Ένα μεγάλο πακέτο ενεργειακής και κοινωνικής στήριξης ύψους 2,1 δισ. ευρώ σχεδιάζεται για το 2027, με χιλιάδες νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις να βρίσκονται στο επίκεντρο των νέων δράσεων.
Το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» για κατοικίες αναμένεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις, καθώς προβλέπεται να αφορά περίπου 62.000 νοικοκυριά, με την επιδότηση σε ορισμένες κατηγορίες να μπορεί να ξεπεράσει το 80%.
Παράλληλα, στο ίδιο ευρύτερο σχέδιο περιλαμβάνονται αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, κοινωνικές κατοικίες, ηλεκτρικά οχήματα, λεωφορεία και νέες δράσεις για ευάλωτα νοικοκυριά.
Μία από τις βασικές αλλαγές που εξετάζονται αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτούνται οι ενεργειακές παρεμβάσεις. Ο σχεδιασμός προβλέπει την ενεργότερη συμμετοχή των παρόχων ενέργειας, ώστε ο δικαιούχος να μην χρειάζεται να διαθέσει από την αρχή ολόκληρο το ποσό για τις εργασίες.
Το μοντέλο που εξετάζεται είναι το λεγόμενο «on-bill financing». Ο πάροχος θα χρηματοδοτεί την παρέμβαση και το ποσό που αναλογεί στον καταναλωτή θα αποπληρώνεται σταδιακά μέσω του λογαριασμού ενέργειας. Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι η επιδότηση αναμένεται να περιλαμβάνει τον ΦΠΑ, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο το ποσό που θα χρειαστεί να καλύψει ο δικαιούχος.
Με βάση τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό, ένα νοικοκυριό που θα πραγματοποιήσει ενεργειακές εργασίες συνολικής αξίας 24.800 ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ θα μπορούσε να λάβει δημόσια ενίσχυση περίπου 19.800 ευρώ.
Σε ένα τέτοιο παράδειγμα, η ίδια συμμετοχή θα περιοριζόταν στα 5.000 ευρώ.
Τα συγκεκριμένα ποσά είναι ενδεικτικά και δεν αποτελούν οριστικούς όρους του προγράμματος. Τα τελικά ποσοστά επιδότησης, τα εισοδηματικά κριτήρια, τα ανώτατα ποσά και οι ημερομηνίες αιτήσεων θα καθοριστούν από τον επίσημο οδηγό.
Το νέο «Εξοικονομώ» αναμένεται να διατηρήσει τις βασικές κατηγορίες παρεμβάσεων των προηγούμενων κύκλων.
Στο πρόγραμμα προβλέπεται να εντάσσονται νέα κουφώματα, θερμομόνωση, συστήματα θέρμανσης και ψύξης, εγκαταστάσεις ζεστού νερού με χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αλλά και τεχνολογίες έξυπνου σπιτιού.
Παράλληλα, εξετάζεται η χρηματοδότηση συστημάτων διαχείρισης ηλεκτρικών φορτίων, αυτοματισμών θέρμανσης και ψύξης και εφαρμογών απομακρυσμένης παρακολούθησης της κατανάλωσης.
Καθοριστικό ρόλο θα έχει το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, καθώς οι παρεμβάσεις θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες κάθε κατοικίας.
Ξεχωριστή δράση αποτελεί το πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», με προϋπολογισμό περίπου 930 εκατ. ευρώ. Ο στόχος είναι να εγκατασταθούν τουλάχιστον 170.000 αντλίες θερμότητας και περίπου 110.000 ηλιακοί θερμοσίφωνες.
Οι δικαιούχοι θα μπορούν, ανάλογα με τους τελικούς όρους, να επιλέξουν μία από τις δύο λύσεις ή και τις δύο. Η ενίσχυση δεν θα αφορά μόνο την αγορά του εξοπλισμού, αλλά και τις απαραίτητες εργασίες εγκατάστασης, με το ποσοστό επιδότησης να μπορεί να φτάσει έως και το 80% σε συγκεκριμένες κατηγορίες.
Ενδεικτικό παράδειγμα
Για αντλία θερμότητας αξίας 6.200 ευρώ, με επιδότηση 80%, και ηλιακό θερμοσίφωνα αξίας 1.240 ευρώ, με επιδότηση 40%, η συνολική ενίσχυση υπολογίζεται ενδεικτικά σε περίπου 5.450 ευρώ. Έτσι, η συμμετοχή του νοικοκυριού θα μπορούσε να διαμορφωθεί περίπου στα 2.000 ευρώ.
Το πακέτο περιλαμβάνει και σημαντική στεγαστική παρέμβαση, με στόχο τη δημιουργία περίπου 2.750 κοινωνικών κατοικιών. Ο συνολικός προϋπολογισμός εκτιμάται περίπου στα 490 εκατ. ευρώ, ενώ εξετάζεται η αξιοποίηση πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα.
Από τη συγκεκριμένη παρέμβαση προβλέπεται να δημιουργηθούν περίπου 2.350 νέα διαμερίσματα, ενώ επιπλέον 400 κατοικίες μπορούν να προκύψουν από την αξιοποίηση και μετατροπή δημόσιων κτιρίων. Οι κατοικίες θα διατεθούν σε ευάλωτα νοικοκυριά, με τα ακριβή κριτήρια να καθορίζονται από το θεσμικό πλαίσιο.
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται επίσης δράση περίπου 395 εκατ. ευρώ για 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Οι επαγγελματίες θα μπορούν να ενισχυθούν για παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων.
