάγκες που αντιμετωπίζονται αποσπασματικά και όχι με μόνιμες λύσεις.
Από την πλευρά του ο Γιώργης Μαρινάκης, δήμαρχος Ρεθύμνης και Πρόεδρος της Ένωσης των ΔΕΥΑ, ανέδειξε με ιδιαίτερη ένταση τις πιεστικές συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης. Όπως τόνισε, το υψηλό ενεργειακό κόστος αποτελεί έναν από τους βασικότερους ανασταλτικούς παράγοντες για τη βιώσιμη λειτουργία των ΔΕΥΑ, καθώς επηρεάζει άμεσα τόσο το λειτουργικό τους μοντέλο όσο και την ικανότητά τους να υλοποιούν επενδύσεις.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι ΔΕΥΑ καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξανόμενες απαιτήσεις με περιορισμένους πόρους, ενώ επεσήμανε την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής τους αυτονομίας και της τεχνοκρατικής τους επάρκειας. Παράλληλα, στάθηκε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών και καλύτερης αξιοποίησης εργαλείων χρηματοδότησης, ώστε να μπορέσουν οι δημοτικές επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης και της αυξανόμενης ζήτησης νερού.
Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της υποστελέχωσης και αναρωτήθηκε «πως είναι δυνατόν να περιμένουμε να έρθουν απόφοιτοι του ΕΜΠ να εργαστούν σε ΔΕΥΑ της περιφέρειας και πολύ περισσότερο σε τουριστικές περιοχές, με αποδοχές της τάξης των 950 ευρώ τον μήνα.
Περισσότερες ειδήσεις
Πρότυπο για την Ανθεκτικότητα των ελληνικών πόλεων το Sewer Mining στο Μαρκόπουλο
