Τοξικές χημικές ουσίες που προέρχονται από ηλεκτρονικά απόβλητα τηλεοράσεων, υπολογιστών και smartphones εντοπίστηκαν στον εγκέφαλο και στους ιστούς δελφινιών και φώκαινων που απειλούνται με εξαφάνιση στη Νότια Σινική Θάλασσα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Science & Technology, ανίχνευσε σημαντικές συγκεντρώσεις υγρών κρυσταλλικών μονομερών (LCMs) — χημικών ουσιών ικανών να επηρεάσουν τη λειτουργία των γονιδίων — εντοπίστηκαν σε ρυγχοδέλφινα του Ινδο-Ειρηνικού (Sousa chinensis) και σε φώκαινες χωρίς ραχιαίο πτερύγιο (Neophocaena phocaenoides).
Τα LCMs είναι συνθετικές οργανικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται ευρέως στην κατασκευή οθονών τηλεοράσεων, laptops και κινητών τηλεφώνων, καθώς ρυθμίζουν τη διέλευση του φωτός και επιτρέπουν την υψηλή ποιότητα εικόνας.
Ωστόσο, η ίδια ιδιότητα που τα καθιστά ιδανικά για ηλεκτρονικές συσκευές — η μεγάλη ανθεκτικότητα — τα μετατρέπει σε σοβαρό περιβαλλοντικό πρόβλημα.
«Σχεδιάστηκαν για να παραμένουν σταθερά μέσα στις οθόνες για πολλά χρόνια. Αυτή ακριβώς η σταθερότητα είναι που τα κάνει επικίνδυνα για το περιβάλλον, επειδή δεν διασπώνται εύκολα», εξηγεί ο ερευνητής Yuhe He από το City University of Hong Kong.
Οι ουσίες αυτές απελευθερώνονται από τα ηλεκτρονικά απόβλητα και καταλήγουν στον αέρα, στα λύματα και τελικά στους ωκεανούς.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα ίδια χημικά υπάρχουν και στα ψάρια και τα θαλάσσια ασπόνδυλα που αποτελούν τροφή των δελφινιών, γεγονός που δείχνει ότι τα LCMs εισέρχονται στα ζώα μέσω της τροφικής αλυσίδας.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δείγματα ιστών επί 14 χρόνια, εξετάζοντας 62 διαφορετικούς τύπους LCMs σε λίπος, μυϊκό ιστό, ήπαρ, νεφρά και εγκέφαλο των ζώων.
Τα υψηλότερα επίπεδα εντοπίστηκαν στο λίπος, όμως οι επιστήμονες εξέφρασαν ιδιαίτερη ανησυχία όταν ανίχνευσαν χημικά ακόμη και στον εγκέφαλο — ένδειξη ότι μπορούν να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.
«Η παρουσία τους στον εγκέφαλο είναι σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι», δήλωσε ο He. «Αν μπορούν να περάσουν στον εγκέφαλο των δελφινιών, πρέπει να εξετάσουμε σοβαρά τις πιθανές επιπτώσεις και στον άνθρωπο μέσω μολυσμένων θαλασσινών ή ακόμη και πόσιμου νερού.»
Η ανάλυση έδειξε ότι τέσσερις από τους συχνότερους τύπους LCMs σχετίζονται με αλλαγές σε γονιδιακές λειτουργίες που αφορούν:
Αν και δεν υπάρχουν ακόμη άμεσες αποδείξεις για επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, τα εργαστηριακά πειράματα σε κύτταρα δελφινιών έδειξαν ότι οι ουσίες μπορούν να μεταβάλλουν τη γονιδιακή δραστηριότητα.
Τα ηλεκτρονικά απόβλητα αποτελούν ένα από τα ταχύτερα αυξανόμενα περιβαλλοντικά προβλήματα παγκοσμίως, με περίπου 62 εκατ. τόνους να παράγονται κάθε χρόνο.
Βασικός παράγοντας θεωρείται το λεγόμενο fast tech — φθηνές συσκευές μικρής διάρκειας ζωής που αντικαθίστανται γρήγορα και καταλήγουν στα απορρίμματα.
Οι ερευνητές προτείνουν:
Παράλληλα ζητούν αυστηρότερη νομοθεσία για τα χημικά που χρησιμοποιούνται σε καταναλωτικά ηλεκτρονικά προϊόντα πριν αυτά κυκλοφορήσουν στην αγορά.
«Αυτό είναι ένα προειδοποιητικό σήμα», τονίζει ο He. «Αν περιμένουμε να αποδειχθεί πλήρως η βλάβη στον άνθρωπο, ίσως να είναι ήδη αργά.»
Περισσότερες ειδήσεις
Πολικές αρκούδες: Πώς το DNA τους… προσαρμόζεται στην κλιματική κρίση
Nurdles: Χιλιάδες «λευκές σταγόνες θανάτου» ξεβράζονται στις ακτές της Ευρώπης
