Σε φάση… απογείωσης βρίσκεται πλέον η μεγάλη επένδυση για το νέο Διεθνές Αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλι, καθώς διαδοχικά μέτωπα που για μεγάλο χρονικό διάστημα πίεζαν το χρονοδιάγραμμα αρχίζουν να ξεκαθαρίζουν. Η εξέλιξη στο Συμβούλιο της Επικρατείας για το ραντάρ στον λόφο Παπούρα, η υπογραφή της σύμβασης για τον αεροναυτιλιακό εξοπλισμό και η πρόοδος της νέας οδικής σύνδεσης με τον ΒΟΑΚ διαμορφώνουν πλέον έναν σαφέστερο οδικό χάρτη μέχρι την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας, η οποία τοποθετείται τον Νοέμβριο του 2028.
Το σημαντικότερο νέο δεδομένο αφορά τον λόφο Παπούρα. Συγκεκριμένα, το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε την αίτηση του δήμου Μινώα Πεδιάδας που αφορούσε την εγκατάσταση του συστήματος ραντάρ, ξεκαθαρίζοντας το δικαστικό σκέλος μιας υπόθεσης που είχε εξελιχθεί σε μία από τις σοβαρότερες εκκρεμότητες γύρω από το νέο αεροδρόμιο.
Η επιλογή του λόφου είχε προκαλέσει αντιδράσεις λόγω της αρχαιολογικής σημασίας της περιοχής. Αρχαιολόγοι, τοπικοί φορείς και πολίτες είχαν εκφράσει ενστάσεις για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει η εγκατάσταση του συστήματος, ζητώντας να εξεταστεί εναλλακτική θέση. Από την άλλη πλευρά, οι αρμόδιοι για το έργο και το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών υποστήριζαν ότι η συγκεκριμένη θέση είναι η καταλληλότερη για την κάλυψη των επιχειρησιακών αναγκών του νέου αερολιμένα.
Με την απόφαση του ΣτΕ, το συγκεκριμένο εμπόδιο φαίνεται πλέον να απομακρύνεται και το ενδιαφέρον μεταφέρεται στην εφαρμογή του σχεδιασμού για τα συστήματα αεροναυτιλίας. Πρόκειται για ένα κομβικό βήμα, καθώς όσο προχωρημένη και αν είναι η κατασκευή των κτιριακών και λοιπών υποδομών, κανένα αεροδρόμιο δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τα συστήματα που θα υποστηρίζουν με ασφάλεια την αεροπορική κίνηση.
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο που περνά πλέον σε φάση υλοποίησης αφορά τον αεροναυτιλιακό εξοπλισμό. Το συγκεκριμένο σκέλος είχε προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις, καθώς χρειάστηκε να ξεκαθαρίσει ο τρόπος με τον οποίο θα προχωρούσαν οι διαδικασίες προμήθειας και εγκατάστασης των ραντάρ, των ραδιοβοηθημάτων και των υπόλοιπων κρίσιμων συστημάτων.
Τελικά ενεργοποιήθηκε σχετικός όρος της σύμβασης παραχώρησης και η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας ανέθεσε στην εταιρεία Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης ΑΕ τη διαδικασία του διαγωνισμού και τη διαχείριση των εργασιών για την εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του εξοπλισμού. Η επιλογή αυτή επιτρέπει πλέον στην εταιρεία του αεροδρομίου να κινήσει ταχύτερα τις απαιτούμενες διαδικασίες.
Στο πλαίσιο αυτό έχει υπογραφεί η σύμβαση με την κοινοπραξία Indra Sistemas – ΑΤΕΣΕ για την προμήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του αεροναυτιλιακού εξοπλισμού. Το αντικείμενο περιλαμβάνει όχι μόνο την προμήθεια των συστημάτων, αλλά και την εφαρμογή, παραμετροποίηση και ενσωμάτωσή τους, τις δοκιμές, την εκπαίδευση, την αξιολόγηση συμμόρφωσης και την τεχνική υποστήριξη.
Η εκτιμώμενη δαπάνη έχει ανέλθει στα 90,6 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και στα 112,4 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, έναντι αρχικού υπολογισμού περίπου 75 εκατ. ευρώ. Η αύξηση αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην άνοδο του κόστους εργασιών και πρώτων υλών, στη συμπίεση του χρόνου υλοποίησης από 41 σε 27 μήνες, αλλά και στην προσθήκη μετεωρολογικού εξοπλισμού ύψους 4,2 εκατ. ευρώ.
Το τρίτο μεγάλο στοίχημα αφορά την οδική σύνδεση του αεροδρομίου με τον ΒΟΑΚ στην περιοχή της Χερσονήσου. Πρόκειται για έναν άξονα περίπου 18 χιλιομέτρων, από τα οποία τα 15 χιλιόμετρα έχουν πρακτικά ολοκληρωθεί.
Το δυσκολότερο τμήμα είναι πλέον η νέα σήραγγα, μήκους περίπου 3 χιλιομέτρων. Η απόφαση για την κατασκευή της συνδέεται με τις αρχαιότητες που εντοπίστηκαν στην περιοχή του Πετριανού Λάκκου και με την ανάγκη αλλαγής του αρχικού σχεδιασμού, ώστε να προστατευθεί η περιοχή.
Η σήραγγα διπλού κλάδου έχει προϋπολογισμό 137 εκατ. ευρώ. Για μέρος του κόστους έχουν δεσμευθεί 69,11 εκατ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση του έργου έχει εξασφαλιστεί μέσω της ένταξής του στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του 2026.
