Σειρά παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης περιλαμβάνει ο κρατικός προϋπολογισμός του 2027, που κατατέθηκε σήμερα (20/11) στη Βουλή. Στις βασικές προβλέψεις περιλαμβάνονται η αύξηση του φόρου μεταβίβασης για αγοραστές από τρίτες χώρες, το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» ύψους 2 δισ. ευρώ, αλλά και η διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου, ώστε να καλύπτει περισσότερα νοικοκυριά.
Παράλληλα, προβλέπεται πλήρης απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για χιλιάδες ιδιοκτήτες κύριας κατοικίας σε μικρούς οικισμούς και παραμεθόριες περιοχές, με στόχο την ενίσχυση της περιφέρειας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο στεγαστικό πρόγραμμα, με διευρυμένα ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια, ενώ ο σχεδιασμός περιλαμβάνει φορολογικές ελαφρύνσεις και κίνητρα για την αξιοποίηση κλειστών κατοικιών.
Η στεγαστική πολιτική του 2027 προβλέπει επίσης μέτρα για την αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών, ανακαινίσεις παλαιών ακινήτων, παρατάσεις φορολογικών απαλλαγών και περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Με συνολικούς πόρους 2 δισ. ευρώ, το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» θα προσφέρει χαμηλότοκα στεγαστικά δάνεια για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ).
Στόχος είναι να διευρυνθεί ο αριθμός των δικαιούχων, με αλλαγές στα όρια ηλικίας, στην επιτρεπόμενη αξία των ακινήτων και στο ύψος της χρηματοδότησης.
Το ανώτατο ηλικιακό όριο αυξάνεται από τα 50 στα 55 έτη, ενώ η μέγιστη εμπορική αξία της κατοικίας διαμορφώνεται στις 300.000 ευρώ, έναντι 250.000 ευρώ στο προηγούμενο πρόγραμμα.
Παράλληλα, το ανώτατο ποσό δανείου αυξάνεται από τις 190.000 στις 230.000 ευρώ, με δυνατότητα χρηματοδότησης έως το 90% της εμπορικής αξίας του ακινήτου.
Ευνοϊκότερες γίνονται και οι προϋποθέσεις για τις οικογένειες με παιδιά. Τα εισοδηματικά όρια προσαυξάνονται κατά 7.000 ευρώ ανά τέκνο, αντί των 5.000 ευρώ που ίσχυαν προηγουμένως, ενώ προβλέπεται αύξηση των επιτρεπόμενων τετραγωνικών μέτρων για οικογένειες με περισσότερα από τέσσερα παιδιά.
Η χρηματοδότηση των 2 δισ. ευρώ προέρχεται από τρεις πηγές: 500 εκατ. ευρώ από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης, 500 εκατ. ευρώ από τα διαθέσιμα της ΕΑΤ και 1 δισ. ευρώ από τα πιστωτικά ιδρύματα.
Η έναρξη του προγράμματος αναμένεται στις αρχές του 2027.
Σημαντική αλλαγή προβλέπεται από τον Ιούλιο του 2027 για την αγορά κατοικιών από φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο φόρος μεταβίβασης αυξάνεται από το 3% στο 15%, φτάνοντας το 15,45% με την προσθήκη της εισφοράς υπέρ των δήμων.
Η ρύθμιση συνδέεται με τη φορολογική κατοικία και όχι απλώς με την υπηκοότητα του αγοραστή.
Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό, το μέτρο αποσκοπεί στον περιορισμό της ζήτησης ακινήτων από τη συγκεκριμένη κατηγορία αγοραστών, με στόχο τη μείωση των πιέσεων στις τιμές και τη διευκόλυνση της πρόσβασης των μόνιμων κατοίκων στη στέγη.
Το οικονομικό επιτελείο υπολογίζει πρόσθετα έσοδα 41 εκατ. ευρώ το 2027 από την αύξηση του φόρου.
Η επιστροφή ενοικίου διευρύνεται από τον Νοέμβριο του 2026, με τα νέα κριτήρια να αποτυπώνονται και στον προϋπολογισμό του επόμενου έτους.
Τα ετήσια εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται σε 25.000 ευρώ για άγαμους και 35.000 ευρώ για έγγαμους ή μέρη συμφώνου συμβίωσης, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο παιδί.
Για τις μονογονεϊκές οικογένειες το όριο ανέρχεται στις 39.000 ευρώ, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε επιπλέον εξαρτώμενο τέκνο πέραν του πρώτου.
Με τις αλλαγές αυτές, η ενίσχυση εκτιμάται ότι θα καλύπτει περίπου το 85% των ενοικιαστών της χώρας, δηλαδή ένα εκατομμύριο νοικοκυριά. Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε 233 εκατ. ευρώ.
