Με τρεις βασικούς άξονες που εστιάζουν στην επέκταση της δημόσιας στέγασης, τη ρύθμιση της αγοράς και την πράσινη μετάβαση, θα μπορούσε να αμβλυνθεί το μείζον ζήτημα της στεγαστικής κρίσης στην Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα.
Τα στοιχεία προκύπτουν από την έκθεση για την «Αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης στην Ευρώπη», σε μία κοινή πρωτοβουλία του ETERON – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή σε συνεργασία με το Foundation for European Progressive Studies (FEPS), το φινλανδικό ίδρυμα Kalevi Sorsa και το ινστιτούτο Progres από τη Βόρεια Μακεδονία, ευρωπαϊκών προοδευτικών ινστιτούτων για προσιτή και βιώσιμη κατοικία
Η στέγαση στην Ευρώπη εξελίσσεται σε δομική και συστημική κρίση, με το 8,8% των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) να δαπανά πλέον πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση. Η νέα έκθεση αναλύει τις αιτίες του προβλήματος – όπως η χρηματιστικοποίηση της ακίνητης περιουσίας και η τουριστικοποίηση – και προτείνει έναν οδικό χάρτη για τη δημιουργία κοινωνικά δίκαιων στεγαστικών συστημάτων.
Ειδικά σε ότι αφορά στην Ελλάδα, η έκθεση εστιάζει σε τέσσερα βασικά σημεία:
«Η στέγαση πρέπει να αντιμετωπίζεται ως θεμελιώδες δικαίωμα και κοινωνικό αγαθό, όχι ως μέσο κερδοσκοπίας» τονίζουν, μεταξύ άλλων, οι συγγραφείς της μελέτης, Δήμητρα Σιατίτσα, Meriç Özgüneş και Στεφανία Γυφτοπούλου, ενώ συντονιστής της πρωτοβουλίας εκ μέρους του ΕTERON είναι ο κ. Δημήτρης Ραπίδης.
Η συντονισμένη ευρωπαϊκή δράση για τη στέγαση μπορεί να τη μετασχηματίσει από ένα κρίσιμο κοινωνικό πρόβλημα σε ακρογωνιαίο λίθο της δημοκρατίας και της κοινωνικής συνοχής. Οι τοπικές αρχές και οι κοινότητες, σε συνεργασία με δημόσιους, δημοτικούς, συνεταιριστικούς, μη κερδοσκοπικούς και περιορισμένου κέρδους παρόχους στέγασης, θα πρέπει να ηγηθούν της υλοποίησης και της παρακολούθησης μακροπρόθεσμων λύσεων για προσιτή και κοινωνική κατοικία, στο πλαίσιο ολοκληρωμένων τοπικών σχεδίων που αντιμετωπίζουν τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανάγκες με δίκαιο και βιώσιμο τρόπο. Είναι απαραίτητο ένα δεσμευτικό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για τα Στεγαστικά Δικαιώματα εντός μιας ολοκληρωμένης Στρατηγικής της ΕΕ για τη Στέγαση, η οποία θα αναγνωρίζει την κατοικία ως θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, θεσπίζοντας εκτελεστές υποχρεώσεις – και όχι απλώς εθελοντικές συστάσεις – που θα διασφαλίζουν το δημόσιο συμφέρον και το κοινό καλό στο πλαίσιο μιας βιώσιμης πολιτικής για τη στέγαση, με μετρήσιμους στόχους και κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα.
Η έκθεση καλεί την ΕΕ και τις εθνικές κυβερνήσεις να δράσουν σε τρεις κρίσιμους άξονες. Πρώτος άξονας είναι η επέκταση της δημόσιας στέγασης. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται η κοινωνικοποίηση του υπάρχοντος αποθέματος και η δημιουργία νέων δημόσιων και συνεταιριστικών κατοικιών. «Η στεγαστική κρίση απαιτεί την αναγνώριση ότι οι μηχανισμοί που καθοδηγούνται από το κέρδος και η ελλιπής εποπτεία δεν μπορούν να διασφαλίσουν επαρκή και προσιτή κατοικία για όλους. Μια κοινωνικά ενσωματωμένη ευρωπαϊκή απάντηση πρέπει να θέτει ως προτεραιότητα τη στέγαση ως θεμελιώδες δικαίωμα που απαιτεί ουσιαστική δημόσια παρέμβαση, δημοκρατικό έλεγχο και μακροπρόθεσμες στρατηγικές αποεμπορευματοποίησης (decommodification) της κατοικίας».
Σε σχέση με το δεύτερο άξονα, τη ρύθμιση της αγοράς, οι προτάσεις εστιάζουν στην επιβολή ελέγχων στα ενοίκια, περιορισμούς στην εταιρική ιδιοκτησία ακινήτων και αυστηρότερο πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Στο πλαίσιο αυτό, ενδεικτικά προτείνεται η προστασία των μόνιμων κατοίκων και των γειτονιών από την εμπορική χρήση της κατοικίας με παροχή κινήτρων και προστασία των μακροχρόνιων μισθώσεων, ενίσχυση των τοπικών υπηρεσιών και συμμετοχή των κατοίκων σε εναλλακτικές τοπικές λύσεις. Επιπλέον, η δέσμευση μέρους των φορολογικών εσόδων (π.χ. τέλη διαμονής, ΦΠΑ) για τη δημιουργία ταμείων προσιτής κατοικίας, τη βελτίωση των γειτονιών και τις κοινωνικές υπηρεσίες.
Σε σχέση με τον τρίτο άξονα, τη δίκαιη, πράσινη μετάβαση προτείνονται στοχευμένες ανακαινίσεις για ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά με κοινωνικές δικλείδες ασφαλείας κατά των εξώσεων.
Περισσότερες ειδήσεις
