Ένα τεράστιο νέφος σκόνης από τη Σαχάρα κινείται πάνω από τη Μεσόγειο προς τη δυτική και κεντρική Ευρώπη, προκαλώντας πορτοκαλί ουρανούς, θολούς ορίζοντες και ένα λεπτό στρώμα άμμου που καλύπτει επιφάνειες από αυτοκίνητα μέχρι ηλιακά πάνελ.
«Αυτό δείχνει ότι είμαστε συνδεδεμένοι πέρα από σύνορα και ηπείρους μέσω της σύνθεσης της ατμόσφαιρας», εξηγεί ο επιστήμονας του Copernicus, Mark Parrington.
Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της υπηρεσίας Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS), το νέφος σκόνης αναμένεται να κινηθεί βορειότερα τις επόμενες ημέρες, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα του αέρα στην Ιβηρική Χερσόνησο πριν φτάσει ακόμη και στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σκανδιναβία.
Τα σωματίδια έχουν ανυψωθεί από την έρημο Σαχάρα και μεταφέρονται στην ατμόσφαιρα για χιλιάδες χιλιόμετρα μέχρι την Ευρώπη. Παρόμοια επεισόδια μεταφοράς αφρικανικής σκόνης παρατηρούνται συχνά και στη Μεσόγειο και την Ελλάδα, όπου λεπτά στρώματα σκόνης καλύπτουν επιφάνειες και επηρεάζουν προσωρινά την ποιότητα του αέρα.
Το φαινόμενο μπορεί να δημιουργεί εντυπωσιακά ηλιοβασιλέματα με πορτοκαλί αποχρώσεις, αλλά συνοδεύεται και από επιπτώσεις στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Κατά τη διάρκεια επεισοδίων αφρικανικής σκόνης, οι μετεωρολογικές υπηρεσίες αρκετών χωρών – όπως η AEMET στην Ισπανία, η IPMA στην Πορτογαλία και η Météo-France – εκδίδουν προειδοποιήσεις για επιδείνωση της ποιότητας του αέρα.
Η βασική ανησυχία αφορά τα σωματίδια PM10, δηλαδή αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 10 μικρόμετρα. Πρόκειται για σχετικά «χονδρότερα» σωματίδια, τα οποία όμως μπορούν να εισχωρήσουν στους πνεύμονες και να προκαλέσουν ερεθισμό των αεραγωγών, επιδείνωση του άσθματος και προβλήματα σε ευάλωτες ομάδες όπως οι ηλικιωμένοι και τα μικρά παιδιά.
Στις ευρωπαϊκές πόλεις, οι πολίτες είναι συχνά πιο εξοικειωμένοι με τα PM2.5, τα ακόμη μικρότερα σωματίδια που προέρχονται από καυσαέρια, βιομηχανικές διεργασίες και καύση ξύλου. Τα σωματίδια PM2.5 είναι πιο επικίνδυνα επειδή μπορούν να διεισδύσουν βαθύτερα στους πνεύμονες και ακόμη και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος.
Η σκόνη από τη Σαχάρα αποτελείται κυρίως από μεγαλύτερα ορυκτά σωματίδια PM10, ωστόσο σε τέτοια επεισόδια η συγκέντρωσή τους μπορεί να αυξηθεί τόσο ώστε τα επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων να ξεπερνούν τα όρια ασφαλείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Τα επεισόδια μεταφοράς σκόνης από τη Σαχάρα συχνά προκαλούν συζητήσεις για τη σχέση τους με την κλιματική αλλαγή, όμως οι επιστήμονες παραμένουν προσεκτικοί.
Σύμφωνα με τον Mark Parrington, η επιστημονική εικόνα δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη.
«Δεν υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το πώς η ερημοποίηση επηρεάζει τις πηγές σκόνης», εξηγεί, αναφερόμενος στη σταδιακή επέκταση της Σαχάρας προς τα νότια λόγω της κλιματικής αλλαγής και της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Μεγάλο μέρος της σκόνης προέρχεται από συγκεκριμένες περιοχές, όπως η Bodélé Depression στο Τσαντ, όπου οι συνθήκες πίεσης επιτρέπουν σε ελαφριά σωματίδια να ανυψωθούν στην ατμόσφαιρα.
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, η ξηρασία και η αυξημένη εξάτμιση μειώνουν την υγρασία του εδάφους. Όταν αυτά συνδυάζονται με κακή διαχείριση γης, μπορούν να ενισχύσουν τη δημιουργία καταιγίδων σκόνης και άμμου.
Παράλληλα, ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία λόγω της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να αυξήσουν τη συχνότητα μεταφοράς αφρικανικής σκόνης προς την Ευρώπη.
Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή ιστορικά δεδομένα για να επιβεβαιωθεί μια σαφής σχέση.
«Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής καταληκτικές μελέτες που να συνδέουν άμεσα την ερημοποίηση ή την αποψίλωση με την ποσότητα ορυκτής σκόνης στην ατμόσφαιρα», δήλωσε ο Parrington στο Euronews Green.
Καθώς το νέφος σκόνης μετακινείται προς την Ευρώπη, οι κάτοικοι των περιοχών που επηρεάζονται μπορεί να δουν τη σκόνη να αναμειγνύεται με βροχή, δημιουργώντας το χαρακτηριστικό λασπώδες υπόλειμμα που μένει σε αυτοκίνητα, μπαλκόνια και παράθυρα όταν το νερό εξατμιστεί.
Οι υγειονομικές αρχές συνιστούν στους πολίτες, ειδικά σε όσους ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, να αποφεύγουν έντονη σωματική δραστηριότητα σε εξωτερικούς χώρους όσο διαρκεί το φαινόμενο.
Για τους υπόλοιπους, το φαινόμενο προσφέρει και ένα εντυπωσιακό θέαμα: η σκόνη στην ατμόσφαιρα διαχέει το φως του ήλιου δημιουργώντας ηλιοβασιλέματα με έντονες πορτοκαλί και κόκκινες αποχρώσεις, που συχνά θυμίζουν τοπίο άλλου πλανήτη.
Περισσότερες ειδήσεις
Ατμοσφαιρική ασφυξία «κλειδώνει» τα παιδιά μέσα στα σχολεία στην καρδιά των Βαλκανίων
Επικίνδυνο όζον «πνίγει» τη Βόρεια Πορτογαλία – Κίνδυνος για παιδιά και ηλικιωμένους
Εισπνέουμε 68.000 μικροπλαστικά σωματίδια κάθε μέρα – Τι κρύβει ο αέρας του σπιτιού μας
