Η νέα απειλή του Αμερικανού προέδρου Donald Trump να διακόψει κάθε εμπορική σχέση με την Ισπανία προκάλεσε αίσθηση στη Σύνοδο Κορυφής του NATO, όμως η εφαρμογή μιας τέτοιας απόφασης απέχει σημαντικά από τη ρητορική. Παρότι ο Trump έδωσε δημοσίως εντολή στον υπουργό Οικονομικών Scott Bessent να σταματήσει το εμπόριο με τη Μαδρίτη, το ευρωπαϊκό και αμερικανικό θεσμικό πλαίσιο περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητές του.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί ενιαία τελωνειακή ένωση, γεγονός που σημαίνει ότι η εμπορική πολιτική ασκείται αποκλειστικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όχι από τα επιμέρους κράτη-μέλη. Έτσι, οποιοδήποτε μέτρο των ΗΠΑ που θα στόχευε αποκλειστικά την Ισπανία θα δημιουργούσε σοβαρά νομικά και πρακτικά ζητήματα, ενώ θα μπορούσε να οδηγήσει και σε κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.
Σε αντίθεση με όσα υπονόησε ο Trump, οι ΗΠΑ δεν διαπραγματεύονται εμπορικές σχέσεις με κάθε κράτος-μέλος ξεχωριστά.
Από τη δημιουργία της Ενιαίας Αγοράς το 1993, οι δασμοί, οι εμπορικές συμφωνίες και συνολικά η εμπορική πολιτική αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό σημαίνει ότι οποιοδήποτε μέτρο κατά της Ισπανίας θα επηρέαζε αυτομάτως ολόκληρη την ενιαία αγορά των 27 κρατών-μελών.
Επιπλέον, οι εφοδιαστικές αλυσίδες στην Ευρώπη είναι πλήρως διασυνδεδεμένες. Ένα προϊόν μπορεί να παράγεται στην Ισπανία, να μεταποιείται σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα και στη συνέχεια να εξάγεται στις ΗΠΑ. Η στόχευση αποκλειστικά ισπανικών προϊόντων θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη τόσο επιχειρησιακά όσο και νομικά.
Η κυβέρνηση του Ισπανού πρωθυπουργού Pedro Sánchez υποβάθμισε τις δηλώσεις του Trump, χαρακτηρίζοντάς τες «business as usual» και ξεκαθαρίζοντας ότι δεν προτίθεται να αλλάξει τη στάση της απέναντι στις ΗΠΑ.
Παράλληλα υπενθύμισε ότι η Ισπανία παρουσιάζει εμπορικό έλλειμμα έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και όχι πλεόνασμα, ενώ σημείωσε ότι ως μέλος της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστής εμπορικής πολιτικής.
Δεν είναι μάλιστα η πρώτη φορά που ο Trump προχωρά σε αντίστοιχη δήλωση. Αντίστοιχη εντολή είχε δώσει και τον Μάρτιο, χωρίς ωστόσο να υπάρξει οποιαδήποτε διακοπή του εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι δύο οικονομίες διατηρούν σημαντικές εμπορικές σχέσεις, χωρίς όμως η μία να εξαρτάται ιδιαίτερα από την άλλη.
Το 2025, περίπου 4,9% των ισπανικών εξαγωγών αγαθών κατευθύνθηκε στις ΗΠΑ, αξίας περίπου 18 δισ. ευρώ. Το ποσοστό αυτό είναι χαμηλότερο από άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Ιταλία (10,7%) και η Γερμανία (9,9%).
Από την άλλη πλευρά, οι αμερικανικές εξαγωγές προς την Ισπανία ανήλθαν περίπου στα 23 δισ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι οι ΗΠΑ εμφανίζουν εμπορικό πλεόνασμα στις διμερείς συναλλαγές.
Για τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες, πάντως, η ισπανική αγορά αντιστοιχεί μόλις στο 1,2% των συνολικών αμερικανικών εξαγωγών.
Οι μεγαλύτερες ισπανικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αφορούν:
Τα τρόφιμα αντιστοιχούν περίπου στο 18% των ισπανικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, με το ελαιόλαδο και τα φυτικά έλαια να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες κατηγορίες.
Οι δυνατότητες του Αμερικανού προέδρου είναι υπαρκτές αλλά όχι απεριόριστες.
Ο Trade Act επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλει προσωρινούς δασμούς μέσω του Section 122, όμως αυτοί δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 15% και έχουν μέγιστη διάρκεια 150 ημερών. Για μεγαλύτερη διάρκεια απαιτείται έγκριση του Κογκρέσου.
Αντίστοιχα, οι διατάξεις Section 232 και Section 301, που έχουν χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν από τον Trump, προϋποθέτουν επίσημες έρευνες πριν από την επιβολή εμπορικών περιορισμών.
Παρότι η πλήρης διακοπή του εμπορίου με την Ισπανία θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη, η αμερικανική κυβέρνηση διαθέτει άλλα εργαλεία πίεσης.
Μέσω του Υπουργείου Εμπορίου και του Υπουργείου Οικονομικών, οι ΗΠΑ μπορούν να επιβάλουν κυρώσεις σε συγκεκριμένες εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα, να περιορίσουν τραπεζικές συναλλαγές ή ακόμη και να απαγορεύσουν την εξαγωγή αμερικανικών τεχνολογιών προς συγκεκριμένες επιχειρήσεις.
Στο παρελθόν, αντίστοιχα μέτρα έχουν εφαρμοστεί κυρίως για λόγους εθνικής ασφάλειας, με στόχο εταιρείες που συνδέονταν με τη Ρωσία, το Ιράν ή, σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, την Κίνα.
Ωστόσο, η Ισπανία σήμερα ανήκει στην κατηγορία Group A:5 του αμερικανικού κανονισμού Export Administration Regulations (EAR), μαζί με χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. Η συγκεκριμένη κατηγορία προβλέπει το ευνοϊκότερο καθεστώς αδειοδότησης για εξαγωγές αμερικανικής τεχνολογίας, γεγονός που καθιστά ακόμη δυσκολότερη την υιοθέτηση οριζόντιων περιορισμών αποκλειστικά κατά της Ισπανίας.
Περισσότερες ειδήσεις
«Ράλι» στην αμυντική βιομηχανία μετά τις συμφωνίες των 50 δισ. δολαρίων στο NATO
CFO της Chevron σε Trump: Οι τιμές της βενζίνης δεν… πέφτουν από τη μια μέρα στην άλλη
