Μια επίσκεψη στο κουρείο μπορεί να αποτελέσει κάτι πολύ πιο σημαντικό από μια απλή υπόθεση περιποίησης. Για αρκετούς άνδρες, η καρέκλα του κουρέα είναι ένα από τα λίγα μέρη όπου αισθάνονται άνετα να μιλήσουν ανοιχτά, ακόμη και για ζητήματα που δυσκολεύονται να συζητήσουν με φίλους ή συντρόφους. Αυτή την ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης αξιοποιούν πρωτοβουλίες στην Ευρώπη, εντάσσοντας τα κουρεία στην προσπάθεια στήριξης της ψυχικής υγείας των ανδρών, σε μια περίοδο που η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας εξακολουθεί να συνοδεύεται από κοινωνικά στερεότυπα και μεγάλες λίστες αναμονής.
Σε ένα μικρό κουρείο στο Brixton, στο νότιο Λονδίνο, οι άνδρες δεν πηγαίνουν μόνο για κούρεμα ή περιποίηση γενειάδας, αλλά έχουν και την ευκαιρία να μιλήσουν για όσα τους απασχολούν.
«Οι άνθρωποι εμπιστεύονται τους κουρείς τους και συχνά μοιράζονται πράγματα που ενδεχομένως δεν θα έλεγαν στους συντρόφους ή στους φίλους τους», εξηγεί στο Euronews Health ο Ben Theophanous, ιδιοκτήτης και συνιδρυτής του Curfew Grooming.
Όπως σημειώνει, η σχέση αυτή χαρακτηρίζεται από οικειότητα, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί μια σχετική απόσταση, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο περιβάλλον για την έκφραση συναισθημάτων.
Το Curfew Grooming είναι ένα από τα περισσότερα από 100 κουρεία στο Ηνωμένο Βασίλειο που έχουν λάβει εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες ψυχικής υγείας (Mental Health First Aid), στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας 12th Man Campaign.
Η εκστρατεία ιδρύθηκε το 2013 από τον νοσηλευτή ψυχικής υγείας Nick Little και τον εκλιπόντα φίλο του, Oz Osborne, και πήρε το όνομά της από τον ποδοσφαιρικό όρο «12ος παίκτης», που αναφέρεται στους φιλάθλους μιας ομάδας.
Στόχος της είναι να καταστήσει τη συζήτηση για την ψυχική υγεία μέρος της καθημερινότητας των ανδρών, αξιοποιώντας χώρους όπως κουρεία και στούντιο τατουάζ, όπου υπάρχει ήδη προσωπική επαφή με τους πελάτες.
Οι εργαζόμενοι που συμμετέχουν εθελοντικά παρακολουθούν διαδικτυακή εκπαίδευση, ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν ενδείξεις ψυχολογικής δυσκολίας, να θέτουν ουσιαστικές ερωτήσεις και να παραπέμπουν τους ενδιαφερόμενους στις κατάλληλες υπηρεσίες υποστήριξης.
«Δίνουμε στους άνδρες την ευθύνη να φροντίζουν τους φίλους και τις οικογένειές τους, να αναγνωρίζουν περισσότερο τα ζητήματα ψυχικής υγείας στη ζωή τους και να μιλούν γι’ αυτά», αναφέρει ο Nick Little.
Σχεδόν ένας στους επτά ανθρώπους παγκοσμίως ζει με κάποια διαταραχή ψυχικής υγείας. Ωστόσο, οι άνδρες είναι λιγότερο πιθανό να ζητήσουν βοήθεια σε σύγκριση με τις γυναίκες, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφονται περίπου τριπλάσιοι θάνατοι από αυτοκτονία στους άνδρες, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα.
Παράλληλα, η πρόσβαση στην επαγγελματική φροντίδα παραμένει δύσκολη. Σύμφωνα με ανάλυση της οργάνωσης Rethink το 2025, οι ασθενείς στο βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) είχαν οκταπλάσια πιθανότητα να περιμένουν περισσότερους από 18 μήνες για θεραπεία ψυχικής υγείας σε σύγκριση με όσους ανέμεναν θεραπεία για προβλήματα σωματικής υγείας.
Οι κοινοτικές πρωτοβουλίες επιχειρούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς τις επαγγελματικές υπηρεσίες, ενισχύοντας την πρόληψη πριν από την εκδήλωση σοβαρών κρίσεων.
Αντίστοιχες δράσεις αναπτύσσονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στη Δανία, χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόγραμμα Vildmandsprojektet (Wild Man), που περιλαμβάνει 9 έως 12 εβδομάδες δραστηριοτήτων στη φύση για άνδρες που αντιμετωπίζουν ψυχολογικές κρίσεις.
Το πρόγραμμα συνιδρύθηκε το 2014 από τον ψυχολόγο με ειδίκευση στη σχέση ανθρώπου και φύσης Simon Høegmark, ο οποίος εμπνεύστηκε εν μέρει από τις προσωπικές του εμπειρίες.
