Η δημόσια περιουσία δεν περιορίζεται μόνο στα ακίνητα των δήμων. Υπάρχει μια ακόμη κατηγορία περιουσίας, εξίσου σημαντική για την κοινωνία, αλλά συχνά λιγότερο γνωστή: τα κληροδοτήματα.

Πρόκειται για περιουσίες που δωρήθηκαν ή καταλείφθηκαν με διαθήκη από ευεργέτες, με αποκλειστικό σκοπό να υπηρετούν το κοινό συμφέρον, σύμφωνα με τη βούληση του διαθέτη. Οι άνθρωποι αυτοί εμπιστεύτηκαν την περιουσία τους στην Πολιτεία και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, προσδοκώντας ότι αυτή θα αξιοποιείται με διαφάνεια, λογοδοσία και απόλυτο σεβασμό στους όρους της διαθήκης τους.

Ωστόσο, ποιος ελέγχει πραγματικά τη διαχείριση των κληροδοτημάτων και της περιουσίας τους;

Στα περισσότερα δημοτικά κληροδοτήματα, πρόεδρος της διοικούσας επιτροπής είναι ο εκάστοτε δήμαρχος. Η ευθύνη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αφορά περιουσίες που δεν ανήκουν ούτε στον δήμο ούτε στη δημοτική αρχή, αλλά αποτελούν αυτοτελείς κοινωφελείς περιουσίες με συγκεκριμένο σκοπό.

Η διοίκηση των κληροδοτημάτων οφείλει να εφαρμόζει πιστά τη βούληση του διαθέτη και να λειτουργεί με πλήρη διαφάνεια. Παράλληλα, η εποπτεία ασκείται από την αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση, ενώ όπου προβλέπεται από τη νομοθεσία μπορούν να υπάρξουν έλεγχοι από το Ελεγκτικό Συνέδριο, τις αρμόδιες οικονομικές αρχές και, όταν συντρέχουν λόγοι, από τις δικαστικές αρχές.

Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν:

• Πόσα ακριβώς κληροδοτήματα διαχειρίζεται κάθε δήμος.
• Ποια είναι η συνολική κινητή και ακίνητη περιουσία τους.
• Ποια είναι η αντικειμενική και η εμπορική αξία της περιουσίας αυτής.
• Ποια είναι τα ετήσια έσοδα και οι δαπάνες.
• Πού κατευθύνεται κάθε ευρώ που εισπράττεται.
• Εάν δημοσιεύονται οικονομικοί απολογισμοί, ισολογισμοί και εκθέσεις διαχείρισης.
• Εάν υλοποιείται ο κοινωφελής σκοπός που όρισε ο διαθέτης ή εάν η περιουσία παραμένει αναξιοποίητη.

Ακίνητα κληροδοτημάτων: Η μεγάλη εικόνα

Το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας πολλών κληροδοτημάτων αποτελείται από ακίνητα.

Διαμερίσματα, κατοικίες, καταστήματα, γραφεία, αποθήκες, οικόπεδα, αγροτεμάχια και άλλες ιδιοκτησίες έχουν παραχωρηθεί από ευεργέτες, ώστε να αποφέρουν εισόδημα υπέρ κοινωνικών, εκπαιδευτικών, πολιτιστικών ή φιλανθρωπικών σκοπών.

Εδώ γεννώνται κρίσιμα ερωτήματα:

• Έχει καταγραφεί πλήρως η ακίνητη περιουσία κάθε κληροδοτήματος;
• Είναι όλα τα ακίνητα δηλωμένα στα αρμόδια μητρώα και στο Κτηματολόγιο;
• Πόσα από αυτά αξιοποιούνται πραγματικά;
• Πόσα παραμένουν κλειστά ή εγκαταλελειμμένα;
• Πόσα αποφέρουν έσοδα;
• Υπάρχουν ακίνητα που χρησιμοποιούνται χωρίς να αποδίδουν το προβλεπόμενο αντάλλαγμα;

Πώς πρέπει να εκμισθώνονται τα ακίνητα

Η εκμίσθωση ακινήτων κοινωφελών κληροδοτημάτων δεν αποτελεί ελεύθερη επιλογή της διοίκησης.

