Αντισυνταγματικές κρίθηκαν από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας οι διατάξεις του ν. 4495/2017 που επέτρεπαν την τακτοποίηση αυθαίρετων κτισμάτων, όταν η οικοδομική άδεια είχε ακυρωθεί με δικαστική απόφαση λόγω εφαρμογής ανίσχυρου ή εσφαλμένου πολεοδομικού καθεστώτος.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΣτΕ, οι αποφάσεις 1182 και 1183/2026 αφορούν τις περιπτώσεις α΄ και β΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 110 του νόμου 4495/2017. Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις προέβλεπαν τη δυνατότητα υπαγωγής στις διατάξεις τακτοποίησης, υπό την προϋπόθεση ότι ο διοικούμενος δεν είχε υποβάλει ψευδή ή αναληθή στοιχεία κατά την έκδοση της άδειας.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η αυτόματη υπαγωγή των κτισμάτων αυτών σε ευεργετικές ρυθμίσεις έχει ως συνέπεια την αποδυνάμωση αμετάκλητων δικαστικών αποφάσεων που είχαν ακυρώσει τις οικοδομικές άδειες.
Κατά το ΣτΕ, μια τέτοια ρύθμιση αίρει στην πράξη την υποχρέωση της Διοίκησης να συμμορφώνεται με τις αποφάσεις των δικαστηρίων. Για τον λόγο αυτό, κρίθηκε ότι προσκρούει στις συνταγματικές διατάξεις περί δικαστικής προστασίας, διάκρισης των λειτουργιών και συμμόρφωσης της Διοίκησης προς τις δικαστικές αποφάσεις.
Η Ολομέλεια έκρινε ότι η επίκληση της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης ιδιοκτητών, οι οποίοι ενδεχομένως δεν ευθύνονταν για την ακύρωση των οικοδομικών αδειών τους, δεν αρκεί για να υπερισχύσει της συνταγματικής υποχρέωσης εφαρμογής των δικαστικών αποφάσεων.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η προστασία της καλής πίστης των ιδιοκτητών δεν συνιστά επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος που να μπορεί να καταστήσει ανενεργή μια αμετάκλητη δικαστική κρίση ή να περιορίσει το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των προσώπων που πέτυχαν την ακύρωση της άδειας για ουσιαστικούς πολεοδομικούς λόγους.
Το ΣτΕ παραπέμπει σε προηγούμενη νομολογία του για την αντιμετώπιση αυθαιρέτων κατασκευών και ειδικότερα σε αποφάσεις της Ολομέλειας από το 2009 και μετά.
Η πάγια κατεύθυνση της νομολογίας, όπως αποτυπώνεται στην ανακοίνωση, είναι ότι η εξαίρεση από την κατεδάφιση κτισμάτων που ανεγέρθηκαν βάσει οικοδομικών αδειών οι οποίες ακυρώθηκαν δικαστικά δεν μπορεί να γίνεται με αυτοματοποιημένο τρόπο, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις στον πολεοδομικό σχεδιασμό και το περιβάλλον.
Η απόφαση αφορά ειδικά το νομοθετικό πλαίσιο του άρθρου 110 του ν. 4495/2017 και τις περιπτώσεις ακινήτων των οποίων οι οικοδομικές άδειες ακυρώθηκαν δικαστικά.
Οι πρακτικές συνέπειες για κάθε υπόθεση θα εξαρτηθούν από τα ιδιαίτερα πραγματικά και νομικά δεδομένα της. Για ζητήματα εφαρμογής της απόφασης σε συγκεκριμένο ακίνητο ή διαδικασία, απαιτείται εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση.
Περισσότερες ειδήσεις
Γ. Στασινός (ΤΕΕ): Σε λίγους μήνες τα αυθαίρετα θα εντοπίζονται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο
Αναγκαία, αλλά υπερβολικά δύσκολη η αξιοποίηση των διατηρητέων και παλαιών βιομηχανικών ακινήτων
ΤΕΕ: Πρόταση για την ονομασία του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας σε «Νικόλαος Ταγαράς»
