Σε μια κρίσιμη καμπή για τις εμπορικές σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ, ευρωβουλευτές και κράτη-μέλη κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία που θα επιτρέπει στην ΕΕ να «παγώνει» τη νέα εμπορική συμφωνία με την Ουάσιγκτον, εάν υπάρξει αθέμιτη αύξηση αμερικανικών εισαγωγών που διαταράσσει την ευρωπαϊκή αγορά.
Η εξέλιξη έρχεται ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη έντονες διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των κρατών-μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το τελικό πλαίσιο εφαρμογής της συμφωνίας, υπό τη σκιά νέων πιέσεων από τον Donald Trump.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Euronews, οι ΗΠΑ φέρονται να απειλούν ακόμη και με διπλασιασμό των δασμών στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, εάν η συμφωνία δεν εγκριθεί και δεν εφαρμοστεί άμεσα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έως τις 4 Ιουλίου.
Η εμπορική συμφωνία προβλέπει μηδενικούς δασμούς της ΕΕ για αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, ενώ οι δασμοί στις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αυξάνονται σημαντικά, αν και χωρίς σωρευτική επιβάρυνση.
Από την πρώτη στιγμή, αρκετοί ευρωβουλευτές εξέφρασαν αντιδράσεις, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία χρειάζεται ισχυρότερες δικλίδες ασφαλείας ώστε να προστατεύονται τα ευρωπαϊκά συμφέροντα και να αποτραπεί η χρήση της ως μέσου πολιτικής ή οικονομικής πίεσης από την Ουάσιγκτον.
Στο πλαίσιο του προσωρινού συμβιβασμού, συμφωνήθηκε κατ’ αρχήν ένας μηχανισμός ασφαλείας που θα επιτρέπει στην ΕΕ να επαναφέρει δασμούς σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα εφόσον οι εισαγωγές αυξηθούν σε βαθμό που να προκαλούν στρέβλωση στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι ακριβείς διατυπώσεις της ρήτρας παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Παράλληλα, οι διαπραγματευτές συμφώνησαν επί της αρχής και στην προσθήκη μιας λεγόμενης «sunset clause», δηλαδή ρήτρας αυτόματης λήξης της συμφωνίας εφόσον δεν ανανεωθεί.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε προτείνει αρχικά ως χρονικό όριο τον Μάρτιο του 2028, ωστόσο το τελικό χρονοδιάγραμμα δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Το μεγαλύτερο «αγκάθι», ωστόσο, αφορά τη λεγόμενη «sunrise clause», δηλαδή τον χρόνο έναρξης εφαρμογής της συμφωνίας.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν η εφαρμογή να ξεκινήσει μόνο όταν οι ΗΠΑ συμμορφωθούν πλήρως με το πλαφόν δασμών 15% που προβλέπει η συμφωνία. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει άμεση εφαρμογή χωρίς πρόσθετους όρους.
Η συγκεκριμένη απαίτηση ενισχύθηκε μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ τον Φεβρουάριο, το οποίο έκρινε παράνομους τους αμερικανικούς δασμούς του 2025. Στη συνέχεια, η Ουάσιγκτον επέβαλε νέους δασμούς που, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, υπερβαίνουν πλέον το συμφωνημένο ανώτατο όριο.
Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά το λεγόμενο Anti-Coercion Instrument, το ισχυρότερο εργαλείο εμπορικής άμυνας της ΕΕ απέναντι σε οικονομικές πιέσεις τρίτων χωρών.
Το εργαλείο αυτό δίνει τη δυνατότητα στις Βρυξέλλες να επιβάλουν περιορισμούς ακόμη και στην πρόσβαση ξένων επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά, αλλά και σε ζητήματα αδειών ή πνευματικών δικαιωμάτων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να επιδιώκει την αφαίρεση αναφορών στο συγκεκριμένο εργαλείο από τη συμφωνία, όπως και διατάξεων που θα επέτρεπαν αναστολή της συμφωνίας σε περίπτωση νέων απειλών του Trump κατά της εδαφικής ακεραιότητας κρατών-μελών της ΕΕ.
Οι σχετικές πρόνοιες προστέθηκαν μετά τις δηλώσεις Trump υπέρ αμερικανικής εξαγοράς της Γροιλανδίας και τις πιέσεις προς ευρωπαϊκές χώρες που δεν στήριζαν τη συγκεκριμένη θέση.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν έως τον Ιούνιο, με στόχο να ολοκληρωθεί το τελικό κείμενο πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πριν από την προθεσμία της 4ης Ιουλίου που έχει θέσει η Ουάσιγκτον.
Περισσότερες ειδήσεις
Αυτοκίνητο: Το σχέδιο της ΕΕ για συμφωνία με τις ΗΠΑ που θα προλάβει την αύξηση δασμών