Κατά κανόνα απαιτείται:

• Απόφαση του αρμόδιου διοικητικού οργάνου.
• Τήρηση των όρων της διαθήκης του διαθέτη.
• Δημόσια διαδικασία ή δημοπρασία όπου προβλέπεται από τη νομοθεσία.
• Διαφάνεια στην επιλογή του μισθωτή.
• Έγκριση της εποπτεύουσας αρχής όπου απαιτείται.
• Οι μισθώσεις πρέπει να εξασφαλίζουν το συμφέρον του κληροδοτήματος και όχι οποιουδήποτε τρίτου.

Ποιοι χρησιμοποιούν σήμερα αυτά τα ακίνητα;

Είναι ίσως το σημαντικότερο ερώτημα. Τα παρακάνω δεν αποτελούν κατηγορίες, αλλά ερωτήματα που κάθε διοίκηση οφείλει να μπορεί να απαντήσει με έγγραφα και στοιχεία.

Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν:

• Ποιος κατοικεί ή στεγάζεται σήμερα στα ακίνητα των κληροδοτημάτων.
• Με ποια διαδικασία επελέγη.
• Πότε υπογράφηκε η σύμβαση.
• Ποια είναι η διάρκειά της.
• Ποιο είναι το συμφωνημένο μίσθωμα.
• Καταβάλλεται κανονικά;
• Υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές;
• Έχουν γίνει ανανεώσεις συμβάσεων σύμφωνα με τον νόμο;
• Υπάρχουν ακίνητα που χρησιμοποιούνται χωρίς ενεργή σύμβαση;

Η ανάγκη για πλήρη ψηφιακή καταγραφή

Σε όλα όσα έχουν αναφερθεί στο παρόν άρθρο, επιβεβαιώνεται η πάγια προσέγγιση της της BluPeak Estate Analytics, βάσει της οποίας είναι απαραίτητη η δημιουργία ψηφιακού μητρώου δημοτικής ακίνητης περιουσίας. Δεν μπορεί να υπάρξει διαφάνεια χωρίς ενιαία δεδομένα, ούτε ολοκληρωμένη στεγαστική ή αναπτυξιακή πολιτική χωρίς πλήρη εικόνα των διαθέσιμων ακινήτων.

Οι Δήμοι καλούνται πλέον να περάσουν από την παθητική κατοχή ακινήτων στην ενεργή διαχείριση της περιουσίας τους. Αυτό σημαίνει ταυτοποίηση, ψηφιοποίηση, διασταύρωση, αποτίμηση και σχέδιο αξιοποίησης.

Κάθε ακίνητο πρέπει να διαθέτει πλήρη ψηφιακό φάκελο με:

• Τίτλους ιδιοκτησίας,
• Στοιχεία Κτηματολογίου,
• Αντικειμενική και εμπορική αξία,
• Χρήση,
• Κατάσταση συντήρησης,
• Φωτογραφική τεκμηρίωση,
• Στοιχεία μίσθωσης,
• Διάρκεια σύμβασης,
• Καταβαλλόμενα μισθώματα,
• Οφειλές,
• Αποδόσεις και οικονομικά αποτελέσματα.

Μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει πραγματική λογοδοσία και αποτελεσματική αξιοποίηση της δημόσιας και κοινωφελούς περιουσίας.

Περισσότερες ειδήσεις

Eurostat: Εκτοξεύονται τα ενοίκια στην Ελλάδα – Στη δεύτερη θέση της ΕΕ το κόστος στέγασης

Πλήρη χαρτογράφηση της δημοτικής περιουσίας δρομολογεί η Σητεία με τη «σφραγίδα» της BluPeak Estate Analytics

Σπίτια υπάρχουν, αλλά είναι… αόρατα — Πώς ο δείκτης FREI «ξεγυμνώνει» τη στεγαστική αγορά