Σημαντικές καθυστερήσεις, θεσμικά κενά και λειτουργικές αδυναμίες στην πορεία ολοκλήρωσης του Εθνικού Κτηματολογίου καταγράφει η Έκθεση Ελέγχου 5/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία δημοσιοποιήθηκε σήμερα (15/4), θέτοντας στο επίκεντρο την αποτελεσματικότητα του έργου αλλά και την ασφάλεια των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.
Σύμφωνα με την έκθεση, μέτρα που υιοθετήθηκαν για την επιτάχυνση της λειτουργίας του Κτηματολογίου συμβάλλουν πράγματι στην πρόοδο του έργου, ωστόσο ενδέχεται να δημιουργούν παρατεταμένη αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων, ιδιαίτερα όπου εκκρεμούν διορθώσεις και ενστάσεις.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι τρεις δεκαετίες μετά τη νομοθετική πρόβλεψη, η κτηματογράφηση της χώρας πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της, με το χρονικό διάστημα υλοποίησης να χαρακτηρίζεται αντικειμενικά υπέρμετρα εκτεταμένο, ακόμη και για ένα τόσο σύνθετο εγχείρημα.
Παράλληλα, καταγράφεται σημαντική πρόοδος την τελευταία δεκαετία, γεγονός που δείχνει επιτάχυνση των διαδικασιών σε σχέση με το παρελθόν.
Ένα από τα βασικά προβλήματα που εντοπίζονται είναι ότι σημαντικός αριθμός ακινήτων έχει καταχωριστεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη, στοιχείο που επηρεάζει άμεσα την αγορά και τις συναλλαγές.
Την ίδια ώρα, σε πολλές περιοχές η κτηματογράφηση περατώθηκε πρόωρα, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η εξέταση αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων από τις αρμόδιες επιτροπές ή τους αναδόχους.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο γεγονός ότι δεν έχει αξιοποιηθεί η δυνατότητα περάτωσης χωρίς προηγούμενη ανάρτηση, έχουν τεθεί αυστηρές διαδικαστικές προϋποθέσεις για διορθώσεις εγγραφών και υπάρχει κίνδυνος επιβάρυνσης του δικαστικού συστήματος αν δεν επιταχυνθούν οι εκκρεμότητες.
Οι λόγοι καθυστέρησης του έργου αποδίδονται σε ένα σύνθετο μείγμα διαχρονικών και λειτουργικών προβλημάτων, που συνοδεύουν το Κτηματολόγιο από την έναρξή του. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ελλιπής καταγραφή της δημόσιας περιουσίας και η καθυστέρηση στη σύνταξη των δασικών χαρτών, που αποτελούν κρίσιμες βάσεις για την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης. Παράλληλα, οι συχνές μεταβολές του νομοθετικού πλαισίου έχουν επιβαρύνει τη διαδικασία, δημιουργώντας αστάθεια και καθυστερήσεις στην εφαρμογή.
Σημαντικά εμπόδια εντοπίζονται επίσης σε πρακτικό επίπεδο, όπως οι δυσχέρειες στη συλλογή δηλώσεων ιδιοκτησίας, οι καθυστερήσεις στη συγκρότηση των επιτροπών ενστάσεων και η υποστελέχωση των υπηρεσιών ποιοτικού ελέγχου, παράγοντες που συνεχίζουν να επιβαρύνουν την πρόοδο του έργου.
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η ψηφιοποίηση των αρχείων των υποθηκοφυλακείων προχωρά με ικανοποιητικό ρυθμό, συμβάλλοντας στον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας του συστήματος. Παράλληλα, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης έχει επιταχύνει σημαντικά τον νομικό έλεγχο των εγγραπτέων πράξεων, βελτιώνοντας την ταχύτητα επεξεργασίας.
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η χρήση αυτών των εργαλείων συνοδεύεται από την ανάγκη θέσπισης κατάλληλων δικλίδων ασφαλείας, ενώ εξακολουθούν να καταγράφονται λειτουργικές δυσλειτουργίες σε επιμέρους στάδια της διαδικασίας. Την ίδια στιγμή, σε ορισμένα κτηματολογικά γραφεία και υποκαταστήματα παρατηρείται μεγάλος όγκος εκκρεμών εγγραπτέων πράξεων και αντιρρήσεων, σε συνδυασμό με υποστελέχωση υπηρεσιών, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τους χρόνους διεκπεραίωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του Κτηματολογίου, το οποίο, αν και χαρακτηρίζεται επεξεργασμένο, εξακολουθεί να παρουσιάζει κρίσιμες νομικές ασάφειες. Ειδικότερα, δεν είναι σαφές εάν η οριστικοποίηση ανακριβών πρώτων εγγραφών μπορεί να οδηγήσει σε πρωτότυπη κτήση κυριότητας από τον ανακριβώς εγγεγραμμένο, δημιουργώντας ενδεχόμενους κινδύνους για τα δικαιώματα ιδιοκτησίας.
Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία η επανεξέταση του πλαισίου που αφορά την αποζημιωτική ευθύνη του Κτηματολογίου για εσφαλμένες εγγραφές, καθώς το υφιστάμενο καθεστώς αφήνει περιθώρια ερμηνειών.
Τα ζητήματα αυτά έχουν άμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια δικαίου και επηρεάζουν καθοριστικά τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων, ενισχύοντας την αβεβαιότητα σε περιπτώσεις ιδιοκτησιακών διαφορών.
Βρείτε την έκθεση παρακάτω:
Περισσότερες ειδήσεις
Ακίνητα: «Νάρκη» στις μεταβιβάσεις βλέπει το ΤΕΕ – Στο στόχαστρο η κατάργηση του τοπογραφικού
ΑΑΔΕ: Περνά από «κόσκινο» τις μεταβιβάσεις ακινήτων – 5.000 υποθέσεις στο μικροσκόπιο
Σε …παράκρουση η αγορά κατοικίας: Η οικοδομή υποχωρεί, αν και η ζήτηση παραμένει ισχυρή
