Τα λεγόμενα σακουλάκια νικοτίνης (nicotine pouches), τα μικρά πουγκάκια που τοποθετούνται ανάμεσα στο χείλος και τα ούλα, γνωρίζουν εντυπωσιακή άνοδο παγκοσμίως, με οργανώσεις δημόσιας υγείας να προειδοποιούν ότι ενδέχεται να οδηγήσουν σε μια νέα γενιά εθισμένων στη νικοτίνη, κυρίως μεταξύ των νέων.
Σύμφωνα με νέα έκθεση της διεθνούς πρωτοβουλίας STOP, η αγορά των nicotine pouches αναπτύσσεται με ταχύτατους ρυθμούς, αξιοποιώντας κανονιστικά κενά, έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ελκυστικές γεύσεις και χορηγίες σε αθλητικά γεγονότα.
Το 2025 πωλήθηκαν παγκοσμίως περίπου 34 δισ. σακουλάκια νικοτίνης, αριθμός αυξημένος κατά 660% σε σχέση με το 2020. Η παγκόσμια αγορά εκτιμάται ότι θα φτάσει σχεδόν τα 13,8 δισ. ευρώ το 2027 και τα 21,6 δισ. ευρώ το 2028.
Η Sophie Braznell, ερευνήτρια του Tobacco Control Research Group του Πανεπιστημίου του Bath και συντάκτρια της έκθεσης, χαρακτήρισε την αγορά «εξαιρετικά κερδοφόρα».
Σήμερα, περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας αγοράς ελέγχονται από δύο κολοσσούς της καπνοβιομηχανίας, την Philip Morris International και την British American Tobacco, οι οποίες κατείχαν από περίπου το ένα τρίτο του συνόλου των πωλήσεων το 2025.
Ο διευθυντής της STOP, Jorge Alday, υποστήριξε ότι η ανάπτυξη της αγοράς «δεν είναι τυχαία», αλλά αποτέλεσμα μιας στρατηγικής αξιοποίησης νομοθετικών κενών και επιθετικού μάρκετινγκ προς υφιστάμενους και νέους χρήστες νικοτίνης.
Η έκθεση αναφέρει ότι τα προϊόντα αυτά περιέχουν νικοτίνη, τοξικές ουσίες και καρκινογόνες ενώσεις, ενώ καταγράφει περιπτώσεις διαδικτυακών πωλήσεων, προωθητικών ενεργειών κοντά σε σχολεία και δωρεάν διανομής δειγμάτων.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, εμπορικά σήματα όπως το Velo, το Nordic Spirit και το Zyn έχουν προσφέρει δωρεάν δείγματα μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων, εκδηλώσεων και προωθητικών δράσεων σε δημόσιους χώρους.
«Φανταστείτε μια εταιρεία να θεωρεί αποδεκτό να μοιράζει δωρεάν δείγματα ενός εθιστικού προϊόντος», σχολίασε χαρακτηριστικά ο Alday.
Η διάθεση των προϊόντων σε γεύσεις όπως μέντα, φρούτα, καφές ή μπαχαρικά θεωρείται ένας ακόμη παράγοντας που ενισχύει τη δημοφιλία τους.
Ακόμη και σε αγορές όπου οι γεύσεις περιορίζονται, οι εταιρείες χρησιμοποιούν εναλλακτικές ονομασίες που παραπέμπουν σε ένταση, έκρηξη δροσιάς, παγωμένη αίσθηση, εξωτικές γεύσεις ή αστικό τρόπο ζωής ( «Rush», «Blast», «Frost», «Exotic Black» ή «Urban Vibe», ), διατηρώντας την εμπορική τους ελκυστικότητα.
Παράλληλα, οι διαφημιστικές καμπάνιες συνδέουν τα προϊόντα με την κοινωνικότητα, τον αθλητισμό, τον ρομαντισμό και την επιτυχία, προσεγγίζοντας εκατομμύρια καταναλωτές, μεταξύ των οποίων και ανήλικους.
Η έκθεση εστιάζει ιδιαίτερα στις χορηγίες της Philip Morris International και της British American Tobacco στη Formula One, υποστηρίζοντας ότι τα σχετικά μηνύματα προβάλλονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια φιλάθλους παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων πολλών παιδιών και εφήβων.
Σημαντικό ρόλο φέρονται να παίζουν και οι influencers. Σύμφωνα με τα στοιχεία της STOP, το περιεχόμενο προώθησης των pouch προϊόντων Velo στα κοινωνικά δίκτυα έφτασε σε περισσότερους από 10 εκατ. ανηλίκους κάτω των 18 ετών την περίοδο 2018-2023.
Όπως σημειώνει η έκθεση, οι εταιρείες έχουν συνεργαστεί με influencers που διαθέτουν από δεκάδες χιλιάδες έως και εκατομμύρια ακολούθους, ενισχύοντας την προβολή των προϊόντων στους νέους.
Ένας ακόμη λόγος που τα nicotine pouches κερδίζουν έδαφος είναι η διακριτική χρήση τους. Σε αντίθεση με το κάπνισμα ή το άτμισμα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς να γίνονται εύκολα αντιληπτά, ακόμη και σε χώρους όπου το κάπνισμα απαγορεύεται.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, αυτό τα καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικά σε νεαρές ηλικίες.
Η STOP προειδοποιεί ότι η ανάπτυξη της αγοράς ξεπερνά την ταχύτητα με την οποία κινούνται οι ρυθμιστικές αρχές στην Ευρώπη και διεθνώς.
Σε αρκετές χώρες τα σακουλάκια νικοτίνης δεν έχουν ακόμη ενταχθεί σε σαφές νομοθετικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα «ρυθμιστικό κενό» που επιτρέπει στις εταιρείες να επεκτείνονται ταχύτερα.
Η οργάνωση ζητά από τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε αυστηρότερη εποπτεία των προϊόντων, με μέτρα όπως:
Οι προτάσεις αυτές κινούνται στην ίδια κατεύθυνση με τις συστάσεις του World Health Organization, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει το πώς θα ρυθμίσει τη νέα γενιά προϊόντων νικοτίνης.
Περισσότερες ειδήσεις
Τέλος στα τσιγάρα για τη «γενιά του 2009» – Ισόβιο μπλόκο στις μελλοντικές πωλήσεις σε ανήλικους
Απαγόρευση πώλησης καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους – Νέο πλαίσιο με QR ελέγχους και αυστηρές ποινές
Η μεγάλη αυταπάτη του vaping — Πώς το ηλεκτρονικό τσιγάρο «φτιάχνει» μια νέα γενιά εθισμένων στη νικοτίνη
