Ο πάγος υποχωρεί, το έδαφος που κρατούσε δεμένες τις πλαγιές ξεπαγώνει και το νερό στα μεγάλα υψόμετρα παύει να θεωρείται δεδομένο. Η εικόνα που μεταφέρει η Legambiente Veneto από τις Δολομίτες δεν αφορά πλέον μόνο την αλλοίωση ενός εμβληματικού τοπίου, αλλά μια αλυσίδα κινδύνων που αγγίζει την ασφάλεια των βουνών, τα υδάτινα αποθέματα και όσους ζουν ή εργάζονται στην περιοχή.
Στο επίκεντρο της έβδομης διοργάνωσης του διεθνούς «Καραβανιού των Παγετώνων» βρίσκεται η Μαρμολάντα, ένας από τους πλέον χαρακτηριστικούς παγετώνες των Άλπεων. Μαζί με τους παγετώνες Adamello και Mont Blanc, αποτελεί για την περιβαλλοντική οργάνωση ένα από τα πιο ηχηρά παραδείγματα της κλιματικής πίεσης που δέχεται η οροσειρά.
Οι διαδοχικοί καύσωνες των τελευταίων εβδομάδων επιτάχυναν την απώλεια μάζας του παγετώνα. Η επιφάνειά του εμφανίζεται πλέον γκρίζα και βαθιά χαραγμένη από τα ρεύματα του νερού που δημιουργεί η τήξη, ενώ τα όριά του συρρικνώνονται χρόνο με τον χρόνο.
Τα κλιματικά δεδομένα επιβεβαιώνουν την ένταση του φαινομένου. Στο Βένετο, οι θερμοκρασίες του Ιουνίου του 2026 ήταν περισσότερο από 3 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.
Τον Ιούλιο η ζέστη ήταν ιδιαίτερα έντονη ακόμη και στα μεγαλύτερα υψόμετρα, με το ύψος στο οποίο η θερμοκρασία πέφτει στους μηδέν βαθμούς να ξεπερνά τα 4.000 μέτρα. Πρόκειται για εξέλιξη που περιορίζει σημαντικά τις συνθήκες διατήρησης του χιονιού και του πάγου ακόμη και στις υψηλότερες κορυφές.
Η απώλεια των παγετώνων αποτελεί μόνο τη μία όψη του προβλήματος. Η άνοδος της θερμοκρασίας επηρεάζει και τον μόνιμο παγετό, δηλαδή το έδαφος που παραμένει παγωμένο για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα και λειτουργεί σαν φυσική «κόλλα» για τις ορεινές πλαγιές.
Όταν αυτό το στρώμα ξεπαγώνει, οι βράχοι και τα σαθρά υλικά χάνουν μέρος της συνοχής τους, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πιθανότητα καταπτώσεων και κατολισθήσεων.
Στο Piz Boè, σύμφωνα με έκθεση της περιβαλλοντικής υπηρεσίας ARPAV που επικαιροποιήθηκε στις 31 Ιουλίου, το ενεργό στρώμα του εδάφους, δηλαδή το τμήμα που ξεπαγώνει εποχικά, έχει φθάσει σε βάθος μεγαλύτερο των 7,4 μέτρων.
Μολονότι η συγκεκριμένη μέτρηση δεν περιγράφει άμεσα τις συνθήκες στις Δολομίτες του Μπελούνο, η Legambiente τη θεωρεί σαφή προειδοποίηση για την ανάγκη διεύρυνσης των ελέγχων. Ζητεί, ειδικότερα, να ενισχυθεί η παρακολούθηση στους ορεινούς όγκους Pelmo, Antelao, Sorapiss, Civetta και Tofane, ιδίως μετά τις πρόσφατες καταπτώσεις βράχων στη βορειοδυτική πλευρά του Pelmo.
Η πίεση στις πλαγιές αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η οργάνωση, στην επαρχία του Μπελούνο σημειώνονται κάθε χρόνο περίπου 150 έως 200 καταρρεύσεις και κατολισθήσεις.
Η υποχώρηση των παγετώνων δεν περιορίζεται στην κορυφή των βουνών. Η απώλεια πάγου μπορεί να περιορίσει τη διαθεσιμότητα νερού κατά τους θερινούς μήνες, επηρεάζοντας τους υπόγειους υδροφορείς και τους ταμιευτήρες που τροφοδοτούνται από τα χιόνια και τους παγετώνες.
Οι συνέπειες έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στα ορεινά καταφύγια. Όπως επισημαίνει η Legambiente, η εξασφάλιση νερού σε μεγάλο υψόμετρο δεν μπορεί πλέον να θεωρείται αυτονόητη.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η επαρχία του Μπελούνο και ο Ιταλικός Ορειβατικός Σύλλογος του Βένετο (CAI Veneto) έχουν θέσει σε εφαρμογή ειδικό πρωτόκολλο για την υδροδότηση των καταφυγίων.
Μπροστά σε αυτή την εικόνα, η Legambiente Veneto ζητεί από τις περιφερειακές αρχές να επιταχύνουν την έγκριση της Περιφερειακής Στρατηγικής Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή. Η διαδικασία ξεκίνησε το 2021, αλλά η στρατηγική δεν έχει ακόμη εγκριθεί οριστικά.
«Οι Δολομίτες του Βένετο δεν είναι απλώς ένα σκηνικό καρτ ποστάλ, αλλά ένα ζωντανό σύστημα που μεταβάλλεται ταχύτερα από όσο μπορεί να ακολουθήσει ο δημόσιος σχεδιασμός», προειδοποίησε ο Fabio Tullio, εκπρόσωπος του «Καραβανιού των Παγετώνων» στο Βένετο.
Το μήνυμα της εκστρατείας είναι πως δεν αρκεί πλέον να καταγράφεται η εξαφάνιση του πάγου. Απαιτούνται συστηματική παρακολούθηση των πλαγιών, σχεδιασμός για τη μείωση των διαθέσιμων υδάτινων αποθεμάτων και μέτρα προσαρμογής σε ένα ορεινό περιβάλλον που ήδη αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα.
Περισσότερες ειδήσεις
Αυστραλία: SOS εν όψει του El Nino – Θα είναι το πιο ισχυρό των τελευταίων δεκαετιών
