Εκατομμύρια άνθρωποι βασίζονται πλέον σε εφαρμογές κινητού και σε φορητές συσκευές – ρολόγια, δαχτυλίδια, βραχιόλια και αισθητήρες – για να παρακολουθούν πόσο καλά κοιμούνται. Όμως τα περισσότερα από αυτά τα gadgets δεν μετρούν τον ύπνο όπως μπορεί να φαντάζονται οι περισσότεροι.
Αντίθετα, «υπολογίζουν» τον ύπνο έμμεσα, με βάση δείκτες όπως ο καρδιακός ρυθμός και η κίνηση του σώματος. Αυτό εγείρει ένα βασικό ερώτημα: πόσο αξιόπιστα είναι αυτά τα δεδομένα και πόσο σοβαρά πρέπει να τα παίρνουμε;
Η αγορά συσκευών παρακολούθησης ύπνου στις ΗΠΑ έφτασε τα 5 δισ. δολάρια το 2023 και αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2030. Καθώς η χρήση τους εκτοξεύεται, οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι κρίσιμο να καταλάβουμε τι μπορούν – και τι δεν μπορούν – να μας πουν.
Είτε πρόκειται για Apple Watch, Fitbit, Oura Ring ή κάποια άλλη συσκευή, η βασική λογική είναι κοινή: καταγράφουν κινήσεις και παλμούς όσο ο χρήστης βρίσκεται σε ηρεμία.
Σύμφωνα με τον Daniel Forger, καθηγητή στο University of Michigan που μελετά την τεχνολογία ύπνου, οι αλγόριθμοι έχουν γίνει αρκετά ακριβείς στο να εντοπίζουν πότε κάποιος κοιμάται.
Ωστόσο, όταν πρόκειται για στάδια ύπνου (REM, βαθύς, ελαφρύς), η ακρίβεια είναι περιορισμένη. Οι εργαστηριακές εξετάσεις ύπνου (πολυυπνογραφία) παραμένουν πολύ πιο αξιόπιστες.
Με απλά λόγια: το ρολόι σου ξέρει καλά «αν κοιμάσαι», αλλά όχι με βεβαιότητα «πώς ακριβώς κοιμάσαι».
Η νευρολόγος Chantale Branson παρατηρεί ότι πολλοί ασθενείς φτάνουν στο ιατρείο κρατώντας στα χέρια τους sleep scores, αγχωμένοι για το πόσα λεπτά REM είχαν το προηγούμενο βράδυ.
Όπως εξηγεί, αυτή είναι λάθος προσέγγιση.
Οι συσκευές βοηθούν να εντοπίζονται τάσεις σε βάθος χρόνου, όχι να αξιολογείται η ποιότητα ενός μόνο βραδιού. Ένα «κακό» σκορ δεν σημαίνει απαραίτητα πρόβλημα υγείας. Αντί για εμμονή με τα νούμερα, προτείνει εστίαση στη λεγόμενη «υγιεινή ύπνου»: χαλαρωτική ρουτίνα πριν τον ύπνο, λιγότερες οθόνες, σταθερό ωράριο και άνετο περιβάλλον.
Για κάποιους, τα wearables λειτουργούν θετικά. Μια δασκάλα στις ΗΠΑ διαπίστωσε μέσω του δαχτυλιδιού της ότι το αλκοόλ και τα βαριά βραδινά γεύματα χειροτέρευαν τον ύπνο της – και άλλαξε συνήθειες. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η τεχνολογία λειτουργεί σαν καθρέφτης: δεν σε θεραπεύει, αλλά σε βοηθά να καταλάβεις τι σε επηρεάζει.
Υπάρχει όμως και η σκοτεινή πλευρά. Ορισμένοι χρήστες αναπτύσσουν εμμονή με τα σκορ ύπνου, μια κατάσταση που οι ερευνητές αποκαλούν «ορθοϋπνία» (orthosomnia).
Η συνεχής αξιολόγηση μπορεί να προκαλέσει περισσότερο στρες από ό,τι όφελος. Και το άγχος… είναι από μόνο του εχθρός του ύπνου. Οι ειδικοί είναι σαφείς: αν τα δεδομένα σε αγχώνουν αντί να σε βοηθούν, μάλλον ήρθε η ώρα να τα αφήσεις στην άκρη.
Περισσότερες ειδήσεις:
Επτά βασικοί κανόνες για ένα πιο δυνατό και υγιές σώμα το 2026
Πότε πρέπει να δίνεις τέλος σε μια φιλία… και πότε αξίζει μια δεύτερη ευκαιρία
Το μαξιλάρι σου σε… «καταστρέφει» — Δες γιατί ξυπνάς κουρασμένος κάθε πρωί
