Είτε διακοσμεί εντυπωσιακά κοστούμια, είτε χρησιμοποιείται ως μακιγιάζ στα μάτια, είτε απλώνεται απευθείας στο σώμα, το glitter είναι παντού στο καρναβάλι του Ρίο ντε Τζανέιρο. Το μεγαλύτερο πάρτι στον κόσμο, που ολοκληρώθηκε την Τετάρτη, αφήνει πίσω του «λάμψη» στην κυριολεξία, αλλά και ένα σοβαρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, όπως αποκαλύπτει δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας Guardian.
Σε ένα από τα δημοφιλή blocos το περασμένο Σαββατοκύριακο, χιλιάδες καρναβαλιστές κατέκλυσαν τον παραλιακό δρόμο της Flamengo Beach, ακολουθώντας άρματα και χορευτές. Ανάμεσά τους ο 39χρονος Bruno Fernandes, ο οποίος είχε καλύψει το σώμα του με ασημένιο glitter.
«Το glitter είναι η πιο εύκολη λύση για να ντυθείς γιορτινά χωρίς κόπο», λέει, ενώ μικροσκοπικές λάμψεις αντανακλούν στον ήλιο πάνω στο πρόσωπό του.
«Χωρίς glitter δεν υπάρχει καρναβάλι», συμπληρώνει η 22χρονη Lucia Dias, φορώντας μεταλλικό μπικίνι και κρατώντας ανεμιστήρα καλυμμένο με γκλίτερ.
Όμως αυτή η λαμπερή παράδοση έχει σοβαρό περιβαλλοντικό κόστος.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι έδειξε ότι η ρύπανση από μικροπλαστικά στην παραλία Flamengo αυξάνεται δραματικά κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού — με βασικό υπεύθυνο το glitter.
Ερευνητές συνέλεξαν δείγματα άμμου πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη διοργάνωση, αλλά και μήνες αργότερα για σύγκριση.
«Κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού η συγκέντρωση μικροπλαστικών είναι ασύγκριτα υψηλότερη», εξηγεί η Tatiana Cabrini, καθηγήτρια οικολογίας και θαλάσσιων πόρων στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο.
Η επικεφαλής της έρευνας Gabriela Sodré σημειώνει ότι τα σωματίδια glitter ήταν εμφανή στα δείγματα: «Έμοιαζαν με μικρούς αστερισμούς μέσα στην άμμο».
Το glitter κατασκευάζεται συνήθως από πλαστικό PET με επικάλυψη αλουμινίου. Ανήκει στα λεγόμενα πρωτογενή μικροπλαστικά — σωματίδια που δημιουργούνται εξαρχής σε εξαιρετικά μικρό μέγεθος.
Η τριβή από τον χορό, την επαφή και τον ιδρώτα απελευθερώνει χιλιάδες μικροσκοπικά κομμάτια στην άμμο.
Με εκατομμύρια επισκέπτες να κατακλύζουν τις παραλίες, η πίεση στο οικοσύστημα γίνεται τεράστια.
Τα μικροπλαστικά μεταφέρονται στη θάλασσα μέσω ανέμων και παλίρροιας, εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και τελικά μπορεί να καταλήξουν στον άνθρωπο.
«Ένας μικρός οργανισμός τα καταναλώνει, μετά ένα ψάρι, μετά ένα μεγαλύτερο ψάρι — και στο τέλος τα τρώμε κι εμείς», εξηγεί η Cabrini.
Μικροπλαστικά έχουν ήδη εντοπιστεί παντού: από την κορυφή του Έβερεστ μέχρι το ανθρώπινο σώμα. Έρευνες τα συνδέουν με κινδύνους για την καρδιά και την αναπαραγωγική υγεία, αν και η επιστημονική γνώση παραμένει περιορισμένη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε την πώληση πλαστικού glitter το 2023, ενώ αρκετά μουσικά φεστιβάλ έχουν ήδη υιοθετήσει αντίστοιχα μέτρα.
Στη Βραζιλία, ωστόσο, σχετικό νομοσχέδιο παραμένει «παγωμένο» από το 2020.
Το βασικό εμπόδιο είναι το κόστος: το βιοδιασπώμενο glitter μπορεί να κοστίζει έως και επτά φορές περισσότερο από το συμβατικό.
«Υπάρχουν μεγαλύτερα προβλήματα», λέει μια συμμετέχουσα στο καρναβάλι. «Όταν μεγάλες εταιρείες ρυπαίνουν, εμείς είμαστε απλώς ένας κόκκος άμμου».
Παρά τις δυσκολίες, δημιουργοί και επιστήμονες ζητούν ένα πιο βιώσιμο καρναβάλι.
«Το καρναβάλι είναι δημιουργικότητα», λέει η σχεδιάστρια Frances Sansão, που παράγει glitter από άλγη και ορυκτά. «Μπορούμε να γιορτάζουμε χωρίς να αφήνουμε τόσο βαρύ αποτύπωμα».
Πέρυσι μόνο, οι υπηρεσίες καθαριότητας του Ρίο συνέλεξαν πάνω από 1.600 τόνους απορριμμάτων από τις εκδηλώσεις.
Περισσότερες ειδήσεις
Υδάτινος συναγερμός: Τα μικροπλαστικά απειλούν την φυσική «ασπίδα» του πλανήτη
Μελέτη – Βόμβα: Ο χρόνος των ωκεανών τελειώνει — Τι είναι το φαινόμενο της οξίνισης και γιατί απειλεί την παγκόσμια θαλάσσια ζωή
Πολικές αρκούδες: Πώς το DNA τους… προσαρμόζεται στην κλιματική κρίση
