«Τις πρώτες ευχαριστίες μου τις αποδίδω στα στελέχη, τους μηχανικούς και όλους τους εργαζόμενους που εργάστηκαν στο δρόμο», τόνισε ο πρόεδρος και CEO της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Γιώργος Περιστέρης, κατά τα σημερινά (23/7) εγκαίνια του αυτοκινητοδρόμου Ε65, κάνοντας λόγο για ένα έργο που, όπως είπε, «πέρασε από πολλά κύματα» από την υπογραφή της σύμβασης το 2007 μέχρι την ολοκλήρωσή του.
Ο κ. Περιστέρης αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετώπισε η επένδυση κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, αλλά και στις διαδοχικές ανατροπές που, όπως υποστήριξε, έθεσαν επανειλημμένα υπό αμφισβήτηση την ολοκλήρωση του έργου.
Με την έναρξη λειτουργίας του τελευταίου τμήματος από την Καλαμπάκα έως τον κόμβο της Εγνατίας Οδού, μήκους περίπου 46 χιλιομέτρων, ολοκληρώθηκε ύστερα από πολυετείς περιπέτειες ο αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας (Ε65), ένα από τα μεγαλύτερα και πιο σύνθετα έργα υποδομής που κατασκευάστηκαν στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες. Η παράδοση του βόρειου τμήματος σηματοδοτεί την ολοκλήρωση ενός έργου που ξεκίνησε ως σχεδιασμός πριν από σχεδόν είκοσι χρόνια, πέρασε από περιόδους αβεβαιότητας, οικονομικής ασφυξίας και επανασχεδιασμού, για να καταλήξει σήμερα να αποτελεί έναν νέο κάθετο άξονα που συνδέει τον ΠΑΘΕ με την Εγνατία Οδό.
Κατά την τελετή εγκαινίων, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε την ολοκλήρωση του Ε65 ως μια σημαντική ημέρα για τις ελληνικές υποδομές, σημειώνοντας ότι ο αυτοκινητόδρομος αποτελεί έργο που «σπάει τη γεωγραφική απομόνωση δεκάδων πόλεων και χωριών» και ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως κόμβου μεταφορών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι το έργο ξεκίνησε το 2007, αλλά η οικονομική κρίση ανέκοψε την πρόοδό του, ενώ αναφέρθηκε στις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν για την έγκριση του βόρειου τμήματος και την ένταξή του στο Ταμείο Ανάκαμψης, γεγονός που επέτρεψε την ολοκλήρωση του αυτοκινητοδρόμου.
Παράλληλα, στάθηκε στα πρακτικά οφέλη που θα προκύψουν από τη λειτουργία του Ε65 για πολίτες και επιχειρήσεις, κάνοντας λόγο για ταχύτερες και ασφαλέστερες μετακινήσεις, μείωση του χρόνου μεταφοράς εμπορευμάτων και καλύτερη σύνδεση της Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας με τα μεγάλα οδικά δίκτυα της χώρας. Επιπλέον, αναφέρθηκε στα ειδικά έργα περιβαλλοντικής προστασίας που ενσωματώθηκαν στον αυτοκινητόδρομο, όπως οι γέφυρες διέλευσης άγριας πανίδας.
Η ολοκλήρωση του Ε65 αποτελεί μάλιστα το κλείσιμο ενός κεφαλαίου που αφορούσε το πρώτο μεγάλο πακέτο συμβάσεων παραχώρησης που υπεγράφησαν το 2007 για την αναβάθμιση των ελληνικών αυτοκινητοδρόμων. Σε αντίθεση όμως με άλλα έργα της ίδιας περιόδου, ο Ε65 γνώρισε τα μεγαλύτερα πισωγυρίσματα, καθώς η οικονομική κρίση άλλαξε πλήρως τον αρχικό σχεδιασμό μεταφέροντας την ολοκλήρωσή του περισσότερο από μία δεκαετία αργότερα.
Η αρχική σύμβαση παραχώρησης προέβλεπε την κατασκευή ενός αυτοκινητοδρόμου περίπου 174 χιλιομέτρων, με προϋπολογισμό που προσέγγιζε τα 1,6 δισ. ευρώ. Το έργο θα χρηματοδοτούνταν από συνδυασμό ιδιωτικών κεφαλαίων, κρατικής συμμετοχής και κοινοτικών πόρων, ακολουθώντας το μοντέλο των μεγάλων παραχωρήσεων της εποχής.
