Με το κόστος του άνθρακα να βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής, η Κομισιόν ανοίγει στις 17 Ιουλίου τον φάκελο της αναθεώρησης του ETS, δηλαδή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας ρύπων. Οι αλλαγές που προωθούνται αναμένεται να επηρεάσουν τόσο την πορεία της αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών όσο και την ανταγωνιστικότητα των ενεργοβόρων επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τις προτάσεις της θα επιχειρήσει να απαντήσει στις αυξανόμενες πιέσεις που ασκούν κράτη-μέλη και παραγωγικοί φορείς για περιορισμό του κόστους που συνεπάγεται η τιμή του διοξειδίου του άνθρακα, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η επίτευξη των ευρωπαϊκών κλιματικών στόχων.
Η αναθεώρηση του ETS πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης, του αυξημένου κόστους παραγωγής και των γεωπολιτικών αναταράξεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσανατολίζεται στην επιβράδυνση του ρυθμού μείωσης των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών. Η επιλογή αυτή εκτιμάται ότι θα συγκρατήσει το κόστος συμμόρφωσης για τις βιομηχανίες που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας και έχουν επηρεαστεί περισσότερο από την άνοδο των τιμών του άνθρακα τα τελευταία χρόνια.
Παράλληλα, εξετάζεται η παράταση του καθεστώτος δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων εκπομπών για τη βιομηχανία, καθυστερώντας τη σταδιακή κατάργησή του. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αφορά κυρίως κλάδους όπως η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με έντονο διεθνή ανταγωνισμό και αυξημένο κίνδυνο μεταφοράς της παραγωγής τους εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η αναμόρφωση του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve – MSR), του μηχανισμού που ρυθμίζει την προσφορά δικαιωμάτων εκπομπών και λειτουργεί ως εργαλείο εξισορρόπησης των διακυμάνσεων στην αγορά άνθρακα. Οι αλλαγές αναμένεται να αποτελέσουν συνέχεια των παρεμβάσεων που έχουν ήδη δρομολογηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος.
Παράλληλα, η Επιτροπή σχεδιάζει να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του ETS, εντάσσοντας στον μηχανισμό τον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων, καθώς και τις αεροπορικές πτήσεις προς και από τρίτες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί και στη διαφάνεια της αξιοποίησης των εσόδων από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών. Η πρόθεση της Επιτροπής είναι τα σχετικά κονδύλια να κατευθύνονται με μεγαλύτερη σαφήνεια σε επενδύσεις που θα επιταχύνουν την απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και θα στηρίξουν την πράσινη μετάβαση.
Επίσης εξετάζεται η υιοθέτηση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 30 δισ. ευρώ, το οποίο θα απευθύνεται κυρίως στα κράτη-μέλη με χαμηλότερες δημοσιονομικές δυνατότητες, καθώς και η δημιουργία μιας νέας Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης, με διαθέσιμους πόρους που ενδέχεται να φθάσουν τα 100 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση επενδύσεων και λειτουργικών δαπανών ενεργοβόρων βιομηχανιών.
Πρέπει να σημειωθεί ότι το 2026 αποτελεί έτος σημαντικών αλλαγών για το ETS, καθώς το σύστημα επεκτείνεται και στη ναυτιλία, καλύπτοντας πλέον μεγάλα πλοία που προσεγγίζουν ευρωπαϊκά λιμάνια.
Η αβεβαιότητα γύρω από το περιεχόμενο της μεταρρύθμισης έχει ήδη επηρεάσει την αγορά δικαιωμάτων εκπομπών, με πολλούς συμμετέχοντες να περιορίζουν τις συναλλαγές τους έως ότου αποσαφηνιστούν οι τελικές αποφάσεις της Επιτροπής. Μετά την παρουσίαση της πρότασης στις 17 Ιουλίου θα ξεκινήσει ο κύκλος διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κρατών-μελών, με στόχο την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας έως το πρώτο τρίμηνο του 2027 και την εφαρμογή του αναθεωρημένου πλαισίου από το 2028.
Περισσότερες ειδήσεις
Ελ. Χαρπαντίδου: Οι ΑΠΕ χρειάζονται ορατότητα και ετοιμότητα υποδομών
«Πόρτα» Παπασταύρου για φωτοβολταϊκά σε δάση και περιοχές Natura
