Ένα νέο ψηφιακό σύστημα, μέσω του οποίου θα πιστοποιείται σε πραγματικό χρόνο η φυσική παρουσία του Τεχνικού Ασφαλείας στα εργοτάξια και στις εγκαταστάσεις, προτείνει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, με στόχο να μπει τέλος στο φαινόμενο της «τυπικής» άσκησης των καθηκόντων ασφαλείας και να ενισχυθεί ουσιαστικά η πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων.
Η πρόταση προβλέπει τη διασύνδεση του Μητρώου Μελών του ΤΕΕ με το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, ώστε κάθε επίσκεψη του Τεχνικού Ασφαλείας να αφήνει πλέον ψηφιακό αποτύπωμα. Με απλά λόγια, ο Τεχνικός Ασφαλείας θα πρέπει να πραγματοποιεί ψηφιακή «είσοδο» στο εργοτάξιο ή στην εγκατάσταση και, εφόσον αυτή δεν καταγράφεται, η επίσκεψη δεν θα αναγνωρίζεται.
Την πρόταση παρουσιάζει ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, σε άρθρο του, με τίτλο «Ασφάλεια, ανθεκτικότητα και ψηφιακή εποπτεία: Από την τυπική συμμόρφωση στην ουσιαστική πρόληψη», ανοίγοντας παράλληλα μια ευρύτερη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αλλάξει το μοντέλο ελέγχου και συντήρησης κτιρίων, εργοταξίων και δημόσιων υποδομών.
Στην καρδιά της πρότασης του ΤΕΕ βρίσκεται η αντιμετώπιση ενός από τα σημαντικότερα προβλήματα που, σύμφωνα με τον Γιώργο Στασινό, συνδέονται με τα εργατικά ατυχήματα, της πλημμελούς εποπτείας.
«Η θέση του ΤΕΕ είναι σαφής, η παρουσία του Τεχνικού Ασφαλείας δεν μπορεί να είναι στα χαρτιά», επισημαίνει ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η ηλεκτρονική διασύνδεση των συστημάτων, ώστε να είναι δυνατό να επιβεβαιώνεται εάν ο Τεχνικός Ασφαλείας βρέθηκε πράγματι στον χώρο στον οποίο είχε υποχρέωση να πραγματοποιήσει έλεγχο.
«Με αυτό το εργαλείο, η επίσκεψη του Τεχνικού Ασφαλείας θα πιστοποιείται ψηφιακά και σε πραγματικό χρόνο. Αν δεν υπάρξει ψηφιακή σήμανση (check-in) στο εργοτάξιο ή την εγκατάσταση, η επίσκεψη δεν θα αναγνωρίζεται», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γιώργος Στασινός.
Στόχος είναι ο Τεχνικός Ασφαλείας να έχει πραγματική και όχι μόνο τυπική παρουσία στον χώρο εργασίας, ώστε να μπορεί να ελέγχει τις συνθήκες, να εντοπίζει κινδύνους, να καθοδηγεί τους εργαζομένους και να συμβάλλει στην εκπαίδευση του προσωπικού.
Πρόκειται ουσιαστικά για τη μετάβαση από ένα σύστημα που βασίζεται σε έγγραφα και δηλώσεις σε ένα μοντέλο ψηφιακής επιβεβαίωσης των ελέγχων.
Η παρέμβαση του ΤΕΕ δεν περιορίζεται, ωστόσο, στον Τεχνικό Ασφαλείας. Ο Γιώργος Στασινός θέτει συνολικά το ζήτημα της αλλαγής φιλοσοφίας στον κατασκευαστικό κλάδο, υποστηρίζοντας ότι η Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ακόμη μία γραφειοκρατική υποχρέωση.
Όπως σημειώνει, η εποχή κατά την οποία το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας και ο Φάκελος Ασφάλειας και Υγείας συντάσσονταν προκειμένου απλώς να υπάρχουν διαθέσιμα σε περίπτωση ελέγχου πρέπει να αποτελέσει παρελθόν.
Η λογική είναι ότι η συμμόρφωση με τη νομοθεσία από μόνη της δεν αρκεί εάν οι κανόνες δεν εφαρμόζονται στην πράξη. «Η ασφάλεια δεν είναι γραφειοκρατικό βάρος», επισημαίνει, «αλλά βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα του τεχνικού κλάδου».
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΤΕΕ επιχειρεί να μεταφέρει ένα μεγάλο μέρος της πρόληψης και του ελέγχου στην ψηφιακή εποχή. Μία από τις βασικές προτάσεις αφορά την ενσωμάτωση των ζητημάτων ασφάλειας στο BIM, δηλαδή στην ψηφιακή μοντελοποίηση ενός έργου. Η φιλοσοφία είναι οι πιθανοί κίνδυνοι να εντοπίζονται ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού και όχι όταν το έργο βρίσκεται σε πλήρη κατασκευαστική εξέλιξη.