Πριν από περισσότερο από μία δεκαετία, ταξίδεψε στη Νορβηγία για πεζοπορία, αναζητώντας ψυχική ισορροπία. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής του στο Lysefjord, βίωσε μια ιδιαίτερα δύσκολη ψυχολογική στιγμή, αλλά και μια εμπειρία που άλλαξε την οπτική του.
«Ο ήλιος βγήκε μέσα από τα σύννεφα και φώτισε ολόκληρο το τοπίο. Ένιωσα για μια στιγμή να ξεχνώ τον εαυτό μου, να συνδέομαι με όσα με περιβάλλουν και να αισθάνομαι αγάπη για τη ζωή», περιγράφει.
Η εμπειρία δεν έλυσε αμέσως την προσωπική του κρίση, αλλά τον οδήγησε να ερευνήσει πώς η επαφή με τη φύση μπορεί να αξιοποιηθεί στην αποκατάσταση και την ψυχολογική υποστήριξη.
Μετά την έναρξη του Vildmandsprojektet, ο Høegmark και ομάδα ερευνητών μελέτησαν τα αποτελέσματά του. Σε μία από τις μελέτες, στην οποία συμμετείχαν 114 άνδρες, καταγράφηκαν σημαντικές βελτιώσεις στη σωματική και ψυχική ποιότητα ζωής, καθώς και μείωση των αυτοαναφερόμενων συμπτωμάτων στρες.
Οι βελτιώσεις ήταν εμφανείς αμέσως μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος και, σε αρκετούς δείκτες, διατηρήθηκαν έξι μήνες αργότερα.
Σύμφωνα με τον Høegmark, ιδιαίτερη σημασία είχε και η διατήρηση των κοινωνικών δεσμών μεταξύ των συμμετεχόντων μετά την ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων.
Το Vildmandsprojektet λειτούργησε για περισσότερα από οκτώ χρόνια από το 2014, με τη συμμετοχή περίπου 700 ανδρών. Έκτοτε, η μέθοδος Nature, Body, Mind and Community (NBMC) έχει υιοθετηθεί από περισσότερους από 50 δήμους της Δανίας και έχει προσαρμοστεί για άνδρες και γυναίκες.
Ο Høegmark διευκρινίζει ότι η μέθοδος δεν προορίζεται να αντικαταστήσει την ψυχιατρική θεραπεία, αλλά να χρησιμοποιείται συμπληρωματικά, με σαφείς διαδικασίες παραπομπής σε εξειδικευμένες υπηρεσίες όταν χρειάζεται.
Η αυξανόμενη σημασία της κοινοτικής υποστήριξης έχει αρχίσει να επηρεάζει και τα δημόσια συστήματα υγείας.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το NHS εφαρμόζει την πρακτική της κοινωνικής συνταγογράφησης (social prescribing), μέσω της οποίας οι ασθενείς συνδέονται με ομάδες και δραστηριότητες εκτός του παραδοσιακού περιβάλλοντος περίθαλψης.
Σε αυτές περιλαμβάνονται η κηπουρική, οι περίπατοι, οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες και η χειροτεχνία, με στόχο την ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής.
Η Stella Chan, καθηγήτρια ψυχολογικών θεραπειών βασισμένων σε επιστημονικά δεδομένα στο Πανεπιστήμιο του Reading, εξηγεί ότι αυτού του είδους η υποστήριξη συνδέεται περισσότερο με την καθημερινότητα και τα ενδιαφέροντα των ανθρώπων.
Όπως σημειώνει, οι δραστηριότητες αυτές συνοδεύονται από μικρότερο κοινωνικό στίγμα και είναι πιο εύκολα προσβάσιμες, γεγονός που μπορεί να περιορίσει την απροθυμία αναζήτησης βοήθειας.
Παρότι έχουν διατυπωθεί επιφυλάξεις ότι η κοινωνική συνταγογράφηση δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση βαθύτερων κοινωνικών προβλημάτων, όπως η οικονομική ανισότητα, ερευνητικά δεδομένα αναδεικνύουν τον ρόλο της στη σύνδεση της ιατρικής με τη μη ιατρική υποστήριξη.
«Η κακή ψυχική υγεία και οι ψυχικές διαταραχές συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες παγκόσμιες προκλήσεις για την υγεία. Χρειαζόμαστε τόσο αποτελεσματική θεραπεία όσο και πολύ περισσότερη πρόληψη», καταλήγει ο Simon Høegmark.
Περισσότερες ειδήσεις
Γιατί οι άνδρες που βλέπουν τη δίαιτα ως… «γυναικεία υπόθεση» δυσκολεύονται να χάσουν βάρος
Κι όμως, παθαίνουν και οι άνδρες διατροφικές διαταραχές — Η μάχη του D. Chawner με την ανορεξία
«Τι θα γίνει αν…»: Οι 2 ερωτήσεις που βάζουν φρένο στην καταστροφολογία και το άγχος