Η επιστροφή αντιστοιχεί σε ένα δωδέκατο του ετήσιου δηλωθέντος ενοικίου, με ανώτατο ποσό 800 ευρώ για την κύρια κατοικία, το οποίο προσαυξάνεται κατά 50 ευρώ ανά εξαρτώμενο τέκνο. Ισχύουν επίσης περιουσιακά κριτήρια για την κύρια κατοικία.
Ειδική μέριμνα προβλέπεται για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν στην ελληνική περιφέρεια, όπου η κάλυψη των στεγαστικών αναγκών αποτελεί ιδιαίτερο ζήτημα.
Για τις συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες προβλέπεται, υπό τις καθορισμένες γεωγραφικές και λοιπές προϋποθέσεις, ετήσια οικονομική ενίσχυση με τη μορφή επιστροφής δύο ενοικίων.
Η πλήρης απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ επεκτείνεται το 2027 σε κύριες κατοικίες μικρών οικισμών.
Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα, φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας, των οποίων η κύρια κατοικία βρίσκεται σε οικισμό με πληθυσμό έως 2.000 κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή.
Από τη ρύθμιση εξαιρούνται οι οικισμοί της Περιφέρειας Αττικής, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Διαφορετικό πληθυσμιακό όριο ισχύει στη Δυτική Μακεδονία και στις περιφερειακές ενότητες της Κεντρικής Μακεδονίας, της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Ηπείρου που εφάπτονται στα χερσαία σύνορα της χώρας.
Στις συγκεκριμένες περιοχές, η απαλλαγή καλύπτει οικισμούς έως 2.200 κατοίκους.
Με τη διεύρυνση προστίθενται 136 οικισμοί και περίπου 65.000 ιδιοκτήτες ακινήτων στους δικαιούχους, με πρόσθετο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος 8 εκατ. ευρώ.
Συνολικά, το καθεστώς απαλλαγής καλύπτει 12.860 οικισμούς, με το κόστος του να εκτιμάται σε 86 εκατ. ευρώ ετησίως.
Ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικίας, με στόχο την επιστροφή στην αγορά ακινήτων που παραμένουν κλειστά ή δεν αξιοποιούνται μέσω μακροχρόνιας μίσθωσης.
Συγκεκριμένα, παρατείνεται η τριετής απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για κλειστές κατοικίες που διατίθενται προς ενοικίαση, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Η δυνατότητα αυτή καλύπτει και ακίνητα που μεταφέρονται από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση.
Συνεχίζονται επίσης η μείωση του φόρου εισοδήματος για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων και η αναστολή επιβολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές που υπάγονται στο σχετικό καθεστώς.
Για το 2027 διατηρούνται οι περιορισμοί στις νέες καταχωρίσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης στα τρία πρώτα δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης.
Η παράταση των περιορισμών εντάσσεται στις παρεμβάσεις για τη στεγαστική αγορά, με στόχο την ενίσχυση της διαθεσιμότητας κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Στον ευρύτερο σχεδιασμό για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος περιλαμβάνεται η δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας», συνολικού προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ μέσω ΕΣΠΑ, με στόχο την ανακαίνιση παλαιών κατοικιών και την πραγματοποίηση ήπιων ενεργειακών παρεμβάσεων.
Η υποβολή αιτήσεων για την πρώτη φάση της δράσης, που αφορά κλειστές κατοικίες, έχει ξεκινήσει από τις 29 Οκτωβρίου 2026 και προβλέπεται να διαρκέσει έως τις 11 Ιανουαρίου 2027.
Οι επιχορηγήσεις κυμαίνονται από 70% έως 95%, με ανώτατο ποσό 36.000 ευρώ για εργασίες ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης, σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος.
Παράλληλα, στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται φορολογικά κίνητρα για την κατασκευή νέων κατοικιών που θα διατίθενται στη συνέχεια προς μακροχρόνια μίσθωση με ευνοϊκούς όρους, μέσω του μοντέλου «Κατασκευάζω – Νοικιάζω» (build to rent).
Αλλαγές καταγράφονται και στη φορολόγηση των εισοδημάτων από ενοίκια. Από το φορολογικό έτος 2026 εφαρμόζεται ενδιάμεσος φορολογικός συντελεστής 25% για εισοδήματα από 12.000 έως 24.000 ευρώ, με το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης να εκτιμάται σε 90 εκατ. ευρώ για το 2027.
Συνολικά, ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει παρεμβάσεις που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί ή τεθεί σε εφαρμογή, καθώς και μέτρα με ορίζοντα το 2027, τα οποία αποσκοπούν στον επηρεασμό τόσο της ζήτησης όσο και της προσφοράς κατοικίας.
Περισσότερες ειδήσεις
Eurostat: Πορτογαλία, Ολλανδία και Ισπανία στην κορυφή της στεγαστικής επιβάρυνσης
Στα 30,7 χρόνια η αυτονόμηση των νέων στην Ελλάδα – Στο προσκήνιο η δημοτική κατοικία