Κοντά στην οριστικοποίηση συμφωνίας με το Ομάν για τη διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ δηλώνει ότι βρίσκεται το Ιράν, βάζοντας όμως εξαρχής έναν μεγάλο αστερίσκο: η συμφωνία δεν συνεπάγεται αυτόματο άνοιγμα της στρατηγικής θαλάσσιας οδού ούτε σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί συνολική συνεννόηση με τις ΗΠΑ.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι οι συνομιλίες διεξάγονται με το Μουσκάτ και όχι απευθείας με την Ουάσιγκτον, συνδέοντας την επαναλειτουργία των Στενών με την τήρηση αμερικανικών δεσμεύσεων. Η κυβέρνηση του Donald Trump, από την πλευρά της, εμφανίζει τις διαπραγματεύσεις ως «προχωρημένες», χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει οριστική συμφωνία που να γεφυρώνει τις βασικές διαφορές.
Το χάσμα ανάμεσα στη διπλωματική κινητικότητα και την πραγματική εικόνα στη θάλασσα παραμένει τεράστιο. Την Τετάρτη, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, μόλις δύο πλοία διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ, από οκτώ μία ημέρα νωρίτερα και περίπου 130–140 πλοία ημερησίως πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
Το Ιράν και το Ομάν έχουν καταλήξει σε αμοιβαία κατανόηση ως προς τις γεωγραφικές συντεταγμένες μιας ναυτιλιακής διαδρομής μέσω του Ορμούζ και εργάζονται πάνω σε κοινή ανακοίνωση, όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Esmaeil Baghaei. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι ακόμη και μια τέτοια συμφωνία δεν εγγυάται από μόνη της την ασφάλεια της διέλευσης.
Σύμφωνα με το CNN, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν ανέφερε ότι το πλαίσιο με το Ομάν βρίσκεται κοντά στην οριστικοποίηση, υπογραμμίζοντας όμως ότι δεν συνεπάγεται αυτόματη επαναλειτουργία των Στενών. Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει προηγουμένως να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους.
Η εικόνα αυτή απέχει από την αισιοδοξία που έχει εκφράσει ο Trump για επικείμενη συμφωνία. Πηγές που μίλησαν στο Reuters εκτιμούν ότι σημαντικές λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές, ενώ η Τεχεράνη εξακολουθεί να αρνείται ότι βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε απευθείας διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Το δυσκολότερο κομμάτι δεν είναι μόνο η χάραξη της νέας διαδρομής, αλλά το ποιος θα ελέγχει τη διέλευση και με ποιους όρους.
Σύμφωνα με ανώτερη ιρανική πηγή που επικαλείται το Reuters, το τελευταίο υπό συζήτηση σχήμα θα επέτρεπε στην Τεχεράνη να παρεμβαίνει, εφόσον το θεωρεί αναγκαίο, στην εισερχόμενη κίνηση προς τον Κόλπο. Η εξερχόμενη κίνηση θα ακολουθούσε διαδρομή μεταξύ Ιράν και Ομάν, με την άδεια εξόδου να δίνεται μέσω του Ομάν αφού προηγουμένως ενημερωθεί το Ιράν.
Πρόκειται, πάντως, για υπό διαπραγμάτευση πρόταση και όχι για οριστικοποιημένο επίσημο καθεστώς.
Στο ίδιο ρεπορτάζ, η ιρανική πηγή αναφέρει ότι η Τεχεράνη επιδιώκει τέλη που θα μπορούσαν να φτάνουν το 5%–7% της αξίας των φορτίων, ενώ για το Ομάν γίνεται λόγος για περίπου 3%. Η Ουάσιγκτον, αντίθετα, ζητεί να μην επιβάλλεται κανένα τέλος. Τα ποσοστά αυτά δεν έχουν ανακοινωθεί ως συμφωνημένοι όροι.
Για τη διεθνή ναυτιλία, το πρόβλημα είναι άμεσο. Πηγές του κλάδου επισημαίνουν ότι οι αμερικανικές κυρώσεις σε βάρος της ιρανικής αρχής που έχει συσταθεί για τη διαχείριση των Στενών, σε συνδυασμό με νέους ασφαλιστικούς περιορισμούς για πλοία που καταβάλλουν τέλη διέλευσης, μπορούν να καταστήσουν το προτεινόμενο μοντέλο εξαιρετικά δύσκολο στην εφαρμογή.
Η πραγματική κίνηση αποτυπώνει πόσο μακριά βρίσκεται ακόμη η επιστροφή στην κανονικότητα. Την Τετάρτη πέρασαν από το Ορμούζ δύο πλοία, έναντι οκτώ την Τρίτη και περίπου 130–140 την ημέρα πριν από τον πόλεμο.
Στο Bab el-Mandeb καταγράφηκε μόλις μία διέλευση εμπορικού πλοίου, από 20 την προηγούμενη ημέρα. Παράλληλα, οι Houthis της Υεμένης υποστήριξαν ότι εξαπέλυσαν πυραυλικές επιθέσεις εναντίον δύο σαουδαραβικών πετρελαιοφόρων. Η Σαουδική Αραβία δεν έχει επιβεβαιώσει τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς.
Η αβεβαιότητα αντανακλάται και στις αγορές ενέργειας. Το Brent ενισχυόταν κατά 1,04% στα 80,28 δολάρια το βαρέλι την Πέμπτη στις 11:58 GMT, ενώ το WTI σημείωνε άνοδο 0,81% στα 75,83 δολάρια. Οι εξαγωγές αργού και condensate από τις χώρες του Κόλπου παρέμειναν τον Ιούλιο περίπου 40% χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα.
Στην εξίσωση προστίθεται και η συζήτηση για τα αποθέματα πυρομαχικών των ΗΠΑ. Ο Donald Trump απέρριψε τις αναφορές ότι το Πεντάγωνο αντιμετωπίζει σοβαρή εξάντληση αποθεμάτων και υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν πολύ μεγάλες ποσότητες πυρομαχικών.
Ο αμερικανικός στρατός έχει καταναλώσει σχεδόν το 80% των αναχαιτιστικών του συστήματος THAAD. Σε ξεχωριστό ρεπορτάζ, το Reuters ανέφερε, βασιζόμενο σε αποκλειστικές πηγές, ότι έχουν χρησιμοποιηθεί σχεδόν όλα τα διαθέσιμα ATACMS και PrSM, καθώς και λίγο λιγότερο από το μισό παγκόσμιο απόθεμα πυραύλων Tomahawk. Πρόκειται για διαφορετικές κατηγορίες οπλικών συστημάτων και διαφορετικές εκτιμήσεις αποθεμάτων.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance προειδοποίησε ότι η διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη μπορεί να διαρκέσει και να αποδειχθεί δύσκολη, περιγράφοντας το ιρανικό σύστημα λήψης αποφάσεων ως κατακερματισμένο. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η Ουάσιγκτον δεν θα δεχθεί την απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
Το επόμενο βήμα, επομένως, δεν είναι απλώς μια κοινή ανακοίνωση Ιράν–Ομάν. Για να αλλάξει πραγματικά η εικόνα στο Ορμούζ θα πρέπει να συμφωνηθούν οι όροι ελέγχου της ναυσιπλοΐας, να ξεκαθαρίσει το ζήτημα των τελών και των κυρώσεων και, κυρίως, να υπάρξει πολιτική συνεννόηση που θα εφαρμοστεί στην πράξη.
Περισσότερες ειδήσεις
Στενά του Ορμούζ: «Παράθυρο» συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν για ελεύθερη διέλευση – Βουτιά 4% στο πετρέλαιο
