Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τον κατασκευαστικό κλάδο, η ψήφιση του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και ειδικά του άρθρου 113 επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της εκτίναξης του κόστους στα δημόσια έργα. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, η νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί τον κίνδυνο ενός νέου κύκλου ανατιμήσεων, επαναφέροντας στο προσκήνιο τα προβλήματα που σημάδεψαν την αγορά την προηγούμενη τριετία.
Η ρύθμιση για την αναθεώρηση τιμών έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό που δημιουργήθηκε μετά τις αυξήσεις σε υλικά και ενέργεια, κυρίως εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία και της ενεργειακής κρίσης. Με το άρθρο 113 οριστικοποιούνται οι προσωρινοί συντελεστές αναθεώρησης που είχαν θεσπιστεί την περίοδο 2021–2022 και επεκτείνεται η εφαρμογή τους και στα επόμενα τρίμηνα, καλύπτοντας τόσο έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη όσο και νέες συμβάσεις έως την ενεργοποίηση του νέου συστήματος τιμολόγησης.
Στην πράξη, το κράτος αναγνωρίζει ότι τα αρχικά τιμολόγια των έργων δεν ανταποκρίνονται πλέον στο πραγματικό κόστος κατασκευής και επιχειρεί να αποκαταστήσει μέρος αυτής της απόκλισης. Πρόκειται για μια παρέμβαση που δίνει μια πρώτη ανάσα στην αγορά, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει συνολικά το πρόβλημα, καθώς δεν καλύπτει κρίσιμες παραμέτρους όπως τα καύσιμα, τα εργατικά και το κόστος λειτουργίας των μηχανημάτων.
Την ίδια στιγμή, η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή έρχεται να επιδεινώσει το ήδη εύθραυστο περιβάλλον. Η αβεβαιότητα γύρω από την πορεία των τιμών του πετρελαίου, ιδίως υπό το ενδεχόμενο παρατεταμένης έντασης με το Ιράν ή διαταραχών στις εφοδιαστικές αλυσίδες, προκαλεί έντονη ανησυχία στις τεχνικές εταιρείες.
Το πετρέλαιο αποτελεί βασικό παράγοντα κόστους, επηρεάζοντας άμεσα όχι μόνο τα καύσιμα, αλλά και τα υλικά, τις μεταφορές και τη συνολική λειτουργία των εργοταξίων. Ήδη καταγράφονται αυξήσεις στο κόστος των μεταφορών, ενώ η επιβάρυνση μεταφέρεται σταδιακά σε όλη την παραγωγική αλυσίδα των κατασκευών.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές, καθώς η άνοδος των τιμών της ασφάλτου, που σε ορισμένες περιπτώσεις προσεγγίζει ή και ξεπερνά το 20%, συνδέεται άμεσα με την αύξηση του πετρελαίου, καθώς τα ασφαλτικά υλικά εξαρτώνται από αυτό. Παράλληλα, αυξήσεις σημειώνονται σχεδόν σε όλα τα βασικά υλικά, άμεσα ή έμμεσα, οδηγώντας σε συνολική επιβάρυνση του κόστους κατασκευής.
Η κατάσταση θυμίζει έντονα την περίοδο που ακολούθησε την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, όταν η Πολιτεία είχε προχωρήσει σε έκτακτες ρυθμίσεις ώστε οι ανάδοχοι να αποζημιώνονται με βάση τις πραγματικές τιμές αγοράς ορισμένων υλικών. Το προηγούμενο αυτό ενισχύει τα αιτήματα για αντίστοιχες παρεμβάσεις και στη σημερινή συγκυρία, εφόσον οι πιέσεις ενταθούν.
Οι πιέσεις αποτυπώνονται εντονότερα στα δημόσια έργα, όπου τα τιμολόγια παραμένουν σε μεγάλο βαθμό παρωχημένα. Το κόστος ενέργειας έχει αποκτήσει καθοριστικό ρόλο, καθώς μπορεί να αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 30% του συνολικού κόστους και σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάνει ακόμη και το 50%.
Η εκτέλεση έργων με βάση οικονομικά δεδομένα προηγούμενων ετών καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολη, με τον κίνδυνο καθυστερήσεων ή ακόμη και αναστολής έργων να επανέρχεται στο προσκήνιο, εφόσον δεν υπάρξουν περαιτέρω προσαρμογές.
Παράλληλα, η ίδια η ρύθμιση του άρθρου 113 δημιουργεί και ζητήματα εφαρμογής. Εντοπίζονται ανομοιογένειες μεταξύ έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη και έργων που έχουν ήδη ολοκληρωθεί, καθώς τα δεύτερα ενδέχεται να μείνουν εκτός του μηχανισμού αναθεώρησης.
Την ίδια στιγμή, η διατύπωση της διάταξης σε ορισμένα σημεία θεωρείται σύνθετη, γεγονός που καθιστά αναγκαία την έκδοση ερμηνευτικών οδηγιών, ώστε να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή της. Οι επιπτώσεις ωστόσο δεν είναι ίδιες για όλους. Οι μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες, που δραστηριοποιούνται και σε έργα παραχώρησης ή χρηματοδοτούμενα σχήματα, διαθέτουν μηχανισμούς επιμερισμού κινδύνου και εμφανίζονται πιο ανθεκτικές. Αντίθετα, οι μικρότερες εταιρείες και όσες δραστηριοποιούνται αποκλειστικά σε δημόσια έργα βρίσκονται σε πιο δύσκολη θέση, καθώς επωμίζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου το βάρος των αυξήσεων σε υλικά, ενέργεια και λειτουργικά κόστη.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι εργοληπτικοί φορείς, όπως ο ΣΑΤΕ, η ΠΕΔΜΕΔΕ και η ΠΕΣΕΔΕ, συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η ρύθμιση αποτελεί ένα θετικό, αλλά ανεπαρκές πρώτο βήμα. Ήδη διαμορφώνεται το έδαφος για νέες παρεμβάσεις, καθώς οι πιέσεις στο κόστος όχι μόνο δεν έχουν εκλείψει, αλλά ενδέχεται να ενταθούν.
Η αγορά βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση, όπου από τη μία πλευρά επιχειρείται η αποκατάσταση των στρεβλώσεων της προηγούμενης κρίσης και από την άλλη αναδύονται νέοι κίνδυνοι από τις διεθνείς εξελίξεις.
Περισσότερες ειδήσεις
Μετρό: Πώς θα «ξεκλειδώσει» η επέκταση προς το Ίλιον
Δήμας: Στους επόμενους μήνες η επέκταση του Μετρό προς Καλαμαριά – Στο 50% το Flyover