Η δημοσιονομική κρίση που ακολούθησε ανέτρεψε, όμως, τον σχεδιασμό. Από το 2010 οι εργασίες επιβραδύνθηκαν σημαντικά και στη συνέχεια ουσιαστικά ανεστάλησαν, καθώς το τραπεζικό σύστημα σταμάτησε τη χρηματοδότηση των έργων παραχώρησης. Ο Ε65 ήταν από τα έργα που επηρεάστηκαν περισσότερο, αφού για μεγάλο χρονικό διάστημα παρέμεινε χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Η επανεκκίνηση ήρθε το 2013, ύστερα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, των τραπεζών, του παραχωρησιούχου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η λύση που επιλέχθηκε προέβλεπε ουσιαστικά τον διαχωρισμό του έργου σε τρία ανεξάρτητα τμήματα, ώστε να καταστεί δυνατή η συνέχιση της κατασκευής.
Στην πρώτη φάση ολοκληρώθηκε αποκλειστικά το τμήμα Ξυνιάδα – Τρίκαλα, μήκους περίπου 79 χιλιομέτρων, το οποίο παραδόθηκε στην κυκλοφορία στα τέλη του 2017. Παρότι επρόκειτο για έναν σύγχρονο αυτοκινητόδρομο, η χρησιμότητά του ήταν περιορισμένη, καθώς ήταν «τυφλός» αφού δεν συνέδεε ακόμη ούτε τον ΠΑΘΕ στα νότια ούτε την Εγνατία Οδό στα βόρεια. Για αρκετά χρόνια λειτούργησε ως ένας ενδιάμεσος άξονας χωρίς πλήρη συνέχεια, μέχρι να εξασφαλιστούν οι απαραίτητες εγκρίσεις και χρηματοδοτήσεις για τα δύο εναπομείναντα τμήματα.
Τα έργα Λαμία – Ξυνιάδα και Τρίκαλα – Εγνατία χαρακτηρίστηκαν τότε ως «αναβαλλόμενα», γεγονός που σήμαινε ότι η υλοποίησή τους θα εξαρτιόταν από νέες αποφάσεις της Πολιτείας και κυρίως από την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ώστε να μην προκύψουν ζητήματα κρατικών ενισχύσεων.
Το νότιο τμήμα Λαμία – Ξυνιάδα, προϋπολογισμού περίπου 332 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτήθηκε κυρίως μέσω του ΕΣΠΑ και οι εργασίες ξεκίνησαν το 2019. Ωστόσο, προέκυψε σοβαρό τεχνικό ζήτημα στη συμβολή του αυτοκινητοδρόμου με τη νέα σιδηροδρομική γραμμή στην περιοχή της σήραγγας Όθρυος, γεγονός που οδήγησε σε αλλαγή της μελέτης ύστερα από διαδικασία διαιτησίας. Την ίδια περίοδο η κακοκαιρία «Ιανός» προκάλεσε νέες επιβαρύνσεις στο χρονοδιάγραμμα, με αποτέλεσμα το έργο να ολοκληρωθεί τελικά τον Απρίλιο του 2024, σχεδόν δύο χρόνια αργότερα από τον αρχικό σχεδιασμό.
Ανάλογες δυσκολίες παρουσιάστηκαν και στο βόρειο τμήμα Τρίκαλα – Εγνατία Οδός, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 442 εκατ. ευρώ, το οποίο εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης. Κατά τον επανασχεδιασμό του επιλέχθηκε νέα χάραξη, η οποία αύξησε το συνολικό μήκος κατά περίπου 17 χιλιόμετρα, ενώ περιορίστηκε ο αριθμός των σηράγγων από έξι σε δύο, ώστε να μειωθεί η τεχνική πολυπλοκότητα και το κόστος κατασκευής.
Οι αλλαγές αυτές, σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις που είχαν προηγηθεί, οδήγησαν και σε σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις στον προϋπολογισμό του έργου. Μολονότι το αρχικό έργο δεν είναι απολύτως συγκρίσιμο με τον σημερινό Ε65 δεδομένου ότι τελικώς απαιτήθηκαν επιπρόσθετα κόστη που αφορούσαν σύμβουλο, απαλλοτριώσεις, αρχαιολογικά, κλπ, όπως εκτιμάται, οι συνεχείς τροποποιήσεις, οι αναθεωρήσεις των συμβάσεων, οι νέες χρηματοδοτήσεις που απαιτήθηκαν μετά την οικονομική κρίση, οι αποζημιώσεις για την πολυετή διακοπή των εργασιών, αλλά και οι συμπληρωματικές παρεμβάσεις είχαν ως αποτέλεσμα ο συνολικός λογαριασμός να αυξηθεί αισθητά σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Έτσι, ενώ η αρχική σύμβαση του 2007 προέβλεπε έργο ύψους περίπου 1,6 δισ. ευρώ, σήμερα εκτιμάται ότι η συνολική επένδυση, στην οποία περιλαμβάνονται η συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου, οι ευρωπαϊκοί πόροι και τα ιδιωτικά κεφάλαια του παραχωρησιούχου, προσεγγίζει τα 2,1 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας το πραγματικό κόστος μιας κατασκευής που ολοκληρώθηκε σχεδόν είκοσι χρόνια μετά τον αρχικό σχεδιασμό της.