Μέσα από ένα τρισδιάστατο ψηφιακό μοντέλο, ο μηχανικός ή ο εργοδηγός θα μπορεί, ακόμη και μέσω μιας φορητής συσκευής, να βλέπει τα επικίνδυνα σημεία ενός εργοταξίου και τις ζώνες αυξημένου κινδύνου. Έτσι, η πληροφορία για την ασφάλεια θα συνδέεται απευθείας με το ίδιο το έργο και θα είναι άμεσα διαθέσιμη στο προσωπικό που βρίσκεται στο πεδίο.
Αντίστοιχη αλλαγή προτείνεται και για τον Φάκελο Ασφάλειας και Υγείας των κτιρίων. Το ΤΕΕ προτείνει να μετατραπεί από ένα στατικό αρχείο εγγράφων σε έναν δυναμικό ψηφιακό φάκελο, συνδεδεμένο με την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.
Στην πράξη, ένας τεχνικός που θα καλείται στο μέλλον να πραγματοποιήσει εργασίες συντήρησης σε ένα κτίριο θα μπορεί, για παράδειγμα μέσω της σάρωσης ενός κωδικού QR, να αποκτά άμεσα πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες.
Θα μπορεί να γνωρίζει πού βρίσκονται τα δίκτυα του κτιρίου, ποια είναι τα σημεία αγκύρωσης ή ποιες ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας πρέπει να ακολουθήσει πριν ξεκινήσει μια εργασία. Με τον τρόπο αυτό, πληροφορίες που σήμερα μπορεί να βρίσκονται σε έναν φάκελο ή ένα αρχείο θα μεταφέρονται απευθείας στην οθόνη του εργαζομένου.
Ιδιαίτερο βάρος δίνει το ΤΕΕ και στη συντήρηση των υποδομών, συνδέοντάς την πλέον άμεσα με την ανθεκτικότητά τους απέναντι στην κλιματική κρίση.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου, «ένα έργο που δεν συντηρείται, παύει να είναι ασφαλές», υπογραμμίζοντας ότι η χώρα πρέπει να περάσει από τη λογική της κατασκευής νέων έργων σε μια μόνιμη κουλτούρα παρακολούθησης, συντήρησης και ανθεκτικότητας του υφιστάμενου αποθέματος.
Κεντρική πρόταση προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η δημιουργία Εθνικού Μητρώου Υποδομών. Πρόκειται για μια ενιαία κεντρική βάση δεδομένων στην οποία θα μπορούσαν να καταγράφονται οι δημόσιες υποδομές της χώρας, από γέφυρες και σήραγγες έως σχολεία και άλλα δημόσια κτίρια, μαζί με το ιστορικό των ελέγχων και της συντήρησής τους.
Ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να δίνει στις αρμόδιες αρχές σαφή εικόνα για το πότε ελέγχθηκε ή συντηρήθηκε τελευταία φορά μια υποδομή και να βοηθά στον προγραμματισμό των επόμενων παρεμβάσεων, με στόχο οι πιθανές αστοχίες να εντοπίζονται πριν εξελιχθούν σε σοβαρό πρόβλημα.
Ως παράδειγμα της κατεύθυνσης που πρέπει να ακολουθηθεί αναφέρεται και η ψηφιακή καταγραφή στη συντήρηση των ανελκυστήρων, η οποία, αν και σύμφωνα με τον Γιώργο Στασινό παραμένει ανολοκλήρωτη, δείχνει πώς η διαφάνεια στους ελέγχους μπορεί να περιορίσει την πιθανότητα ατυχημάτων. Κατά το ΤΕΕ, αντίστοιχο μοντέλο θα πρέπει σταδιακά να εφαρμοστεί και στις υπόλοιπες κρίσιμες ηλεκτρομηχανολογικές υποδομές.
Μία ακόμη σημαντική θεσμική παρέμβαση που προτείνει το ΤΕΕ είναι η δημιουργία Μητρώου Ελεγκτών Ασφάλειας.
Η πρόταση προβλέπει τη θεσμοθέτηση πιστοποιημένων ιδιωτών μηχανικών που θα πραγματοποιούν ελέγχους ασφάλειας κατά το πρότυπο του συστήματος των Ελεγκτών Δόμησης. Οι έλεγχοι θα μπορούν να αφορούν όχι μόνο κτίρια, αλλά και τεχνικά έργα και παραγωγικές εγκαταστάσεις.
Το σκεπτικό του ΤΕΕ είναι ότι οι κρατικοί ελεγκτικοί μηχανισμοί διαθέτουν περιορισμένους ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους και, επομένως, χρειάζεται ένα συμπληρωματικό σύστημα εποπτείας μέσω πιστοποιημένων επαγγελματιών.
