Μία κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει έντονες πολιτικές και γεωπολιτικές αντιδράσεις φαίνεται πως ετοιμάζει η κυβέρνηση του Donald Trump, καθώς, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters, σχεδιάζει να καταθέσει στο αμερικανικό Κογκρέσο συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία χωρίς δύο από τις σημαντικότερες δικλίδες ασφαλείας που διαχρονικά απαιτούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εξέλιξη αναμένεται να ανοίξει νέο κύκλο συζητήσεων γύρω από την πυρηνική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο όπου η ένταση με το Ιράν παραμένει υψηλή και οι περιφερειακές ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, η συμφωνία τύπου 123 Agreement αναμένεται να υπογραφεί από τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright, και τον υπουργό Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, Abdulaziz bin Salman, πριν διαβιβαστεί στο Κογκρέσο μέσα στις επόμενες ημέρες.
Η συγκεκριμένη συμφωνία αποτελεί προϋπόθεση ώστε η αμερικανική κυβέρνηση και αμερικανικές εταιρείες να μπορούν να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη της πολιτικής πυρηνικής βιομηχανίας της Σαουδικής Αραβίας, ενός έργου που εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσει επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το στοιχείο που προκαλεί τις μεγαλύτερες ανησυχίες είναι πως, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το κείμενο δεν περιλαμβάνει το λεγόμενο “Gold Standard”.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη απαγορεύει σε μια χώρα να προχωρά σε:
Πρόκειται για δύο τεχνολογίες που, αν και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ειρηνικούς ενεργειακούς σκοπούς, αποτελούν επίσης βασικές διαδρομές προς την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Παράλληλα, από τη συμφωνία απουσιάζει και το Additional Protocol του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), το οποίο επιτρέπει πολύ αυστηρότερους και αιφνιδιαστικούς ελέγχους ακόμη και σε μη δηλωμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Ο Chris Wright έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι η προκαταρκτική συμφωνία δεν αφορά τη μεταφορά τεχνολογιών εμπλουτισμού ουρανίου και πως περιλαμβάνει όλες τις απαιτήσεις μη διάδοσης που προβλέπει ο αμερικανικός Νόμος περί Ατομικής Ενέργειας.
Ωστόσο, σύμφωνα με μία από τις πηγές του Reuters, η συμφωνία δημιουργεί το απαραίτητο νομικό πλαίσιο συνεργασίας ακόμη και στον κύκλο πυρηνικού καυσίμου, χωρίς όμως να υποχρεώνει τις ΗΠΑ να μεταφέρουν σχετική τεχνογνωσία ή εξοπλισμό.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των διαχρονικών δηλώσεων του πρίγκιπα διαδόχου Mohammed bin Salman.
Ο ίδιος έχει επανειλημμένα τονίσει ότι εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικό όπλο, τότε και η Σαουδική Αραβία θα επιδιώξει να κάνει το ίδιο.
Ήδη από το 2018 είχε δηλώσει δημόσια πως το βασίλειο δεν επιθυμεί πυρηνικά όπλα, αλλά θα ακολουθήσει άμεσα την ίδια πορεία εφόσον το Ιράν καταφέρει να αποκτήσει πυρηνική βόμβα.
Παράλληλα, το Ριάντ έχει καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί να διατηρήσει το δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου στο έδαφός του.
Η στάση αυτή διαφοροποιείται σημαντικά από εκείνη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, τα οποία το 2009 αποδέχθηκαν το Gold Standard όταν υπέγραψαν αντίστοιχη συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συγκεκριμένη συμφωνία θεωρείται μέχρι σήμερα το πρότυπο ασφαλούς συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας.
Μετά την κατάθεσή της, η συμφωνία θα εισέλθει σε περίοδο κοινοβουλευτικής εξέτασης περίπου 90 ημερών συνεχούς λειτουργίας του Κογκρέσου. Εφόσον δεν υπάρξει απόρριψη, θα τεθεί αυτομάτως σε ισχύ. Για να μπλοκαριστεί απαιτείται κοινό ψήφισμα του Κογκρέσου και πλειοψηφία δύο τρίτων ώστε να μπορεί να παρακαμφθεί ενδεχόμενο προεδρικό βέτο.
Η πιθανή απουσία αυστηρών περιορισμών έχει ήδη προκαλέσει προβληματισμό σε ειδικούς για τον έλεγχο των εξοπλισμών, ενώ αρκετοί Δημοκρατικοί αλλά και Ρεπουμπλικάνοι είχαν στο παρελθόν ζητήσει οποιαδήποτε συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία να συνοδεύεται από ισχυρές εγγυήσεις μη διάδοσης πυρηνικών τεχνολογιών.
Μεταξύ αυτών είχε τοποθετηθεί και ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio, όταν υπηρετούσε ως γερουσιαστής, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια συμφωνία θα έπρεπε να περιλαμβάνει αυστηρές δικλίδες ασφαλείας.
Περισσότερες ειδήσεις
Συναγερμός στην Ερυθρά Θάλασσα: Οι Χούθι απειλούν τις πετρελαϊκές ροές της Σαουδικής Αραβίας
Παράθυρο αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή — Πρόταση για 10ήμερη εκεχειρία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ
