Μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια, τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης πέρασαν από τεχνολογική καινοτομία σε εργαλείο μαζικής χρήσης, συγκεντρώνοντας εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως. Η εξάπλωσή τους δεν περιορίζεται πλέον στους ενήλικες, καθώς ολοένα και περισσότερα παιδιά χρησιμοποιούν εφαρμογές γενετικής τεχνητής νοημοσύνης (GenAI) στην καθημερινότητά τους.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η εταιρεία ψηφιακής ασφάλειας ESET, βρετανική έρευνα δείχνει ότι περίπου το 64% των παιδιών έχει ήδη χρησιμοποιήσει εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, είτε για σχολικές εργασίες είτε για προσωπική επικοινωνία και αναζήτηση συμβουλών.
Όπως εξηγεί ο ειδικός της ESET Φιλ Μάνκαστερ, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τα παιδιά διαφοροποιείται σημαντικά. Για ορισμένους μαθητές αποτελεί βοηθητικό εργαλείο μάθησης, ενώ για άλλους εξελίσσεται σε έναν μόνιμο συνομιλητή, στον οποίο αποδίδονται χαρακτηριστικά πραγματικού ανθρώπου.
Η τάση αυτή προκαλεί προβληματισμό στους ειδικούς, καθώς σε κρίσιμες ηλικίες — όπου διαμορφώνονται η προσωπικότητα, η αυτοεκτίμηση και οι κοινωνικές δεξιότητες — η υπερβολική εξάρτηση από ψηφιακές αλληλεπιδράσεις μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη πραγματικών κοινωνικών σχέσεων.
Η αντικατάσταση της ανθρώπινης επικοινωνίας με συνομιλίες με chatbots ενδέχεται να οδηγήσει σε κοινωνική απομόνωση και μειωμένη ικανότητα διαχείρισης συγκρούσεων ή συναισθηματικών σχέσεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε θέματα όπως η ψυχική υγεία, οι διατροφικές διαταραχές ή ο αυτοτραυματισμός. Παρότι τα συστήματα AI σχεδιάζονται ώστε να αποθαρρύνουν επικίνδυνες συμπεριφορές, υπάρχει ο κίνδυνος ορισμένες απαντήσεις να ερμηνευθούν λανθασμένα ή να κανονικοποιήσουν προβληματικές σκέψεις.
Σε αντίθεση με έναν ειδικό ψυχικής υγείας, ένα chatbot δεν διαθέτει πλήρη κατανόηση συναισθηματικού πλαισίου ούτε προσωπική ευθύνη απέναντι στον χρήστη.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τη διάρκεια χρήσης. Η συνεχής αλληλεπίδραση με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να περιορίσει τον χρόνο που αφιερώνεται στη μελέτη, τη φυσική δραστηριότητα και την οικογενειακή ζωή — βασικά στοιχεία για την ισορροπημένη ανάπτυξη των παιδιών.
Ένας από τους λιγότερο κατανοητούς κινδύνους είναι οι λεγόμενες «παραισθήσεις» της τεχνητής νοημοσύνης, δηλαδή η παραγωγή ανακριβών ή ψευδών πληροφοριών που παρουσιάζονται με πειστικό τρόπο.
Οι ενήλικες συχνά μπορούν να αξιολογήσουν κριτικά τέτοιες απαντήσεις. Τα παιδιά, όμως, δυσκολεύονται περισσότερο να ξεχωρίσουν την αξιόπιστη πληροφορία από το λάθος, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες αντιλήψεις ή επικίνδυνες αποφάσεις — ιδιαίτερα σε θέματα υγείας ή προσωπικών σχέσεων.
Η ιδιωτικότητα αποτελεί επίσης κρίσιμο παράγοντα. Αν ένα παιδί εισάγει προσωπικά ή οικονομικά στοιχεία σε συνομιλία με chatbot, τα δεδομένα αυτά ενδέχεται να αποθηκευτούν από τον πάροχο της υπηρεσίας.
Σε περίπτωση παραβίασης συστημάτων ή κακής διαχείρισης δεδομένων, οι πληροφορίες αυτές θα μπορούσαν θεωρητικά να εκτεθούν ή να χρησιμοποιηθούν από τρίτους.
Παρότι οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης εφαρμόζουν μηχανισμούς ασφαλείας και φιλτραρίσματος περιεχομένου, οι δικλίδες προστασίας δεν λειτουργούν πάντα με τον ίδιο βαθμό αποτελεσματικότητας, ενώ οι έλεγχοι ηλικίας διαφέρουν από χώρα σε χώρα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ορισμένες συμπεριφορές που μπορεί να δείχνουν μη ισορροπημένη σχέση ενός παιδιού με την τεχνητή νοημοσύνη:
Σε πολλές χώρες η χρήση chatbot επιτρέπεται θεωρητικά μόνο σε άτομα άνω των 13 ετών, ωστόσο η εφαρμογή των περιορισμών δεν είναι πάντα αποτελεσματική.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος προστασίας δεν είναι μόνο οι τεχνικοί έλεγχοι, αλλά κυρίως η ανοιχτή επικοινωνία μεταξύ γονέων και παιδιών, σε συνδυασμό με εκπαίδευση και καθοδήγηση για υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας.
Περισσότερες ειδήσεις
Είστε κι εσείς «θύμα» του ανελέητου scrolling; Οι 3 συμβουλές για να τακτοποιήσετε τη σκέψη σας