Οι εργασίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, με την ΤΕΡΝΑ να έχει προχωρήσει σημαντικά στη διάνοιξη. Η συνολική διάρκεια κατασκευής υπολογίζεται σε 36 μήνες και η ολοκλήρωση τοποθετείται μέσα στο 2028, πριν από την προγραμματισμένη έναρξη της εμπορικής λειτουργίας του αεροδρομίου.
Η συγκεκριμένη αλλαγή αποτέλεσε έναν από τους λόγους που πίεσαν το αρχικό χρονοδιάγραμμα, καθώς η προσθήκη ενός τόσο σύνθετου τεχνικού έργου απαιτεί πρόσθετο χρόνο και σημαντικά αυξημένο κόστος. Από την άλλη πλευρά, με το μεγαλύτερο μέρος της οδικής σύνδεσης να έχει ήδη ολοκληρωθεί, η σήραγγα αποτελεί πλέον το βασικό κατασκευαστικό μέτωπο στον άξονα προς τη Χερσόνησο.
Την ίδια ώρα, το κυρίως έργο του αεροδρομίου έχει περάσει σε ιδιαίτερα προχωρημένο στάδιο, με την κατασκευαστική πρόοδο να ξεπερνά το 75%. Ο διάδρομος προσγείωσης και απογείωσης έχει ολοκληρωθεί, όπως και ο περιμετρικός δρόμος, ενώ συνεχίζονται οι εργασίες στις επιμέρους κτιριακές εγκαταστάσεις.
Το έργο υλοποιείται μέσω σύμβασης παραχώρησης διάρκειας 35 ετών. Στην εταιρεία Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης το ελληνικό Δημόσιο συμμετέχει με 45,9%, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με 32,46% και η GMR Airports με 21,64%, ενώ το σύνολο των κατασκευαστικών εργασιών έχει αναλάβει η ΤΕΡΝΑ.
Το επόμενο διάστημα το βάρος μεταφέρεται σταδιακά από τα βαριά κατασκευαστικά έργα στα συστήματα, στις δοκιμές και στις πιστοποιήσεις που απαιτούνται για να μπορέσει η νέα υποδομή να υποδεχθεί αεροσκάφη και επιβάτες. Οι πρώτες δοκιμαστικές πτήσεις αποτελούν ένα από τα επόμενα κρίσιμα ορόσημα πριν από την τελική πιστοποίηση.
Στο συνολικό Master Plan περιλαμβάνεται και μία ακόμη σημαντική ανάπτυξη, το επιχειρηματικό και εμπορικό πάρκο γύρω από το αεροδρόμιο. Η έκταση προορίζεται να φιλοξενήσει εμπορικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες που μπορούν να αξιοποιήσουν την εγγύτητα με έναν από τους μεγαλύτερους μελλοντικούς αεροπορικούς κόμβους της χώρας.
Η τελική μορφή της ανάπτυξης, ωστόσο, δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Αυτή την περίοδο πραγματοποιούνται έρευνες αγοράς προκειμένου να αποσαφηνιστούν το μέγεθος του πάρκου, το κατάλληλο μείγμα χρήσεων και οι κατηγορίες επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να εγκατασταθούν εκεί. Δεν έχει επομένως κλειδώσει ακόμη ούτε ο αριθμός και η επιφάνεια των εμπορικών χώρων ούτε οι εταιρείες που θα μπορούσαν να εκδηλώσουν ενδιαφέρον.
Σε κάθε περίπτωση, το επιχειρηματικό πάρκο δεν βρίσκεται στην κρίσιμη διαδρομή για την έναρξη λειτουργίας του αεροδρομίου. Μπορεί να αναπτυχθεί σε δεύτερο χρόνο, καθώς η άμεση προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση των υποδομών που είναι απολύτως απαραίτητες για την επιχειρησιακή λειτουργία του αερολιμένα. Σε επόμενη φάση, πάντως, η εμπορική ανάπτυξη μπορεί να δημιουργήσει μια πρόσθετη πηγή εσόδων και να διευρύνει το οικονομικό αποτύπωμα της επένδυσης.
Με το δικαστικό μέτωπο για το ραντάρ να φαίνεται ότι κλείνει, τη σύμβαση για τον αεροναυτιλιακό εξοπλισμό να έχει περάσει σε τροχιά υλοποίησης και το μεγαλύτερο μέρος της οδικής σύνδεσης να έχει κατασκευαστεί, το έργο εισέρχεται πλέον σε μια διαφορετική φάση. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ολοκλήρωση των κατασκευών, αλλά ο συγχρονισμός όλων των επιμέρους συστημάτων και υποδομών μέσα σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό χρονοδιάγραμμα.
Ο Νοέμβριος του 2028 παραμένει ο στόχος για την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας. Για τον πρώτο χρόνο εκτιμάται ότι το νέο αεροδρόμιο μπορεί να εξυπηρετήσει περίπου 11,5 εκατ. επιβάτες, αριθμός που θεωρείται σχετικά συγκρατημένος δεδομένης της κίνησης που καταγράφει ήδη το υφιστάμενο αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης».
Περισσότερες ειδήσεις
ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Τιμές-στόχοι έως 62 ευρώ και θετικές συστάσεις από επτά οίκους
Στο «μικροσκόπιο» και της Daily Mail το ενεργειακό τρίγωνο Guilfoyle – Εξάρχου – Μαραφάτσου
