Η ενεργειακή επάρκεια της Κύπρου μετά το 2030, η ολοκλήρωση του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό, η πορεία του Great Sea Interconnector (GSI) και η ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας, με τον Υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Μιχάλη Δαμιανό, να προειδοποιεί ότι χωρίς την έλευση φυσικού αερίου η χώρα ενδέχεται να αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα επάρκειας ηλεκτρισμού το 2030.
Ο Κύπριος υπουργός υπογράμμισε παράλληλα ότι το έργο του GSI ενδέχεται να χρειαστεί επιπλέον ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ενώ ξεκαθάρισε ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει πρόθεση το κυπριακό κράτος να συμμετάσχει ως μέτοχος στο έργο.
Ο Μιχάλης Δαμιανός χαρακτήρισε μονόδρομο την ολοκλήρωση του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό, τονίζοντας ότι πρέπει να τεθεί σε λειτουργία πριν από το 2030, καθώς αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας της Κύπρου. Όπως ανέφερε, το συγκεκριμένο έργο παραμένει η μοναδική ρεαλιστική λύση, καθώς οποιαδήποτε εναλλακτική θα απαιτούσε αντίστοιχο ή και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να υλοποιηθεί λόγω των χρονοβόρων διαδικασιών δημοσίων συμβάσεων.
Παράλληλα, σημείωσε ότι σύμφωνα με τη μελέτη της Technip, η οποία παραδόθηκε στα τέλη του 2025, το έργο εξακολουθεί να είναι ημιτελές. Οι όροι του νέου διαγωνισμού αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός Ιουλίου, ενώ στόχος της κυπριακής κυβέρνησης είναι να έχει ολοκληρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία και να έχει αναδειχθεί ανάδοχος έως το τέλος του 2026 ή, το αργότερο, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027.
Ο υπουργός υπενθύμισε ότι, βάσει των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων, οι υφιστάμενες μονάδες της ΑΗΚ στη Δεκέλεια θα πρέπει να αποσυρθούν έως το τέλος του 2029.
Παρότι η ΑΗΚ προχωρά στην αντικατάστασή τους με νέες μονάδες, αυτές διαθέτουν μικρότερη ισχύ και δεν επαρκούν από μόνες τους για να καλύψουν τις ανάγκες του συστήματος.
Όπως σημείωσε, η πλήρης αντικατάσταση της παραγωγικής ισχύος μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την έλευση φυσικού αερίου μέσω του έργου στο Βασιλικό, συνδέοντας άμεσα την ολοκλήρωση του τερματικού με την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Σημαντικό μέρος της στρατηγικής αφορά και την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τον υπουργό:
Συνολικά, η Κύπρος εκτιμά ότι θα διαθέτει περίπου 450 MW αποθηκευτικής ισχύος έως το 2027, γεγονός που θα επιτρέψει μεγαλύτερη αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, λιγότερες περικοπές στην παραγωγή φωτοβολταϊκών και σταδιακή αποκλιμάκωση του κόστους ηλεκτρισμού. Ωστόσο, ο υπουργός επανέλαβε ότι η αποθήκευση δεν μπορεί να υποκαταστήσει το φυσικό αέριο, ιδιαίτερα σε περιόδους μειωμένης παραγωγής από ΑΠΕ.
Αναφερόμενος στον Great Sea Interconnector (GSI), ο Μιχάλης Δαμιανός υπενθύμισε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία αξιολόγησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), μέσω due diligence που θα αποτυπώσει το πραγματικό κόστος του έργου.
Σήμερα, ο σχεδιασμός βασίζεται σε προϋπολογισμό 1,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 658 εκατ. ευρώ προέρχονται από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ενώ το υπόλοιπο ποσό προβλέπεται να ανακτηθεί μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος σε Ελλάδα και Κύπρο.
Ο υπουργός σημείωσε ότι, εφόσον το τελικό κόστος αποδειχθεί υψηλότερο, θα εξεταστεί η αναζήτηση πρόσθετων ευρωπαϊκών πόρων, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση των καταναλωτών.
«Το σημαντικό για μας είναι το κόστος του έργου, όχι γιατί θα το πληρώσει το κράτος, αλλά γιατί θα το πληρώσουν οι καταναλωτές στους λογαριασμούς του ρεύματος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Δαμιανός ξεκαθάρισε επίσης ότι, στην παρούσα φάση, δεν υπάρχει πρόθεση η Κυπριακή Δημοκρατία να συμμετάσχει μετοχικά στον GSI, παρά τα σχετικά σενάρια που είχαν δει το φως της δημοσιότητας.
Παράλληλα επισήμανε ότι η σύνδεση Κύπρου–Ισραήλ δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί από τα ευρωπαϊκά κονδύλια που έχουν εγκριθεί για το σκέλος Κύπρου–Κρήτης, καθώς κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς.
Η συζήτηση στην Επιτροπή συνοδεύτηκε από έντονη πολιτική κριτική. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενέργειας, Νίκος Γεωργίου, εξέφρασε ανησυχία για έλλειψη σαφούς ενεργειακού σχεδιασμού και ζήτησε ξεκάθαρες κυβερνητικές αποφάσεις για το Βασιλικό, την αποθήκευση ενέργειας και τον GSI.
Αντίστοιχα, εκπρόσωποι του ΑΚΕΛ υποστήριξαν ότι παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ζητήματα σχετικά με την ενεργειακή επάρκεια και το κόστος ηλεκτρισμού, ενώ από πλευράς ΕΛΑΜ ζητήθηκαν συγκεκριμένες λύσεις για τη μείωση των τιμών ρεύματος. Το ΔΗΚΟ επανέλαβε τη στήριξή του στις πρωτοβουλίες του Υπουργείου, επισημαίνοντας την ανάγκη στενής συνεργασίας για την προώθηση του ενεργειακού σχεδιασμού.
Περισσότερες ειδήσεις
Ελ. Χαρπαντίδου: Οι ΑΠΕ χρειάζονται ορατότητα και ετοιμότητα υποδομών
«Πόρτα» Παπασταύρου για φωτοβολταϊκά σε δάση και περιοχές Natura
