Τη νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αρκτική, με έμφαση στην ασφάλεια, τις κρίσιμες υποδομές και την οικονομική συνεργασία, παρουσίασε σήμερα (20/10) η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, σε μια περίοδο αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού για την περιοχή.
Το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες διαδρομές και δημιουργεί προοπτικές αξιοποίησης φυσικών πόρων, ενώ παράλληλα εντείνεται η στρατιωτική δραστηριότητα. Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες είχαν ενισχυθεί και από τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Donald Trump στις αρχές του έτους σχετικά με τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτόνομου εδάφους του Βασιλείου της Δανίας.
Η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση λαμβάνει επίσης υπόψη τη στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας στην Αρκτική και την αυξανόμενη στρατηγική σημασία της περιοχής για την ασφάλεια και την οικονομία της Ευρώπης.
«Η Αρκτική είναι η βόρεια γειτονιά της Ευρώπης, κοντά μας, συνδεδεμένη μαζί μας και κρίσιμη για το μέλλον μας. Και αλλάζει. Οι νέες θαλάσσιες οδοί και οι πόροι τροφοδοτούν τον στρατηγικό ανταγωνισμό», δήλωσε η Ursula von der Leyen, επισημαίνοντας ότι η νέα στρατηγική στοχεύει στην ενίσχυση της ασφάλειας, των ανθεκτικών υποδομών και των οικονομικών ευκαιριών για τους κατοίκους της Αρκτικής.
Η στρατηγική οργανώνεται γύρω από τέσσερις προτεραιότητες: την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και τη στήριξη των τοπικών κοινωνιών.
Στον τομέα της ασφάλειας, η ΕΕ σχεδιάζει να ενισχύσει τη συνεργασία με τα κράτη-μέλη, τους εταίρους της στην Αρκτική και το ΝΑΤΟ, δίνοντας έμφαση στην προστασία κρίσιμων υποδομών και στην επιχειρησιακή ετοιμότητα σε ακραίες καιρικές συνθήκες.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η ενίσχυση της ευρωπαϊκής δυνατότητας κατασκευής και αξιοποίησης παγοθραυστικών πλοίων, μέσω συνεργασιών, κοινών προμηθειών και ανταλλαγής πόρων.
Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία νέου κόμβου θαλάσσιας ασφάλειας, ο οποίος θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών και την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων στην Αρκτική.
Πρώτο βήμα θα αποτελέσει η ανάπτυξη ειδικού κόμβου για τα υποθαλάσσια καλώδια στον Βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική, με αντικείμενο την παρακολούθηση, την προστασία και την υποστήριξη της αποκατάστασής τους.
Η ΕΕ σχεδιάζει επίσης να ενισχύσει την επιτήρηση των πλοίων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», καθώς και τον εντοπισμό περιστατικών παράνομης αλιείας και θαλάσσιας ρύπανσης.
Σημαντικό μέρος της στρατηγικής αφορά την ανάπτυξη νέων υποδομών συνδεσιμότητας, με επίκεντρο το σχέδιο Pan-Arctic Cable, το οποίο προβλέπει την υποθαλάσσια σύνδεση της Γροιλανδίας με την Ευρώπη, με προοπτική μελλοντικής επέκτασης προς τον Καναδά και την Ασία.
Παράλληλα, η ΕΕ επιδιώκει την ενίσχυση των ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών μέσω του συστήματος IRIS², με πρόσθετους δορυφόρους για την κάλυψη απομακρυσμένων περιοχών της Αρκτικής.
Στις μεταφορές προβλέπεται αναβάθμιση των ευρωπαϊκών διαδρόμων ώστε να εξυπηρετούν τόσο πολιτικές όσο και στρατιωτικές ανάγκες, καθώς και επιτάχυνση του σιδηροδρομικού έργου Rail Nordica, για τη βελτίωση των συνδέσεων στη βόρεια Ευρώπη.
Η οικονομική διάσταση της στρατηγικής περιλαμβάνει επίσης επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κρίσιμες πρώτες ύλες, ψηφιακές υποδομές και βιώσιμες θαλάσσιες δραστηριότητες. Στόχος είναι η ενίσχυση των εναλλακτικών αλυσίδων εφοδιασμού και ο περιορισμός των στρατηγικών εξαρτήσεων της Ευρώπης.
Η νέα στρατηγική διατηρεί την προστασία του περιβάλλοντος στο επίκεντρο, καθώς η Αρκτική θερμαίνεται σχεδόν τέσσερις φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με επιπτώσεις στα οικοσυστήματα, τη στάθμη της θάλασσας, τις τοπικές κοινωνίες και τα καιρικά φαινόμενα.
Η ΕΕ σχεδιάζει να ενισχύσει την επιστημονική έρευνα και την παρακολούθηση των περιβαλλοντικών μεταβολών, μεταξύ άλλων μέσω της πρωτοβουλίας OceanEye, που αποσκοπεί στη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων για τους ωκεανούς.
Παράλληλα, επαναβεβαιώνει τη θέση της υπέρ της παραμονής του πετρελαίου, του άνθρακα και του φυσικού αερίου στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των αρκτικών περιοχών, και της αποτροπής δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων που απειλούν το οικοσύστημα.
Τέλος, προβλέπονται δράσεις για την εκπαίδευση, την απασχόληση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους, στους αυτόχθονες πληθυσμούς και στις τοπικές κοινότητες.
Για την περίοδο 2021–2027, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη στην Αρκτική υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει, μέσα από τη νέα στρατηγική, να ενισχύσει τη συνεργασία με τις χώρες και τις κοινωνίες της περιοχής, συνδυάζοντας την προστασία του περιβάλλοντος με την οικονομική ανάπτυξη και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Περισσότερες ειδήσεις
Προτροπή της IEA στην ΕΕ: Επανεξετάστε την απαγόρευση νέων γεωτρήσεων στην Αρκτική
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Ομόφωνο «ναι» από τη Βουλή της Λιβύης – Ανατροπή της απόφασης του 2020