Παράλληλα, ζητείται απλούστευση του σημερινού θεσμικού πλαισίου. Σύμφωνα με τον Γιώργο Στασινό, η πολυνομία και οι αντιφατικές εγκύκλιοι προκαλούν σύγχυση, η οποία μπορεί να μετατραπεί σε παράγοντα κινδύνου.
Για τον λόγο αυτό, το ΤΕΕ υποστηρίζει τη δημιουργία ενιαίων και ολοκληρωμένων οδηγών για μεγάλα προγράμματα παρεμβάσεων, όπως το «Εξοικονομώ», στους οποίους θα περιγράφονται με σαφήνεια τόσο οι τεχνικές προδιαγραφές όσο και τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας.
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί το κόστος των μέτρων ασφαλείας στα δημόσια έργα. Το ΤΕΕ υποστηρίζει ότι τα σχετικά κονδύλια δεν πρέπει να συμπιέζονται μέσα από τον ανταγωνισμό των οικονομικών προσφορών.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία σε περιόδους αυξημένων τιμών υλικών και εξοπλισμού. Σύμφωνα με τη θέση που διατυπώνει ο Γιώργος Στασινός, η δίκαιη αναθεώρηση των τιμών στις δημόσιες συμβάσεις είναι απαραίτητη ώστε οι εργολήπτες να μην οδηγούνται σε περικοπές στην ποιότητα των μέσων προστασίας και του εξοπλισμού ασφαλείας.
Το ΤΕΕ προτείνει μάλιστα το κόστος των μέτρων Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία να αποτελεί ξεχωριστό, κατ’ αποκοπή και μη διαπραγματεύσιμο κονδύλι. Με αυτόν τον τρόπο δεν θα μπορεί να αποτελεί πεδίο εκπτώσεων μεταξύ των υποψηφίων αναδόχων ενός έργου.
Ως παράδειγμα εφαρμογής μιας πολιτικής πρόληψης στην πράξη, ο πρόεδρος του ΤΕΕ αναφέρεται στον πρωτοβάθμιο προσεισμικό έλεγχο των δημόσιων κτιρίων.
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν 1.600 εκπαιδευμένοι μηχανικοί, οι οποίοι πραγματοποιούν ελέγχους σε σχολεία, νοσοκομεία και άλλες κρίσιμες δημόσιες υποδομές σε ολόκληρη τη χώρα.
Το ΤΕΕ χαρακτηρίζει το εγχείρημα ως τη μεγαλύτερη επιχείρηση τεχνικής θωράκισης που έχει πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα, καθώς στόχος είναι να δημιουργηθεί μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την κατάσταση του δημόσιου κτιριακού αποθέματος και να εντοπιστούν εγκαίρως οι περιπτώσεις που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση ή παρέμβαση.
Συνολικά, η πρόταση του ΤΕΕ επιχειρεί να αλλάξει τη φιλοσοφία με την οποία αντιμετωπίζεται σήμερα η ασφάλεια στα εργοτάξια, στα κτίρια και στις υποδομές. Η κατεύθυνση που περιγράφει ο Γιώργος Στασινός βασίζεται σε τέσσερις άξονες: Ψηφιακούς και διαφανείς ελέγχους, ενίσχυση της εποπτείας μέσω πιστοποιημένων επαγγελματιών, προστασία της χρηματοδότησης που προορίζεται για μέτρα ασφαλείας και συστηματική συντήρηση των υποδομών.
Η πιο άμεση αλλαγή που προτείνεται είναι η ψηφιακή πιστοποίηση της παρουσίας του Τεχνικού Ασφαλείας. Εφόσον προχωρήσει η διασύνδεση του Μητρώου Μελών του ΤΕΕ με το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, η εποπτεία θα αποκτήσει ένα αντικειμενικό ψηφιακό ίχνος: Δεν θα αρκεί πλέον να δηλώνεται ότι πραγματοποιήθηκε ένας έλεγχος, αλλά θα πρέπει να αποδεικνύεται ψηφιακά ότι ο αρμόδιος επαγγελματίας βρέθηκε πράγματι στο εργοτάξιο ή στην εγκατάσταση.
Όπως συνοψίζει ο πρόεδρος του ΤΕΕ, το ζητούμενο είναι η ασφάλεια να περάσει «από τη θεωρία στην εφαρμογή», με την τεχνολογία, την πρόληψη και τη συντήρηση να αποτελούν πλέον βασικά εργαλεία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Περισσότερες ειδήσεις
Ψηφιακές και Ρομποτικές Τεχνολογίες στην υπηρεσία της Κυκλικής Οικονομίας στον κατασκευαστικό τομέα
