Σε μια εποχή όπου η άνοια, το αλτσχάιμερ και η γνωστική έκπτωση που έρχεται με το γήρας απασχολούν ολοένα και περισσότερες οικογένειες, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι κάτι τόσο απλό όσο το παιχνίδι, το διάβασμα ή μια βόλτα στο πάρκο με τα εγγόνια μπορεί να λειτουργεί σαν φυσική «ασπίδα» για το μυαλό.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε από την American Psychological Association, οι παππούδες και – κυρίως – οι γιαγιάδες που συμμετέχουν ενεργά στη φροντίδα των εγγονιών εμφανίζουν καλύτερη μνήμη, μεγαλύτερη λεκτική ευχέρεια και πιο αργή γνωστική φθορά όσο μεγαλώνουν.

Κοινώς: λίγες ώρες babysitting ίσως αξίζουν όσο ένα… σταυρόλεξο την ημέρα.

Τι έδειξε η έρευνα

Οι επιστήμονες παρακολούθησαν 2.887 παππούδες και γιαγιάδες άνω των 50 ετών, με μέση ηλικία τα 67 χρόνια. Όλοι ήταν γνωστικά υγιείς και ζούσαν αυτόνομα.

Οι συμμετέχοντες:

• απάντησαν σε ερωτηματολόγια,
• έκαναν τεστ μνήμης και σκέψης,
• και επανεξετάστηκαν τρεις φορές μεταξύ 2016 και 2022.

Περίπου 56% δήλωσε ότι φροντίζει τα εγγόνια του σε σταθερή βάση μέσα στη χρονιά, χωρίς την παρουσία των γονιών.

Το ενδιαφέρον εύρημα δεν ήταν μόνο η συχνότητα.

Όπως εξηγεί η επικεφαλής ερευνήτρια Flavia Chereches (Tilburg University):
«Αυτό που μετρά περισσότερο είναι το ότι κάποιος είναι ενεργός φροντιστής, όχι απαραίτητα πόσες ώρες περνά με τα παιδιά ή τι ακριβώς κάνει».

Ποιες δραστηριότητες “γυμνάζουν” το μυαλό

Οι δραστηριότητες που συνδέθηκαν με καλύτερες επιδόσεις ήταν οι πιο απλές:

• παιχνίδι με τα παιδιά
• βοήθεια στα μαθήματα
• συζήτηση και αφήγηση ιστοριών
• παραλαβή από το σχολείο
• καθημερινές βόλτες και δουλειές μαζί

Αυτές οι αλληλεπιδράσεις ενισχύουν:

• τη λεκτική ευχέρεια (ταχύτερη σκέψη και έκφραση)
• την επεισοδική μνήμη (ανάκληση προσωπικών γεγονότων)

Με άλλα λόγια, το μυαλό μένει σε εγρήγορση επειδή «ακονίζει» ταυτόχρονα κοινωνικές, συναισθηματικές και πρακτικές λειτουργίες και συμπεριφορές.

Γιατί οι γιαγιάδες φαίνεται να ωφελούνται περισσότερο

Η μελέτη κατέγραψε σαφή διαφορά ανάμεσα στα φύλα.

Οι γιαγιάδες, που συνήθως εμπλέκονται περισσότερο στη σωματική και συναισθηματική φροντίδα, εμφάνισαν:

• πιο οξεία μνήμη
• καλύτερες γλωσσικές δεξιότητες
• πιο αργή γνωστική φθορά με τα χρόνια

Οι παππούδες που βοηθούσαν είχαν επίσης καλύτερη αρχική εικόνα, αλλά η μείωση των επιδόσεών τους εξελισσόταν με παρόμοιο ρυθμό με όσους δεν συμμετείχαν στη φροντίδα.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η πιο «ολιστική» εμπλοκή των γιαγιάδων – φροντίδα, κουβέντα, συναισθηματική σύνδεση – ενεργοποιεί περισσότερες περιοχές του εγκεφάλου.

Δεν είναι όλα ίδια: Παίζει ρόλο η συνθήκη

Οι επιστήμονες βάζουν έναν σημαντικό αστερίσκο. Η φροντίδα έχει θετικά αποτελέσματα όταν είναι:

• εθελοντική
• υποστηρικτική
• χωρίς στρες ή εξαναγκασμό

Αν μετατρέπεται σε βάρος ή υποχρέωση, τα οφέλη μπορεί να μειώνονται. Η ποιότητα της εμπειρίας μετρά περισσότερο από την ποσότητα.

Περισσότερες ειδήσεις

Ηλικία και μνήμη: Τι αποκαλύπτει η επιστήμη για τη φθορά του εγκεφάλου στα δύο φύλα

Από την κουζίνα… στο εργαστήριο — Ποια βότανα πρωτοπορούν στη μάχη κατά του Αλτσχάιμερ;

Οι «μπλε ζώνες» τελικά δεν είναι μύθος – Γιατί σε ορισμένα μέρη οι άνθρωποι ζουν περισσότερο