Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο επιχειρεί να παρέμβει ταυτόχρονα σε μια σειρά από ανοιχτά μέτωπα που για χρόνια κρατούν «δεμένη» την αγορά ακινήτων και δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας για ιδιοκτήτες και επενδυτές. Πρόκειται για μια σύνθετη δέσμη ρυθμίσεων που αγγίζει από τους δασικούς χάρτες και τις μεταβιβάσεις έως τη νομιμοποίηση υφιστάμενων δραστηριοτήτων, την πολεοδομία και το καθεστώς προστασίας στις περιοχές Natura 2000.
Στον πυρήνα του νομοσχεδίου βρίσκεται η προσπάθεια να ξεμπλοκάρουν συναλλαγές που μέχρι σήμερα καθυστερούσαν λόγω διοικητικών εκκρεμοτήτων. Ειδικότερα, εισάγεται δυνατότητα ολοκλήρωσης μεταβιβάσεων ακινήτων ακόμη και όταν δεν έχει ολοκληρωθεί η αναμόρφωση των δασικών χαρτών, με την αντικατάσταση του πιστοποιητικού της δασικής υπηρεσίας από ενδιάμεσες διοικητικές πράξεις, όπως αποφάσεις επιτροπών αντιρρήσεων ή εγκρίσεις αναμόρφωσης. Με τον τρόπο αυτό μετατίθεται το βάρος από την τελική ολοκλήρωση μιας χρονοβόρας διαδικασίας σε ένα στάδιο που θεωρείται επαρκές για τη διενέργεια της συναλλαγής, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο και το ρίσκο για τις αγοραπωλησίες.
Στο ίδιο πλαίσιο απλοποίησης εντάσσεται και η πρόβλεψη ότι μικρές αποκλίσεις έως 100 τετραγωνικά μέτρα μεταξύ δασικών χαρτών και Κτηματολογίου δεν θα οδηγούν πλέον σε διεκδικήσεις του Δημοσίου, ούτε θα απαιτούν πρόσθετα πιστοποιητικά. Πρόκειται για μια παρέμβαση με πρακτική σημασία, καθώς μεγάλο μέρος των καθυστερήσεων στην αγορά δεν οφειλόταν σε ουσιαστικές διαφορές ιδιοκτησίας, αλλά σε μικροαποκλίσεις που δημιουργούσαν αλυσιδωτά εμπόδια στη σύνταξη συμβολαίων.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιχειρεί να διαχειριστεί το ζήτημα των οικοδομικών αδειών που επηρεάστηκαν από τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα πολεοδομικά μπόνους. Με την παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 της δυνατότητας επανέκδοσης αδειών μέσω του περιβαλλοντικού ισοδύναμου, δίνεται χρόνος ώστε έργα που είχαν σχεδιαστεί με διαφορετικούς όρους να προσαρμοστούν στο νέο πλαίσιο χωρίς να ακυρωθούν. Η επιλογή αυτή δείχνει πρόθεση διατήρησης ενός ενεργού επενδυτικού αποθέματος στην οικοδομή, αποφεύγοντας την απότομη διακοπή έργων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το πλέγμα μεταβατικών ρυθμίσεων για δραστηριότητες που λειτουργούν σε εκτάσεις υπαγόμενες στη δασική νομοθεσία. Δίνεται νέα προθεσμία έως το τέλος του 2027 για τη νομιμοποίηση εγκαταστάσεων όπως κτηνοτροφικές μονάδες, μελισσοκομεία, υδατοκαλλιέργειες, θρησκευτικές υποδομές και τουριστικές εγκαταστάσεις. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι μέχρι την ολοκλήρωση της αδειοδότησης αναστέλλονται διοικητικές κυρώσεις, όπως πρόστιμα, κατεδαφίσεις και αποβολές, ενώ σε περίπτωση συμμόρφωσης οι σχετικές πράξεις ανακαλούνται. Με τον τρόπο αυτό το κράτος αναγνωρίζει στην πράξη ότι ένα μεγάλο μέρος αυτών των δραστηριοτήτων δεν μπορεί να τεθεί εκτός λειτουργίας από τη μία ημέρα στην άλλη, χωρίς να προκληθούν σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Αντίστοιχη προσέγγιση ακολουθείται και για υποδομές των δήμων σε πάρκα και άλση, καθώς και για τουριστικές εγκαταστάσεις, χιονοδρομικά κέντρα και οργανωμένες κατασκηνώσεις, όπου επίσης παρατείνεται η δυνατότητα λειτουργίας έως το 2027. Η στόχευση είναι να διατηρηθεί ενεργό το υφιστάμενο παραγωγικό και τουριστικό δυναμικό, δίνοντας χρόνο για την ολοκλήρωση των απαραίτητων εγκρίσεων αντί να οδηγηθούν αυτές οι εγκαταστάσεις σε άμεση παύση.