Στόχος είναι να περιοριστεί το ενεργειακό κόστος των μικρών επιχειρήσεων χωρίς να απαιτηθεί μεγάλη αρχική δαπάνη από την πλευρά τους.
Τα οριστικά κριτήρια θα περιγραφούν στους οδηγούς των επιμέρους προγραμμάτων. Στην κυβερνητική παρουσίαση του Μαρτίου δημοσιεύθηκαν ενδεικτικά εισοδηματικά όρια, τα οποία προβλέπεται να επικαιροποιούνται κάθε χρόνο βάσει των φορολογικών δηλώσεων.
Για μονομελές νοικοκυριό χωρίς παιδιά και χωρίς μέλος με αναπηρία αναφερόταν όριο 10.500 ευρώ. Για μονογονεϊκή οικογένεια με ένα παιδί το όριο διαμορφωνόταν σε 13.650 ευρώ και, εφόσον υπήρχε μέλος με αναπηρία, σε 16.650 ευρώ.
Για ζευγάρι χωρίς παιδιά το ενδεικτικό όριο ανερχόταν σε 20.800 ευρώ, για ζευγάρι με δύο παιδιά σε 27.100 ευρώ και, εφόσον υπήρχε μέλος με αναπηρία, σε 30.100 ευρώ.
Ως πολύ μικρές προσδιορίζονται οι επιχειρήσεις που απασχολούν έως εννέα εργαζομένους και έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών έως 2 εκατ. ευρώ. Εκτός από το εισόδημα, προβλέπεται να συνεκτιμώνται κοινωνικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά, οι ενεργειακές ανάγκες και η πρόσβαση σε δημόσιες μεταφορές.
Η τελική πρόβλεψη αφορά τη δημιουργία 2.800 ενεργειακά αποδοτικών κοινωνικών κατοικιών, με προϋπολογισμό 487,5 εκατ. ευρώ. Οι 2.350 θα κατασκευαστούν σε τέσσερις ανενεργές στρατιωτικές εγκαταστάσεις: στο Χαϊδάρι και τις Αχαρνές, στο πρώην στρατόπεδο Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη και στο πρώην στρατόπεδο Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα.
Οι κατοικίες θα βρίσκονται σε κτίρια μηδενικών εκπομπών και θα διατίθενται με χαμηλό μίσθωμα σε ευάλωτα νοικοκυριά. Στις κατηγορίες προτεραιότητας που έχουν ανακοινωθεί περιλαμβάνονται νέα ζευγάρια, πολύτεκνες και μονογονεϊκές οικογένειες, καθώς και οικογένειες με μέλη με αναπηρία.
Άλλες 450 κατοικίες θα προκύψουν από τη μετατροπή δημόσιων κτιρίων σε κτίρια κατοικίας. Θα πρέπει να φτάνουν τουλάχιστον στην ενεργειακή κατηγορία Β+, ενώ προβλέπεται να ανακαινιστούν συνολικά τουλάχιστον 36.000 τετραγωνικά μέτρα.
Οι προπαρασκευαστικές διαδικασίες για τις άδειες και τις εγκρίσεις αρχίζουν το 2026. Οι συμβάσεις για τις τέσσερις εγκαταστάσεις πρέπει να έχουν υπογραφεί έως το τέλος του 2027.
Ο στόχος είναι να έχουν κατασκευαστεί και διατεθεί στους δικαιούχους 700 κατοικίες έως το τέλος του 2028, 1.900 έως το τέλος του 2030 και το σύνολο των 2.350 έως το τέλος του 2031. Οι 450 κατοικίες που θα προκύψουν από δημόσια κτίρια πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως το δεύτερο τρίμηνο του 2032.
Παράλληλα προβλέπεται νέο θεσμικό πλαίσιο κοινωνικής κατοικίας, το οποίο θα καθορίζει τα κριτήρια, τη διαδικασία επιλογής και την προτεραιοποίηση των δικαιούχων.
Η δράση, προϋπολογισμού περίπου 396 εκατ. ευρώ, θα χρηματοδοτεί παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων.
Το πρόγραμμα θα επικεντρώνεται σε ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις και σε κλάδους με υψηλό ενεργειακό κόστος. Για να συνυπολογίζεται μία επένδυση στον εγκεκριμένο στόχο, θα πρέπει να επιτυγχάνει εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας τουλάχιστον 30% ή αναβάθμιση του κτιρίου κατά τουλάχιστον τρεις ενεργειακές κατηγορίες.
Η προετοιμασία αρχίζει το 2026, αλλά η πρόσκληση προβλέπεται να δημοσιευθεί έως το πρώτο τρίμηνο του 2027. Το εγκεκριμένο παράρτημα θέτει στόχο 2.805 επιχειρήσεων έως το τρίτο τρίμηνο του 2028, 5.610 έως το δεύτερο τρίμηνο του 2030 και συνολικά 9.350 έως το τέλος του 2031.
Έως περίπου 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ετησίως θα λαμβάνουν πρόσθετη ενίσχυση για την αύξηση του κόστους θέρμανσης που θα συνδεθεί με την εφαρμογή του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, γνωστού ως ETS2.
Η κυβερνητική ανακοίνωση προσδιορίζει την πρόσθετη ενίσχυση σε περίπου 100 ευρώ τον χρόνο, έως το 2032, για νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο, φυσικό αέριο ή υγραέριο.
Η εγκριτική απόφαση προβλέπει ότι ο αριθμός των δικαιούχων και το συνολικό ετήσιο ποσό της ενίσχυσης θα μειώνονται σταδιακά, καθώς θα ολοκληρώνονται οι μόνιμες παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης.
Περισσότερες ειδήσεις