Με την ολοκλήρωση του έργου τίθενται πλέον σε κυκλοφορία και τα 182,1 χιλιόμετρα του αυτοκινητοδρόμου, ο οποίος αποτελεί τμήμα του ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών TEN-T και δημιουργεί έναν νέο κάθετο διάδρομο που συνδέει την Ανατολική με τη Δυτική Ελλάδα.
Ο Ε65 ξεκινά από τον ανισόπεδο κόμβο με τον αυτοκινητόδρομο ΑΘΕ στη Φθιώτιδα και καταλήγει στην Εγνατία Οδό, κοντά στα Γρεβενά, βελτιώνοντας σημαντικά την πρόσβαση προς τη Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία.
Η πλήρης λειτουργία του αναμένεται να μειώσει αισθητά τους χρόνους μετακίνησης. Η διαδρομή Λαμία – Εγνατία Οδός περιορίζεται πλέον περίπου στη 1 ώρα και 45 λεπτά, ενώ το ταξίδι Αθήνα – Τρίκαλα ολοκληρώνεται σε λιγότερο από τρεις ώρες. Η Αθήνα απέχει πλέον περίπου τέσσερις ώρες από τα Γρεβενά και το Μέτσοβο, ενώ η πρόσβαση προς Κοζάνη και Καστοριά γίνεται σε περίπου τεσσερισήμισι ώρες. Παράλληλα, μειώνεται έως και κατά δύο ώρες ο χρόνος μεταφοράς εμπορευμάτων από το λιμάνι του Πειραιά προς τα δυτικά Βαλκάνια, ενισχύοντας τον ρόλο των λιμανιών του Βόλου και της Ηγουμενίτσας στις διεθνείς μεταφορές.
Ο αυτοκινητόδρομος περιλαμβάνει 14 ανισόπεδους κόμβους και 4 ημικόμβους, πέντε δίδυμες σήραγγες (με μεγαλύτερη την Τ2 στην Όθρυ μήκους περίπου 3 χιλιομέτρων), 31 γέφυρες εκ των οποίων η μεγαλύτερη είναι εκείνη του Πηνειού μήκους 595 μέτρων, καθώς και 114 άνω και κάτω διαβάσεις. Διαθέτει ακόμη οκτώ αμφίπλευρους χώρους στάθμευσης και ανάπαυσης, τέσσερα Κέντρα Ελέγχου και Συντήρησης, τέσσερα Κέντρα Ελέγχου Σηράγγων, ένα Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας και τέσσερις Σταθμούς Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών, από τους οποίους βρίσκονται ήδη σε λειτουργία εκείνοι στο Λιανοκλάδι και στους Σοφάδες.
Σε ό,τι αφορά τα διόδια, για όσους διανύουν ολόκληρο τον Ε65 με επιβατικό αυτοκίνητο, λειτουργούν τέσσερις μετωπικοί σταθμοί διοδίων: Στο Λιανοκλάδι (2,05 ευρώ), στους Σοφάδες (3,70 ευρώ), στα Τρίκαλα (3,25 ευρώ) και στην Οξύνεια (4,50 ευρώ), με το συνολικό κόστος της διαδρομής να ανέρχεται στα 13,50 ευρώ.
Παράλληλα λειτουργούν πέντε πλευρικοί σταθμοί διοδίων: Ανάβρας (2,15 ευρώ), Προαστίου (1,25 ευρώ), Τρικάλων (0,90 ευρώ), Καλαμπάκας (0,95 ευρώ) και Αγιόφυλλου (1,55 ευρώ).
Η λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου υποστηρίζεται από 24ωρες περιπολίες οδικής ασφάλειας, δωρεάν οδική βοήθεια σε περιπτώσεις ακινητοποίησης, το τηλεφωνικό κέντρο έκτακτης ανάγκης 1075, σύγχρονα κέντρα διαχείρισης κυκλοφορίας και σηράγγων, καθώς και το ηλεκτρονικό σύστημα διοδίων Fast Pass, το οποίο επιτρέπει ταχύτερη διέλευση και παροχή εκπτωτικών προγραμμάτων στους συχνούς χρήστες.
Περισσότερες ειδήσεις