Σημαντικές είναι και οι παρεμβάσεις στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, καθώς καταργούνται ή ανακαλούνται διαδικασίες και πράξεις με τις οποίες το Δημόσιο διεκδικούσε εκτάσεις σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ επιταχύνονται οι διαδικασίες χαρακτηρισμού και διευθετούνται εκκρεμότητες με αναδασωτέες εκτάσεις. Η κατεύθυνση είναι η δημιουργία πιο καθαρών τίτλων ιδιοκτησίας, στοιχείο κρίσιμο για την ασφάλεια των συναλλαγών και την προσέλκυση επενδύσεων.
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η αναμόρφωση του πλαισίου για τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000. Το νομοσχέδιο εισάγει μια πιο συστηματική κατηγοριοποίηση και, κυρίως, ένα σαφές σύστημα ζωνών προστασίας με κλιμακούμενους περιορισμούς. Οι ζώνες απόλυτης προστασίας παραμένουν αυστηρά ελεγχόμενες, ενώ στις ζώνες προστασίας της φύσης και διατήρησης οικοτόπων επιτρέπονται μόνο δραστηριότητες που δεν επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία. Το πιο κρίσιμο σημείο είναι η πρόβλεψη για ζώνες βιώσιμης διαχείρισης, όπου επιτρέπεται υπό όρους η ανάπτυξη δραστηριοτήτων και ακόμη και περιορισμένη οικιστική επέκταση. Η δυνατότητα αυτή συνοδεύεται από αυστηρά κριτήρια και ανώτατο όριο έως 20% της έκτασης της ζώνης, επιχειρώντας να συνδυάσει την προστασία του περιβάλλοντος με ελεγχόμενη αξιοποίηση.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και στοχευμένες πολεοδομικές ρυθμίσεις, όπως την παράταση της αναστολής οικοδομικών εργασιών στον Υμηττό έως το τέλος του 2026, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις για έργα δημόσιου ή κοινωνικού χαρακτήρα, τη διασφάλιση του κοινόχρηστου χαρακτήρα απαλλοτριωμένων εκτάσεων και ειδικούς όρους δόμησης για συγκεκριμένα έργα τοπικής σημασίας.
Συνολικά, το προτεινόμενο πλαίσιο επιχειρεί να απαντήσει σε μια χρόνια παθογένεια: την ταυτόχρονη ύπαρξη αυστηρών κανόνων και ατελείωτων εκκρεμοτήτων που στην πράξη μπλοκάρουν τόσο την προστασία όσο και την αξιοποίηση της γης. Με τις νέες ρυθμίσεις, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο λειτουργικό σύστημα, στο οποίο οι κανόνες είναι σαφέστεροι και οι μεταβατικές λύσεις πιο ρεαλιστικές. Το κρίσιμο ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι κατά πόσο η αυξημένη ευελιξία, ιδίως σε ευαίσθητες περιοχές όπως το Natura, θα μπορέσει να συνυπάρξει χωρίς να αποδυναμώσει το επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας.
Περισσότερες ειδήσεις
Αυθαίρετα: Μια «παγωμένη» αγορά και ένα πρόβλημα που επιστρέφει από το παρελθόν
Δίχως «δίχτυ ασφαλείας» έναντι φυσικών καταστροφών οι δημόσιες υποδομές
